มหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ: เป้าหมายสุขภาพดีปี 2585

มหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ กำลังเดินหน้าอย่างจริงจังจากความร่วมมือของหลายภาคส่วนในจังหวัด โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการทำให้ประชาชนมีสุขภาพดี อายุยืน และมีคุณภาพชีวิตที่เหมาะสมกับทุกช่วงวัย แนวทางนี้ไม่ได้มุ่งแก้ปัญหาเมื่อเกิดการเจ็บป่วยแล้วเท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการป้องกัน การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ และการเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่การวิเคราะห์ปัญหาไปจนถึงการติดตามผล

เมื่อเร็ว ๆ นี้ นพ.พิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. และประธานกรรมการบริหารแผนคณะที่ 3 ได้เข้าร่วมเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้กลไกขับเคลื่อนงานจังหวัดมหาสารคามเมืองสุขภาวะ ณ ตำบลนาสีนวล อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม พร้อมรับฟังข้อคิดเห็นเกี่ยวกับทิศทางและโอกาสในการพัฒนางานสร้างเสริมสุขภาพโดยใช้ชุมชนท้องถิ่นเป็นฐาน

มหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ ด้วยพลังความร่วมมือ

สสส. สนับสนุนงานสร้างเสริมสุขภาพในจังหวัดมหาสารคามมาอย่างต่อเนื่องกว่า 10 ปี เพื่อสร้างการทำงานร่วมกันของทุกภาคส่วน โดยมี 4 เสาหลัก ได้แก่ ท้องถิ่น ท้องที่ ภาครัฐ และภาคประชาชน ขณะเดียวกัน กลุ่มสภาฮักแพงเบิ่งแงงคนมหาสารคามก็มีบทบาทสำคัญในการประสานพลังและขับเคลื่อนกิจกรรมในพื้นที่ ความร่วมมือดังกล่าวช่วยให้แต่ละฝ่ายเห็นภาพปัญหาร่วมกัน และสามารถวางแผนดำเนินงานให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละชุมชนได้มากขึ้น

เป้าหมายของมหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ

หัวใจของการทำงานคือการทำให้ประชาชนมีสุขภาพดีและมีอายุยืนควบคู่ไปกับการดูแลสิ่งแวดล้อม โดยเน้นค้นหาสาเหตุของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการกิน การขาดการออกกำลังกาย ความเครียด การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการสูบบุหรี่ ปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นได้ทั้งในกลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุ จึงจำเป็นต้องมีมาตรการที่เหมาะสมกับแต่ละกลุ่มประชากร

อีกประเด็นที่ได้รับความสนใจคือโภชนาการเด็ก โดยชุมชนและสถานศึกษาควรช่วยกันสร้างความรู้และทักษะให้เด็กเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดอาหารหวาน มัน เค็ม และหลีกเลี่ยงอาหารที่อาจนำไปสู่ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรค NCDs ตั้งแต่วัยเด็ก การปลูกฝังพฤติกรรมสุขภาพตั้งแต่ต้นจะช่วยลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยก่อนวัยอันควร และทำให้เด็กเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดูแลสุขภาพของตนเองได้

สามประเด็นเร่งด่วนเพื่อสุขภาพคนมหาสารคาม

โครงการสานพลังเครือข่ายร่วมขับเคลื่อนจังหวัดมหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ ยกระดับความร่วมมือจากระดับตำบล อำเภอ และจังหวัด โดยใช้ข้อมูลชุมชนเป็นฐานสำคัญสำหรับการตัดสินใจ ทั้งยังเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน เอ็นจีโอ และฝ่ายวิชาการ ร่วมกันออกแบบวิธีจัดการปัญหาอย่างเป็นระบบ ประเด็นเร่งด่วนที่กำหนดไว้มีดังนี้

• การป้องกันและควบคุมโรค NCDs ผ่านการส่งเสริมอาหารปลอดภัย การลดการบริโภคอาหารที่เสี่ยงต่อสุขภาพ และการลดปัจจัยเสี่ยงจากเหล้าและบุหรี่
• การส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ด้วยการสนับสนุนให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพกายใจที่ดี มีส่วนร่วมกับครอบครัวและชุมชน และสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณค่า
• การส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ทั้งด้านโภชนาการ การเรียนรู้ สุขภาพกาย และทักษะทางสังคม เพื่อวางรากฐานคุณภาพชีวิตในระยะยาว

นายสุเมธ ปานจำลอง ผู้รับผิดชอบโครงการสานพลังเครือข่ายร่วมขับเคลื่อนจังหวัดมหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะ ระบุว่า การทำงานมี 2 ทิศทางควบคู่กัน ได้แก่ การเชื่อมโยงกับนโยบายจังหวัดและนโยบายภาครัฐ และการสร้างรูปธรรมจากฐานรากโดยใช้งบประมาณสนับสนุนจาก สสส. เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติการร่วม แนวทางนี้ช่วยจัดความสัมพันธ์ของภาคี สร้างกลไกใหม่ในระดับหมู่บ้าน ตำบล และอำเภอ รวมทั้งทำให้คนในพื้นที่มีข้อมูลที่เพียงพอสำหรับการออกแบบการแก้ปัญหาด้วยตนเอง

จุดเด่นอีกอย่างคือการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่จัดกิจกรรมเพียงครั้งเดียวแล้วจบลง เพราะการสร้างเมืองสุขภาวะต้องอาศัยเวลาและการปรับวิธีทำงานให้เหมาะกับสถานการณ์ ข้อมูลจากชุมชนจึงมีความสำคัญอย่างมาก เช่น ข้อมูลพฤติกรรมสุขภาพ สถานการณ์โรคเรื้อรัง คุณภาพอาหาร ภาวะโภชนาการของเด็ก และความต้องการของผู้สูงอายุ เมื่อมีข้อมูลที่ชัดเจน หน่วยงานต่าง ๆ ก็สามารถใช้ทรัพยากรได้ตรงจุดและลดการทำงานซ้ำซ้อน

เป้าหมายสุขภาพดีในปี 2585

การเดินหน้ามหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะสอดคล้องกับแผนพัฒนาจังหวัดมหาสารคามระยะ 20 ปี พ.ศ. 2566–2585 ซึ่งตั้งเป้าให้ประชาชนมีอายุเฉลี่ย 94 ปี และมีอายุเฉลี่ยของการมีสุขภาพดี 86.5 ปี ภายในปี 2585 เป้าหมายดังกล่าวสะท้อนว่าการพัฒนาสุขภาพไม่ควรดูเพียงจำนวนปีที่มีชีวิตอยู่ แต่ต้องให้ความสำคัญกับจำนวนปีที่ประชาชนสามารถใช้ชีวิตได้อย่างแข็งแรง มีความสุข และพึ่งพาตนเองได้

ก่อนหน้านี้ จังหวัดมหาสารคามได้ประกาศใช้ธรรมนูญสุขภาพเมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการลดภัยจากโรค NCDs การมีธรรมนูญสุขภาพเป็นกรอบร่วมช่วยให้หน่วยงานและประชาชนมองเห็นทิศทางเดียวกัน พร้อมผลักดันให้การดูแลสุขภาพกลายเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาพื้นที่ในทุกมิติ ทั้งอาหาร เศรษฐกิจ สังคม การศึกษา สิ่งแวดล้อม และการใช้ชีวิตประจำวัน

ในมุมของประชาชน ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมกับเป้าหมายนี้ได้ไม่ยาก เริ่มจากการปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ เช่น เลือกอาหารปลอดภัย ลดหวาน มัน เค็ม เดินหรือออกกำลังกายเป็นประจำ งดบุหรี่ ลดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และหมั่นตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม ครอบครัวสามารถช่วยดูแลเด็กและผู้สูงอายุ ส่วนชุมชนสามารถสร้างพื้นที่ออกกำลังกาย ตลาดอาหารปลอดภัย และกิจกรรมที่เชื่อมโยงคนทุกวัยเข้าด้วยกัน

บทส่งท้าย: มหาสารคามสู่เมืองสุขภาวะจะเกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืนเมื่อทุกคนร่วมเป็นเจ้าของ ตั้งแต่ครัวเรือน ชุมชน หน่วยงานท้องถิ่น ไปจนถึงระดับจังหวัด หากประชาชนร่วมกันเปลี่ยนพฤติกรรมและภาคีต่าง ๆ เดินหน้าโดยใช้ข้อมูลจริงเป็นฐาน เป้าหมายสุขภาพดีเฉลี่ย 86.5 ปีในปี 2585 ก็มีโอกาสกลายเป็นความจริงได้ เริ่มต้นวันนี้ด้วยการดูแลสุขภาพของตนเองและชวนคนรอบข้างสร้างชุมชนที่น่าอยู่ไปพร้อมกัน

ที่มา – สสส. หนุนมหาสาคาม สู่เมืองสุขภาวะ ยกระดับความร่วมมือเพื่อเป้าหมายสุขภาพดีเฉลี่ย 86.5 ปีในปี 85