TCMA เดินหน้า “เปลี่ยนมุมมองคาร์บอน” สู่เศรษฐกิจใหม่

TCMA เดินหน้า “เปลี่ยนมุมมองคาร์บอน” สู่เศรษฐกิจใหม่ พร้อมผลักดันอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยให้เปลี่ยนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ หรือ CO2 จากความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อม ไปสู่โอกาสในการสร้างนวัตกรรม ผลิตภัณฑ์ใหม่ และมูลค่าทางเศรษฐกิจ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการสนับสนุนประเทศไทยให้มุ่งสู่ Net Zero ภายในปี 2050

นายสุรชัย นิ่มละออ นายกสมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย หรือ TCMA กล่าวในงาน TCCA Grand Forum 2026 ว่า อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมพื้นฐานที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจ การก่อสร้าง และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมนี้จัดอยู่ในกลุ่ม Hard-to-Abate Industry ซึ่งมีข้อจำกัดในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จึงจำเป็นต้องอาศัยการเปลี่ยนผ่านที่ครอบคลุมทั้งเทคโนโลยี พลังงาน วัสดุศาสตร์ นวัตกรรม และการบริหารจัดการต้นทุน

TCMA เดินหน้า “เปลี่ยนมุมมองคาร์บอน” สู่เศรษฐกิจใหม่

แนวคิดนี้ไม่ได้มอง CO2 เป็นเพียงของเสียที่ต้องกำจัด แต่ต้องการเปลี่ยนให้ CO2 เป็นทรัพยากรที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ การดำเนินงานจึงครอบคลุมตั้งแต่การลดการปล่อย การดักจับ การขนส่ง การกักเก็บ ไปจนถึงการนำคาร์บอนไปเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่ ซึ่งจะช่วยสร้างทั้งประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อมและโอกาสทางธุรกิจ

วางรากฐานสู่ Net Zero 2050

สมาชิก TCMA ได้ร่วมกันจัดทำ Thailand 2050 Net Zero Cement & Concrete Roadmap เพื่อกำหนดทิศทางการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมในระยะยาว แผนงานดังกล่าวให้ความสำคัญกับการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด การใช้เชื้อเพลิงทดแทน และการพัฒนาวัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ

ปัจจุบันอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยมีการใช้เชื้อเพลิงทดแทนประมาณ 30–40% และยังเดินหน้าพัฒนาปูนซีเมนต์ชนิดใหม่ เช่น ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก และ LC3 หรือ Limestone Calcined Clay Cement ซึ่งช่วยลดการใช้ปูนเม็ดและลดการปล่อยคาร์บอนตลอดกระบวนการผลิต นอกจากนี้ ยังมีการศึกษาวัสดุก่อสร้างที่ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถตอบโจทย์การก่อสร้างอย่างยั่งยืนมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม CO2 ส่วนหนึ่งเกิดขึ้นโดยตรงจากปฏิกิริยาเคมีระหว่างการผลิตปูนเม็ด จึงไม่สามารถลดได้ทั้งหมดด้วยการเปลี่ยนเชื้อเพลิงหรือการใช้พลังงานสะอาดเพียงอย่างเดียว เทคโนโลยี CCUS หรือ Carbon Capture, Utilization and Storage จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการเสริมมาตรการลดคาร์บอน และช่วยให้อุตสาหกรรมเข้าใกล้เป้าหมาย Net Zero มากขึ้น

Reimagining Carbon เปลี่ยน CO2 เป็นมูลค่า

ทิศทาง CCUS ในระดับโลกกำลังเปลี่ยนจากการมุ่งดักจับและกักเก็บ CO2 เพียงอย่างเดียว ไปสู่การนำคาร์บอนไปใช้ประโยชน์ในภาคอุตสาหกรรม โดย TCMA ให้ความสำคัญกับ Carbon Capture and Utilization หรือ CCU เป็นจุดเริ่มต้นของการทดลอง เรียนรู้ และพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับประเทศไทย ควบคู่กับการเตรียมความพร้อมด้าน Carbon Capture and Storage หรือ CCS สำหรับการใช้งานในระยะยาว

การนำ CO2 ไปใช้ประโยชน์อาจต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลายรูปแบบ เช่น Low-Carbon Methanol วัตถุดิบในอุตสาหกรรมเคมี และวัสดุก่อสร้างที่ผ่านกระบวนการ CO2 Curing โดยแนวทางนี้สามารถนำคาร์บอนไปกักเก็บไว้ในผลิตภัณฑ์ เช่น ไฟเบอร์ซีเมนต์และคอนกรีตบล็อก พร้อมช่วยพัฒนาความแข็งแรงและความทนทานของวัสดุได้อีกทางหนึ่ง

ในประเทศไทย TCMA ทำหน้าที่เชื่อมโยงภาคอุตสาหกรรมกับมหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย และพันธมิตรจากต่างประเทศ เพื่อผลักดัน CCUS จากแนวคิดไปสู่การทดลองจริง ตัวอย่างสำคัญคือการนำ Mobile Carbon Capture Unit หรือ MCCU มาทดลองใช้ในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทยเป็นครั้งแรก ณ พื้นที่สระบุรีแซนด์บ็อกซ์

MCCU ได้รับการพัฒนาโดย Clean Energy Technologies Research Institute หรือ CETRI แห่ง University of Regina ประเทศแคนาดา ภายใต้โครงการ Decarbonization of the Cement and Concrete Sectors in Thailand โดยมีหน่วยงานจากแคนาดา Global Cement and Concrete Association จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ UNIDO ร่วมสนับสนุน การทดลองนี้ไม่ได้วัดความสำเร็จจากปริมาณ CO2 ที่ดักจับได้เพียงอย่างเดียว แต่ยังมุ่งเก็บข้อมูลจริงเพื่อประเมินต้นทุน ประสิทธิภาพ ความเหมาะสม และแนวทางขยายผลสู่ระดับอุตสาหกรรม

5 ปัจจัยสำคัญปลดล็อก CCUS ในไทย

การนำ CCUS ไปใช้งานจริงจำเป็นต้องมีระบบสนับสนุนหลายด้าน ไม่ใช่การลงทุนในเครื่องจักรเพียงอย่างเดียว โดยปัจจัยสำคัญที่ต้องเดินหน้าไปพร้อมกัน ได้แก่

• นโยบายและกฎระเบียบ: ภาครัฐต้องกำหนดมาตรฐาน การอนุญาต และแนวทางรับรองการลดคาร์บอนให้ชัดเจน
• โครงสร้างพื้นฐาน: ประเทศไทยต้องเตรียมระบบขนส่ง ท่อส่ง จุดรวบรวม และพื้นที่กักเก็บ CO2 ที่มีความปลอดภัย
• เทคโนโลยีและงานวิจัย: ต้องสนับสนุนการทดลองเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีให้เหมาะกับวัตถุดิบ พลังงาน และสภาพการผลิตของไทย
• เงินทุนและแรงจูงใจ: โครงการ CCUS ต้องมีแหล่งเงินทุน กลไกคาร์บอนเครดิต และมาตรการลดความเสี่ยงเพื่อดึงดูดการลงทุน
• บุคลากรและความร่วมมือ: ภาคธุรกิจ มหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานรัฐต้องร่วมกันพัฒนาทักษะและสร้างความเข้าใจ

นอกจากช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้ว CCUS ยังเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยและ SMEs เข้ามามีส่วนร่วมในห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่งานวิศวกรรม การผลิตอุปกรณ์ ระบบดิจิทัล การซ่อมบำรุง การวิจัยและพัฒนา ไปจนถึงการฝึกอบรมบุคลากร การเติบโตของตลาดนี้จึงอาจสร้างธุรกิจใหม่ งานใหม่ และทักษะใหม่ให้กับแรงงานไทย

ข้อมูลจาก Thailand CCUS Industrialization Master Plan ประเมินว่า หากประเทศไทยสามารถพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการ CO2 ได้ประมาณ 60 ล้านตันต่อปีภายในปี 2050 จะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสะสมประมาณ 1.06 ล้านล้านบาท และสนับสนุนการจ้างงานราว 585,194 ตำแหน่งในช่วงปี 2025–2050 ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า CCUS ไม่ใช่เพียงเครื่องมือด้านสิ่งแวดล้อม แต่เป็นกลไกสำคัญสำหรับการพัฒนาอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจรูปแบบใหม่

ท้ายที่สุด TCMA เดินหน้า “เปลี่ยนมุมมองคาร์บอน” สู่เศรษฐกิจใหม่ ด้วยการเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ เทคโนโลยี งานวิจัย และพันธมิตร เพื่อเปลี่ยน CO2 จากต้นทุนให้กลายเป็นคุณค่า การเริ่มต้นจากโครงการนำร่อง การเก็บข้อมูลจริง และการเรียนรู้ร่วมกันจะช่วยให้ประเทศไทยวางรากฐานการลงทุนได้อย่างมั่นคง หากทุกภาคส่วนร่วมมือกันอย่างต่อเนื่อง CCUS จะไม่เพียงช่วยให้อุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ลดคาร์บอนได้ แต่ยังช่วยสร้างความสามารถในการแข่งขันและการเติบโตอย่างยั่งยืนให้กับประเทศ

ผู้ประกอบการและผู้สนใจควรติดตามโครงการนำร่องด้าน CCUS พร้อมสนับสนุนการใช้วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ เพื่อร่วมกันเปลี่ยนแนวคิดเรื่องคาร์บอนให้กลายเป็นโอกาสที่จับต้องได้สำหรับอนาคต

ที่มา – TCMA เดินหน้า “Reimagining Carbon” ดัน CO2 สู่โอกาสเศรษฐกิจใหม่