บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ปราบโรงงานเถื่อน
ปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์กำลังเป็นเรื่องที่หลายฝ่ายจับตามอง เพราะหากจัดการไม่ถูกวิธี อาจส่งผลกระทบต่อดิน น้ำ อากาศ และสุขภาพของประชาชนในระยะยาว ล่าสุดภาครัฐจึงเดินหน้าจัดการปัญหาอย่างจริงจัง โดย บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ปราบโรงงานเถื่อน มีมติจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ 4 ชุด เพื่อเร่งตรวจสอบโรงงานผิดกฎหมาย ควบคุมการนำเข้าและส่งออก รวมถึงปรับปรุงกฎหมายให้มีบทลงโทษที่เข้มงวดขึ้น
บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ปราบโรงงานเถื่อน
มาตรการครั้งนี้เกิดขึ้นหลังพบความกังวลเกี่ยวกับการลักลอบนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และการนำไปใช้ในโรงงานที่ไม่ได้รับอนุญาต โดยประเทศไทยประกาศห้ามนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์อย่างเด็ดขาดตั้งแต่ปี 2563 ดังนั้น การสำแดงเท็จหรือการลักลอบนำเข้าจึงถือเป็นความผิดทางอาญา และผู้ประกอบการที่นำขยะผิดกฎหมายมาใช้เป็นวัตถุดิบก็อาจถูกดำเนินคดีเช่นกัน
บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ปราบโรงงานเถื่อน เดินหน้าตรวจเข้ม
คณะทำงานเฉพาะกิจที่จัดตั้งขึ้นมีหน้าที่แตกต่างกัน แต่ทำงานเชื่อมโยงกันเพื่อปิดช่องโหว่ในการบังคับใช้กฎหมาย ได้แก่
- ด้านการบังคับใช้กฎหมาย กระทรวงอุตสาหกรรมรับผิดชอบตรวจสอบและดำเนินคดีกับโรงงานที่ทำผิดกฎหมาย
- ด้านการตรวจสอบข้อร้องเรียน กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมติดตามปัญหาผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม
- ด้านการควบคุมการนำเข้าและส่งออก กรมศุลกากรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งสกัดกั้นการลักลอบนำเข้า รวมถึงการสำแดงข้อมูลเท็จ
- ด้านกฎหมาย พิจารณาปรับปรุงกฎหมายและเพิ่มโทษจำคุก รวมถึงเพิ่มอัตราค่าปรับให้เหมาะสมกับความเสียหาย
สำหรับบทลงโทษที่อยู่ระหว่างการพิจารณา มีแนวคิดให้เพิ่มค่าปรับเป็นหลักแสนถึงหลักล้านบาท ขณะที่กรมศุลกากรเสนอให้เพิ่มโทษปรับสูงสุดเป็น 500,000 บาท ทั้งนี้ รายละเอียดจะต้องผ่านการหารือของคณะทำงานด้านกฎหมายก่อนประกาศใช้อย่างเป็นทางการ
นอกจากเรื่องขยะอิเล็กทรอนิกส์แล้ว หน่วยงานรัฐยังตรวจสอบการส่งออกเศษเหล็กและโลหะ โดยเฉพาะทองแดง หลังพบว่าปริมาณการส่งออกสูงกว่ากำลังการผลิตภายในประเทศอย่างผิดปกติ ประเด็นนี้จึงถูกส่งให้กรมศุลกากรเร่งตรวจสอบข้อเท็จจริง เพื่อป้องกันการสวมสิทธิ์หรือการลักลอบนำวัตถุดิบจากแหล่งที่ไม่ถูกต้องเข้าสู่ระบบการค้า
ในส่วนของการตรวจโรงงาน กระทรวงอุตสาหกรรมได้ส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่แล้วกว่า 700 แห่ง และออกคำสั่งทางปกครองมากกว่า 400 คำสั่ง โดยมีทั้งการเรียกเอกสารมาตรวจสอบ การสั่งให้ปรับปรุงแก้ไข การสั่งหยุดกิจการชั่วคราว และการสั่งหยุดกิจการพร้อมยึดใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานตามอำนาจของพระราชบัญญัติโรงงาน
ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานกลุ่มประเภท 105 และ 106 ที่ขึ้นทะเบียนประมาณ 3,049 แห่ง รวมถึงโรงงานที่เกี่ยวข้องกับขยะอิเล็กทรอนิกส์อีกประมาณ 350 แห่ง รัฐมีเป้าหมายตรวจสอบโรงงานเหล่านี้ให้ครอบคลุมทั่วประเทศภายในช่วงปลายปีนี้ถึงต้นปีหน้า อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือโรงงานเถื่อนที่ไม่ขึ้นทะเบียนและอาจแอบดำเนินกิจการอยู่ในพื้นที่ชุมชน
เพื่อรับมือกับปัญหาดังกล่าว ฝ่ายปกครองในพื้นที่ ทั้งผู้ว่าราชการจังหวัด นายอำเภอ กำนัน และผู้ใหญ่บ้าน จะเข้ามาช่วยสอดส่องและแจ้งเบาะแส หากเจ้าหน้าที่ปล่อยปละละเลยจนเกิดการกระทำผิด ก็อาจถูกตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงและลงโทษทางวินัยอย่างจริงจัง ขณะเดียวกัน ชาวบ้านสามารถแจ้งข้อมูลโรงงานต้องสงสัยไปยังกระทรวงอุตสาหกรรมผ่านสายด่วน 1564 เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบได้รวดเร็วขึ้น
ภาครัฐยังเตรียมดำเนินคดีและพิจารณาเนรเทศชาวต่างชาติที่เข้ามาตั้งฐานกระทำความผิดเกี่ยวกับขยะอิเล็กทรอนิกส์ หากการกระทำนั้นสร้างความเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศ โดยจะดำเนินการตามอำนาจของกฎหมายและประกาศที่เกี่ยวข้อง
โดยสรุป การทำงานของ บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ปราบโรงงานเถื่อน สะท้อนว่าปัญหานี้ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน รวมถึงประชาชนในพื้นที่ การตรวจโรงงานอย่างต่อเนื่องและบทลงโทษที่ชัดเจนจะช่วยลดช่องว่างให้ผู้กระทำผิดได้ หากพบโรงงานหรือกิจกรรมที่น่าสงสัย อย่านิ่งเฉย ควรแจ้งข้อมูลผ่านช่องทางราชการ เพื่อช่วยกันปกป้องชุมชนและสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัยในระยะยาว
ที่มา – บอร์ดขยะอิเล็กทรอนิกส์ ตั้งทีมเฉพาะกิจปราบโรงงานเถื่อน เนรเทศต่างด้าวทำผิด เพิ่มโทษจำคุก-ปรับ