ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธตำรวจ ปมปะทะม็อบนักเรียน

สถานการณ์การประท้วงของนักเรียนในฝรั่งเศสกำลังกลายเป็นประเด็นถกเถียงครั้งใหญ่ หลังมีรายงานผู้ชุมนุมได้รับบาดเจ็บจากการใช้กำลังของตำรวจหลายสิบราย โดยเฉพาะเยาวชนที่ได้รับบาดเจ็บรุนแรงจนเสี่ยงต่อความพิการหรือความเสียหายถาวร เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้สังคมฝรั่งเศสตั้งคำถามถึงความเหมาะสมของการใช้อาวุธที่ทางการเรียกว่าอาวุธไม่ถึงตาย เช่น กระสุนยาง แก๊สน้ำตา ระเบิดแสงเสียง และอุปกรณ์สกัดกั้นฝูงชน

ประเด็น ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธตำรวจ ปมปะทะม็อบนักเรียน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องการควบคุมการชุมนุมเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับสิทธิของผู้เยาว์ ความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่ และมาตรฐานการใช้กำลังในสถานการณ์ที่มีผู้คนจำนวนมากอยู่ในพื้นที่เดียวกัน หลายฝ่ายเรียกร้องให้รัฐบาลทบทวนแนวทางปฏิบัติ ขณะที่สหภาพตำรวจยืนยันว่า เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องมีเครื่องมือสำหรับรับมือกับเหตุรุนแรง

ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธตำรวจ ปมปะทะม็อบนักเรียน

กรณีที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือเหตุของ เอเดน เด็กชายวัย 14 ปี ซึ่งได้รับบาดเจ็บกระดูกขากรรไกรหักและฟันเสียหายหลายซี่ หลังถูกกระสุนแก๊สน้ำตายิงเข้าที่ใบหน้าในระยะประชิด ระหว่างการประท้วงในเมืองแซงต์-อูแอง-โลโมน ทางตอนเหนือของกรุงปารีส ครอบครัวและทนายความระบุว่า เด็กชายอยู่บนกำแพงและกำลังดูโทรศัพท์มือถือ ห่างจากจุดประท้วงเพียงไม่กี่เมตร

ข้อมูลจากอัยการระบุว่า ตำรวจนายหนึ่งเดินเข้าหาเอเดนและใช้กระบองตี ก่อนที่เด็กชายจะตอบโต้ด้วยการเตะ จากนั้นตำรวจอีกนายใช้อุปกรณ์ยิงแก๊สน้ำตาชนิดคูการ์ โดยกระสุนพุ่งเข้าที่ใบหน้าของเด็กชาย เหตุการณ์ยิ่งสร้างความไม่พอใจเมื่อมีข้อกล่าวหาว่า เจ้าหน้าที่ปล่อยให้เอเดนนอนอยู่บนพื้นโดยไม่ได้เรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉินทันที

ครอบครัวของผู้บาดเจ็บจึงยื่นคำร้องทุกข์ในข้อหาพยายามฆ่า ขณะที่ตำรวจผู้ถูกกล่าวหาให้การว่า พยายามป้องกันตนเองและเพื่อนร่วมงาน ต่อมาตำรวจนายดังกล่าวถูกตั้งข้อกล่าวหาอย่างเป็นทางการในคดีทำร้ายร่างกาย ซึ่งส่งผลให้ผู้เสียหายพิการหรือเสียโฉมถาวร กระบวนการสอบสวนยังคงดำเนินอยู่ และทุกฝ่ายยังต้องรอข้อเท็จจริงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธตำรวจ ปมปะทะม็อบนักเรียนกับคำถามเรื่องความเหมาะสม

กรณีของเอเดนเป็นหนึ่งในหลายคดีที่อยู่ระหว่างการสอบสวนโดยหน่วยงานตรวจสอบภายในของสำนักงานตำรวจแห่งชาติฝรั่งเศส หรือไอจีพีเอ็น การสอบสวนครอบคลุมเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างการประท้วงของนักเรียน ซึ่งดำเนินต่อเนื่องมาตั้งแต่ปลายเดือนกันยายน ทางการรายงานว่าพบผู้ได้รับบาดเจ็บจากการใช้กำลังของตำรวจ 28 กรณี และมีอย่างน้อย 15 กรณีที่อยู่ภายใต้การตรวจสอบของไอจีพีเอ็น

ผู้ได้รับบาดเจ็บมีทั้งผู้ที่ถูกกระสุนยาง ระเบิดแสงเสียง แก๊สน้ำตา กระบอง รวมถึงผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการควบคุมฝูงชนด้วยม้า ในจำนวนนี้มีผู้เสียหายสองรายสูญเสียดวงตาหรือได้รับบาดเจ็บบริเวณดวงตาจากกระสุนยาง อีกกรณีเป็นเยาวชนวัย 15 ปีในเมืองล็องส์ที่สูญเสียมือ โดยมีข้อสงสัยว่าอาจเกิดจากระเบิดแสงเสียง ทำให้รัฐมนตรีมหาดไทยฝรั่งเศสสั่งระงับการใช้อาวุธชนิดดังกล่าวชั่วคราวระหว่างรอผลสอบสวน

ตัวเลขจากทางการระบุว่า มีนักเรียนได้รับบาดเจ็บประมาณ 200 คน ขณะที่ตำรวจได้รับบาดเจ็บประมาณ 700 นาย นอกจากนี้ โรงเรียนหลายแห่งถูกเผาหรือทำลาย ครูและประชาชนถูกทำร้าย และมีผู้ถูกจับกุม 6,877 คน โดยส่วนใหญ่เป็นผู้เยาว์ ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าการประท้วงมีความรุนแรงและซับซ้อน แต่ก็ทำให้เกิดคำถามว่า การใช้เครื่องมือควบคุมฝูงชนสามารถทำได้มากน้อยเพียงใดโดยไม่สร้างอันตรายเกินจำเป็น

นายเซบาสเตียน โรช นักวิจัยด้านการควบคุมการใช้กำลังของตำรวจจากศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์แห่งชาติฝรั่งเศส กล่าวว่า ฝรั่งเศสมีความแตกต่างจากประเทศอื่นในยุโรป ทั้งในแง่ประเภทอาวุธที่ใช้และจำนวนผู้ได้รับบาดเจ็บ โดยภายในเวลา 12 วัน มีผู้ได้รับบาดเจ็บรุนแรงจนเกิดความเสียหายที่ไม่อาจฟื้นคืนได้ 4 ราย และทั้งหมดเป็นผู้เยาว์ ซึ่งถือเป็นระดับที่ไม่เคยพบเห็นในประวัติศาสตร์ร่วมสมัยของฝรั่งเศส

ข้อถกเถียงระหว่างสิทธิผู้ชุมนุมกับความปลอดภัยของตำรวจ

กลุ่มสิทธิมนุษยชน รวมถึงแอมเนสตี อินเตอร์เนชั่นแนล และนักการเมืองบางส่วน เรียกร้องให้ยุติการใช้อาวุธที่เรียกว่าไม่ถึงตายอย่างถาวร ฝ่ายที่คัดค้านมองว่า แม้อาวุธเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อหลีกเลี่ยงการเสียชีวิต แต่ก็สามารถทำให้เกิดความพิการ สูญเสียการมองเห็น หรือบาดเจ็บถาวรได้ โดยเฉพาะเมื่อใช้ในระยะใกล้หรือในพื้นที่ที่มีผู้คนหนาแน่น

นายกเทศมนตรีเมืองแซงต์-เดอนีจากพรรคฝ่ายซ้าย เรียกร้องให้ยุติการใช้กระสุนยางและตั้งเป้าหมายไม่ให้มีนักเรียนได้รับบาดเจ็บ เขายังเข้าร่วมการประท้วงในเมืองของตนเพื่อแสดงจุดยืนปกป้องเยาวชนจากการใช้กำลังของตำรวจ ท่าทีดังกล่าวสะท้อนความกังวลของฝ่ายการเมืองท้องถิ่นที่ต้องการลดความตึงเครียด และป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามมากขึ้น

ในอีกด้านหนึ่ง ตัวแทนสหภาพตำรวจมองว่า การบาดเจ็บสาหัสของเอเดนหรือกรณีเยาวชนสูญเสียมือเป็นเรื่องน่าเศร้า แต่ไม่ควรนำมาใช้ตั้งคำถามต่อการปฏิบัติงานของตำรวจทั้งหมด สหภาพตำรวจชี้ว่า ผู้ประท้วงบางส่วนใช้ความรุนแรงและทำให้สถานการณ์ยกระดับ หากยกเลิกทางเลือกในการใช้กำลังระดับกลาง ตำรวจอาจเหลือเพียงการใช้กำลังที่รุนแรงกว่านั้นเมื่อเผชิญหน้ากับเหตุอันตราย

ข้อโต้แย้งนี้ทำให้การอภิปรายมีความละเอียดอ่อน เพราะภาครัฐต้องรักษาความปลอดภัยของประชาชนและเจ้าหน้าที่ในเวลาเดียวกัน อย่างไรก็ตาม การควบคุมฝูงชนควรยึดหลักความจำเป็น ความได้สัดส่วน และการหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อผู้ที่ไม่ได้มีส่วนร่วมในความรุนแรง โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนที่อาจอยู่ใกล้พื้นที่ชุมนุมหรือกำลังเดินทางกลับบ้าน

บทเรียนจากเหตุการณ์และแนวทางที่ควรจับตา

กรณีเยาวชนวัย 16 ปีในเมืองอาร์ฌ็องเตย ซึ่งได้รับบาดเจ็บที่ตาซ้ายระหว่างเดินทางกลับบ้าน ก็เป็นอีกเหตุการณ์ที่ทำให้สังคมตั้งคำถามถึงการแยกแยะผู้ประท้วงออกจากประชาชนทั่วไป ทนายความระบุว่า ดวงตาของเด็กชายอาจได้รับความเสียหายถาวร แม้ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าได้รับบาดเจ็บจากกระสุนยางหรือวัตถุชนิดอื่น

นอกจากการสอบสวนความรับผิดของเจ้าหน้าที่แล้ว ฝรั่งเศสยังจำเป็นต้องพิจารณาเรื่องการฝึกอบรม การกำกับคำสั่ง การบันทึกภาพระหว่างปฏิบัติหน้าที่ และการให้ความช่วยเหลือทางการแพทย์แก่ผู้บาดเจ็บอย่างรวดเร็ว ทุกขั้นตอนมีความสำคัญต่อการสร้างความเชื่อมั่น เพราะการมีอาวุธที่เรียกว่าไม่ถึงตายไม่ได้หมายความว่าอาวุธดังกล่าวจะไม่มีโอกาสสร้างความเสียหายร้ายแรง

• กำหนดหลักเกณฑ์การใช้อาวุธให้ชัดเจนและตรวจสอบได้
• หลีกเลี่ยงการยิงไปยังศีรษะ ใบหน้า และลำตัวของผู้ชุมนุม
• จัดทีมแพทย์และระบบช่วยเหลือฉุกเฉินใกล้พื้นที่ประท้วง
• เปิดเผยผลสอบสวนอย่างโปร่งใสและคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหาย
• ทบทวนการใช้อุปกรณ์ที่มีความเสี่ยงทำให้พิการหรือเสียชีวิต

ประเด็น ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธตำรวจ ปมปะทะม็อบนักเรียน จึงเป็นบททดสอบสำคัญของรัฐบาลฝรั่งเศส การรักษาความสงบไม่ควรแลกด้วยความเสียหายถาวรของเยาวชน และการคุ้มครองผู้ชุมนุมก็ต้องเดินควบคู่กับการป้องกันเจ้าหน้าที่จากความรุนแรงเช่นกัน สังคมควรติดตามผลสอบสวนอย่างใกล้ชิด พร้อมเรียกร้องให้ทุกฝ่ายใช้ข้อเท็จจริง ไม่ใช่อารมณ์ เป็นพื้นฐานในการกำหนดนโยบายต่อไป

ท้ายที่สุด เหตุการณ์นี้ควรเป็นโอกาสให้ฝรั่งเศสทบทวนมาตรฐานการควบคุมฝูงชนอย่างจริงจัง เพราะความปลอดภัยของประชาชนทุกคน รวมถึงผู้เยาว์ ควรเป็นเป้าหมายหลักของการบังคับใช้กฎหมาย

ที่มา – ฝรั่งเศสถกเข้มการใช้อาวุธของตำรวจ ปมปะทะเดือดม็อบนักเรียน