ฝ่ายค้านขอความชัดเจน อำนาจเรียกของประธาน กมธ.

การประชุมสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 มีการพิจารณาร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร จำนวน 4 ฉบับ โดยมีประเด็นสำคัญเกี่ยวกับแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการ หรือ กมธ. โดยเฉพาะการเรียกบุคคลและเอกสารเข้ามาชี้แจงต่อคณะกรรมาธิการ ซึ่งฝ่ายค้านเห็นว่ายังจำเป็นต้องมีความชัดเจนและเป็นที่ยอมรับร่วมกันทุกฝ่าย

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน อภิปรายว่า ภาพรวมของการพิจารณาร่างแก้ไขข้อบังคับฯ ทั้ง 4 ฉบับ มีแนวโน้มว่าจะได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุม อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับหนังสือเวียนของประธานสภาผู้แทนราษฎรที่ส่งถึงประธานคณะกรรมาธิการสามัญทั้ง 35 คณะ เนื่องจากหนังสือดังกล่าวกำหนดแนวทางการทำงานของ กมธ. ในหลายประเด็นที่ยังมีความเห็นแตกต่างกัน

ฝ่ายค้านขอความชัดเจน อำนาจเรียกของประธาน กมธ.

ประเด็นที่ฝ่ายค้านหยิบยกขึ้นมา คือการตีความอำนาจและหน้าที่ของคณะกรรมาธิการ แม้ประธานสภาผู้แทนราษฎรจะระบุว่าหนังสือเวียนยึดแนวทางตามรัฐธรรมนูญ แต่ฝ่ายค้านมองว่ายังไม่ควรถือเป็นข้อยุติ เพราะสมาชิกรัฐสภาและคณะกรรมาธิการแต่ละฝ่ายอาจมีการตีความแตกต่างกัน หากไม่มีแนวทางที่ชัดเจน อาจทำให้การทำงานของ กมธ. เกิดปัญหาในทางปฏิบัติ

หนึ่งในข้อกังวลสำคัญคือ การเสนอเรื่องเข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมาธิการ ซึ่งหนังสือเวียนระบุว่าต้องได้รับความเห็นชอบจากเสียงข้างมากของที่ประชุม กมธ. ฝ่ายค้านเห็นว่าเงื่อนไขดังกล่าวอาจกระทบต่อบทบาทของเสียงข้างน้อย เพราะสมาชิกบางคนอาจต้องการเสนอประเด็นตรวจสอบหรือขอข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่สามารถนำเรื่องเข้าสู่การพิจารณาได้ หากไม่ได้รับการสนับสนุนจากเสียงส่วนใหญ่

ฝ่ายค้านขอความชัดเจน อำนาจเรียกของประธาน กมธ. และสิทธิของเสียงข้างน้อย

นอกจากขั้นตอนการเสนอเรื่องแล้ว ยังมีข้อถกเถียงเรื่องการเรียกหรือเชิญบุคคล รวมถึงการขอเอกสารให้เข้ามาชี้แจงต่อคณะกรรมาธิการ หนังสือเวียนกำหนดให้การดำเนินการดังกล่าวต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติอำนาจเรียกของคณะกรรมาธิการ ซึ่งฝ่ายค้านมองว่าอาจทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างหลักการทำงานของ กมธ. กับข้อจำกัดตามกฎหมาย

คณะกรรมาธิการมีหน้าที่ศึกษาปัญหา ตรวจสอบข้อเท็จจริง และรวบรวมข้อมูลเพื่อประกอบการทำงานของฝ่ายนิติบัญญัติ การเรียกบุคคลหรือเอกสารจึงถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำหน้าที่ดังกล่าว หากขั้นตอนมีความซับซ้อนมากเกินไป หรือจำเป็นต้องผ่านความเห็นชอบหลายระดับ อาจทำให้การตรวจสอบล่าช้า และลดประสิทธิภาพในการติดตามปัญหาที่ประชาชนกำลังได้รับผลกระทบ

ในมุมของฝ่ายค้าน การกำหนดแนวทางปฏิบัติควรคำนึงถึงเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ รวมถึงบทบาทของสมาชิกทุกฝ่าย ไม่ใช่ให้ความสำคัญเฉพาะเสียงข้างมากเท่านั้น เพราะคณะกรรมาธิการควรเป็นพื้นที่ที่สมาชิกจากหลายพรรคสามารถนำเสนอข้อมูล ตั้งคำถาม และตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหารได้อย่างเต็มที่

ข้อเสนอให้ทุกฝ่ายร่วมกันหาทางออก

เพื่อแก้ไขปัญหาการตีความและลดความขัดแย้งในการทำงาน นายพริษฐ์เสนอให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรเชิญประธานวิปรัฐบาล ประธานวิปฝ่ายค้าน และตัวแทนจากคณะกรรมาธิการทั้ง 35 คณะ มาหารือร่วมกันอีกครั้ง เป้าหมายคือการจัดทำข้อสรุปที่ทุกฝ่ายเข้าใจตรงกัน และสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางเดียวกันในการทำงาน

การหารือร่วมกันมีความสำคัญ เพราะประเด็นอำนาจของคณะกรรมาธิการอาจส่งผลต่อการทำงานของสภาในระยะยาว หากแต่ละคณะใช้แนวทางแตกต่างกัน อาจเกิดปัญหาในการประสานงาน การเชิญหน่วยงานเข้าชี้แจง และการขอเอกสารประกอบการพิจารณา นอกจากนี้ ยังอาจทำให้บุคคลหรือหน่วยงานที่ได้รับหนังสือเชิญเกิดความสับสนว่า ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนใด

  • กำหนดขั้นตอนการเสนอเรื่องเข้าสู่ที่ประชุม กมธ. ให้ชัดเจน
  • คุ้มครองสิทธิของสมาชิกเสียงข้างน้อยในการเสนอประเด็นตรวจสอบ
  • แยกหลักเกณฑ์การเชิญบุคคลกับการเรียกตามอำนาจทางกฎหมายให้เข้าใจง่าย
  • จัดทำแนวทางกลางที่คณะกรรมาธิการทุกคณะสามารถนำไปใช้ได้
  • เปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายร่วมแสดงความคิดเห็นก่อนประกาศใช้แนวทางใหม่

ต่อมา ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรมีมติเห็นชอบรับหลักการร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรทั้ง 4 ฉบับ ด้วยคะแนน 432 ต่อ 0 งดออกเสียง 1 และไม่ลงคะแนน 2 เสียง โดยเลือกใช้ร่างของนายนิกร จำนง เป็นร่างหลัก พร้อมตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญจำนวน 19 คน เพื่อพิจารณารายละเอียด และกำหนดระยะเวลาแปรญัตติ 15 วัน

ผลการลงมติดังกล่าวสะท้อนว่า สมาชิกรัฐสภาเห็นความจำเป็นของการปรับปรุงข้อบังคับการประชุมให้เหมาะสมกับการทำงานในปัจจุบัน แม้การรับหลักการจะผ่านไปอย่างราบรื่น แต่รายละเอียดในชั้นกรรมาธิการยังเป็นขั้นตอนที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับอำนาจเรียก การเชิญบุคคล และการรับรองสิทธิของสมาชิกทุกฝ่าย

ท้ายที่สุด ประเด็นฝ่ายค้านขอความชัดเจน อำนาจเรียกของประธาน กมธ. ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องระเบียบภายในสภาเท่านั้น แต่เกี่ยวข้องกับระบบตรวจสอบถ่วงดุลและความโปร่งใสในการทำงานของรัฐสภา หากทุกฝ่ายสามารถหาข้อยุติที่สมดุลได้ ก็จะช่วยให้คณะกรรมาธิการทำงานได้รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และตอบสนองต่อปัญหาของประชาชนมากขึ้น

มุมมองส่งท้าย: การกำหนดกติกาที่ชัดเจนควรเดินควบคู่กับการเปิดพื้นที่ให้เสียงข้างน้อยทำหน้าที่ตรวจสอบอย่างเต็มที่ ประชาชนจึงควรติดตามการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการต่อไปว่า แนวทางใหม่จะช่วยยกระดับการทำงานของสภาได้มากน้อยเพียงใด

ที่มา – ฝ่ายค้านขอความชัดเจน อำนาจของเรียกของประธาน กมธ.

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *