จี 24 กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา

เมื่อพูดถึงกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ หลายคนอาจนึกถึงกลุ่มจี7 หรือจี20 เป็นอันดับแรก แต่ยังมีกลุ่มสำคัญที่ทำหน้าที่เป็นตัวแทนเสียงของประเทศกำลังพัฒนา นั่นคือ จี 24 กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งรวมพลังเพื่อผลักดันกติกาการเงินโลกให้มีความเป็นธรรมและสะท้อนความต้องการของประเทศรายได้ต่ำและปานกลางมากขึ้น

จี 24 มีชื่อเต็มว่า Intergovernmental Group of Twenty-Four on International Monetary Affairs and Development ก่อตั้งขึ้นในปี 2514 จากความริเริ่มของกลุ่มจี77 ในองค์การสหประชาชาติ จุดประสงค์สำคัญคือการประสานจุดยืนด้านการเงิน การพัฒนา และเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ท่ามกลางช่วงเวลาที่ระบบการเงินโลกกำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

จี 24 กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา กับภารกิจบนเวทีโลก

การก่อตั้งจี 24 เกิดขึ้นในช่วงที่ระบบเบรตตันวูดส์เริ่มเสื่อมบทบาท ระบบดังกล่าวเคยเชื่อมโยงค่าเงินกับดอลลาร์สหรัฐและทองคำ แต่เมื่อโครงสร้างเดิมเริ่มสั่นคลอน ประเทศกำลังพัฒนาจึงจำเป็นต้องมีเวทีร่วมเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล กำหนดจุดยืน และปกป้องผลประโยชน์ของตนในการเจรจาระหว่างประเทศ

แม้ชื่อกลุ่มจะระบุว่ามี 24 ประเทศ แต่ปัจจุบันมีสมาชิกและผู้เข้าร่วมจาก 3 ภูมิภาคหลัก ได้แก่ แอฟริกา เอเชียและตะวันออกกลาง รวมถึงลาตินอเมริกาและแคริบเบียน จีนเข้าร่วมในฐานะผู้ได้รับเชิญพิเศษ ขณะที่สมาชิกกลุ่มจี77 สามารถเข้าร่วมประชุมในฐานะผู้สังเกตการณ์ได้ สำนักงานเลขาธิการของกลุ่มตั้งอยู่ในกรุงวอชิงตัน ใกล้กับสำนักงานใหญ่ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือไอเอ็มเอฟ และธนาคารโลก

จี 24 กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา รวมเสียงเพื่อเปลี่ยนกติกา

ภารกิจหลักของจี 24 คือการรวมเสียงของประเทศกำลังพัฒนาให้มีน้ำหนักมากขึ้น โดยจัดประชุมระดับรัฐมนตรีคลังและผู้ว่าการธนาคารกลางปีละ 2 ครั้ง ควบคู่กับการประชุมฤดูใบไม้ผลิและการประชุมประจำปีของไอเอ็มเอฟกับธนาคารโลก หลังจากนั้นจะมีการออกแถลงการณ์ร่วมเพื่อสะท้อนจุดยืนต่อประเด็นเศรษฐกิจที่มีความสำคัญ

หนึ่งในเป้าหมายสำคัญคือการปฏิรูปโครงสร้างอำนาจในสถาบันการเงินระหว่างประเทศ โดยเฉพาะโควตาและสิทธิออกเสียงในไอเอ็มเอฟ ประเทศสมาชิกมองว่าสัดส่วนอำนาจในปัจจุบันควรสะท้อนขนาดเศรษฐกิจ บทบาทของตลาดเกิดใหม่ และจำนวนประชากรของโลกได้เหมาะสมยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้การคัดเลือกผู้บริหารระดับสูงของสถาบันการเงินระหว่างประเทศเป็นไปอย่างโปร่งใส และพิจารณาจากความสามารถมากกว่าการแบ่งตำแหน่งตามสัญชาติ

นอกจากการเจรจาเชิงนโยบายแล้ว กลุ่มยังสนับสนุนการศึกษาวิจัยและข้อเสนอทางเทคนิคในหลายด้าน เช่น หนี้สาธารณะ การเงินเพื่อการพัฒนา การเคลื่อนย้ายเงินทุน และภาษีระหว่างประเทศ งานเหล่านี้ช่วยให้ประเทศสมาชิกเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็น และสามารถเตรียมตัวต่อรองบนเวทีโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ประเด็นที่จี 24 ให้ความสำคัญในปัจจุบัน

• ปัญหาหนี้สาธารณะ: ประเทศกำลังพัฒนาหลายแห่งมีภาระหนี้เพิ่มขึ้นหลังการระบาดของโควิด-19 จึงต้องการกลไกปรับโครงสร้างหนี้ที่รวดเร็วและเป็นธรรม
• เงินทุนเพื่อรับมือสภาพภูมิอากาศ: กลุ่มผลักดันให้ประเทศที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติภูมิอากาศเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น
• สิทธิพิเศษถอนเงิน: จี 24 สนับสนุนการจัดสรรสิทธิพิเศษถอนเงิน หรือเอสดีอาร์ ของไอเอ็มเอฟ ให้เกิดประโยชน์กับประเทศที่ต้องการสภาพคล่อง
• การปฏิรูปธนาคารพัฒนาพหุภาคี: กลุ่มต้องการให้ธนาคารพัฒนาเพิ่มศักยภาพในการระดมทุนและปล่อยสินเชื่อได้มากขึ้น รวดเร็วขึ้น และตอบโจทย์ประเทศกำลังพัฒนา
• ความเป็นธรรมของระบบภาษี: การประสานนโยบายด้านภาษีระหว่างประเทศช่วยลดปัญหาการโยกย้ายกำไรและเพิ่มรายได้ให้รัฐบาลนำไปพัฒนาประเทศ

อย่างไรก็ตาม จี 24 ไม่ได้มีอำนาจตัดสินใจโดยตรงเหนือไอเอ็มเอฟหรือธนาคารโลก กลุ่มจึงต้องใช้การประสานความร่วมมือ การจัดทำข้อเสนอ และการโน้มน้าวเชิงนโยบายเป็นเครื่องมือหลัก นอกจากนี้ สมาชิกยังมีระดับการพัฒนาและผลประโยชน์แตกต่างกัน ตั้งแต่เศรษฐกิจขนาดใหญ่อย่างอินเดียและบราซิล ไปจนถึงประเทศรายได้ต่ำ การหาจุดยืนร่วมกันจึงต้องอาศัยการเจรจาอย่างรอบคอบ

อีกความท้าทายคือบทบาทของกลุ่มจี20 ซึ่งรวมทั้งประเทศพัฒนาแล้วและตลาดเกิดใหม่ขนาดใหญ่ ทำให้ได้รับความสนใจจากสื่อและผู้นำโลกมากกว่าเวทีที่มุ่งเน้นเสียงของประเทศกำลังพัฒนาโดยเฉพาะ แต่ความแตกต่างนี้ไม่ได้ทำให้จี 24 หมดความสำคัญ เพราะกลุ่มยังทำหน้าที่สะท้อนปัญหาเฉพาะของประเทศที่อาจไม่ได้รับความสนใจในเวทีขนาดใหญ่

ในโลกที่หลายประเทศต้องรับมือกับหนี้สิน ความผันผวนของเงินทุน ความเหลื่อมล้ำ และภัยพิบัติจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การมีเวทีอย่าง จี 24 กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา จึงเป็นสิ่งจำเป็น แม้กลุ่มจะไม่สามารถกำหนดกติกาการเงินโลกได้ด้วยตัวเอง แต่การรวมเสียงอย่างเป็นระบบช่วยให้ประเด็นของประเทศกำลังพัฒนาถูกนำเข้าสู่โต๊ะเจรจา และเพิ่มโอกาสให้เกิดการปฏิรูปที่ตอบโจทย์คนส่วนใหญ่ของโลก

สำหรับผู้ติดตามเศรษฐกิจโลก บทบาทของจี 24 เป็นเรื่องที่ควรจับตามอง เพราะท่าทีของกลุ่มอาจส่งผลต่อการแก้ปัญหาหนี้ การจัดสรรเงินทุน และทิศทางของสถาบันการเงินระหว่างประเทศในอนาคต ยิ่งโลกเผชิญวิกฤติซับซ้อนมากขึ้น การร่วมมือของประเทศกำลังพัฒนาก็ยิ่งมีความหมายต่อการสร้างระบบเศรษฐกิจที่สมดุลและเป็นธรรม

มุมมองส่งท้าย: จี 24 อาจไม่ใช่กลุ่มที่มีอำนาจมากที่สุด แต่เป็นกลไกสำคัญที่ทำให้เสียงของประเทศกำลังพัฒนาไม่ถูกมองข้าม การรวมพลังต่อรองอย่างต่อเนื่องจะช่วยผลักดันให้กติกาการเงินโลกเปิดกว้างและตอบสนองต่อความต้องการของทุกภูมิภาคมากขึ้น

ที่มา – “จี 24” กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา รวมพลังต่อรองกติกาการเงินโลก