ยศชนัน ปักหมุดกำแพงเพชร ชูเกษตรนวัตกรรม

จังหวัดกำแพงเพชรมีโอกาสครั้งสำคัญในการยกระดับภาคการเกษตรและเศรษฐกิจท้องถิ่น หลัง ยศชนัน ปักหมุดกำแพงเพชร พร้อมผลักดันมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชรให้ทำหน้าที่เป็นคลังสมองของพื้นที่ โดยนำองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมมาใช้แก้ปัญหาให้ประชาชนได้จริง ไม่ใช่จำกัดอยู่เพียงในห้องเรียนหรือห้องทดลอง

ยศชนัน ปักหมุดกำแพงเพชร

ระหว่างการลงพื้นที่ปฏิบัติราชการ ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร มีการเน้นย้ำว่า มหาวิทยาลัยควรตั้งคำถามให้ชัดว่า ในอีก 10 ปีข้างหน้า จังหวัดจะดีขึ้นอย่างไรจากการทำงานของมหาวิทยาลัย แนวคิดนี้สะท้อนบทบาทใหม่ของสถาบันการศึกษา ซึ่งต้องเชื่อมโยงกับชุมชน เกษตรกร ผู้ประกอบการ และหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ประชาชนสัมผัสได้

กำแพงเพชรมีต้นทุนที่โดดเด่นทั้งด้านทรัพยากร วัฒนธรรม และสินค้าเกษตร โดยเฉพาะกล้วยไข่ที่มีอัตลักษณ์และได้รับการรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI อย่างไรก็ตาม การมีวัตถุดิบที่ดีเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ การนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และความรู้เชิงลึกมาต่อยอด จะช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าและเปิดโอกาสให้เกษตรกรเข้าถึงตลาดที่กว้างขึ้น

ยศชนัน ปักหมุดกำแพงเพชร ด้วยนวัตกรรมการเกษตร

แนวทางสำคัญคือการทำให้กำแพงเพชรเป็นพื้นที่ทดลองหรือ Sandbox สำหรับพัฒนาเศรษฐกิจจากทุนธรรมชาติ โดยระดมความร่วมมือจากมหาวิทยาลัย หน่วยงานวิจัย ภาครัฐ และภาคธุรกิจ งานวิจัยจากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย หรือ วว. จะเข้ามาช่วยลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต และออกแบบเทคโนโลยีให้เหมาะกับสภาพพื้นที่

หนึ่งในนวัตกรรมที่ได้รับความสนใจคือ ปุ๋ยสั่งตัด ซึ่งเริ่มจากการตรวจวิเคราะห์ดินเพื่อดูว่าพื้นที่นั้นขาดธาตุอาหารชนิดใด จากนั้นจึงผสมปุ๋ยให้ตรงกับความต้องการของพืช แทนการใช้ปุ๋ยเคมีสูตรเดียวในทุกพื้นที่ วิธีนี้ช่วยลดการใช้สารเคมีลงได้มากกว่าเดิม ลดค่าใช้จ่ายของเกษตรกร และช่วยรักษาคุณภาพดินในระยะยาว เมื่อดินมีความสมบูรณ์ ผลผลิตก็มีโอกาสเพิ่มขึ้นและมีคุณภาพสม่ำเสมอมากขึ้น

อีกนวัตกรรมที่ตอบโจทย์สภาพอากาศแปรปรวนคือ กล้วยไข่ต้นเตี้ย โดยยังคงรักษารสชาติและคุณลักษณะของกล้วยไข่เอาไว้ แต่ปรับให้ลำต้นมีความสูงลดลง เพื่อลดความเสียหายจากลมแรงหรือพายุ เมื่อเกิดสภาพอากาศรุนแรง ต้นกล้วยมีโอกาสหักล้มน้อยลง เกษตรกรจึงลดความเสี่ยงด้านผลผลิตและสามารถวางแผนการดูแลสวนได้ดีขึ้น

• ปุ๋ยสั่งตัด: วิเคราะห์ดินก่อนใช้ ช่วยลดต้นทุนและลดการใช้สารเคมี
• กล้วยไข่ต้นเตี้ย: ลดความเสียหายจากลมแรงและสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง
• ท่อนพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรค: เพิ่มโอกาสสร้างผลผลิตและช่วยรับมือโรคใบด่าง
• ไบโอชาร์จากชีวมวล: นำวัสดุเหลือใช้มาเพิ่มประโยชน์และปรับปรุงดิน
• เครื่องจักรแปรรูปการเกษตร: เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดภาระแรงงาน

เร่งผลิตพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรคใบด่าง

ปัญหาโรคใบด่างในมันสำปะหลังเป็นอีกเรื่องที่ส่งผลกระทบต่อรายได้ของเกษตรกร การเร่งผลิตท่อนพันธุ์ปลอดโรคจึงเป็นมาตรการที่มีความสำคัญ เพราะท่อนพันธุ์ที่แข็งแรงช่วยลดความเสี่ยงในการเริ่มต้นเพาะปลูก และมีศักยภาพเพิ่มผลผลิตได้มากกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ โดยมีแผนเตรียมแจกจ่ายให้เกษตรกรภายในระยะเวลา 1 ปี การเข้าถึงพันธุ์ที่มีคุณภาพจะช่วยให้เกษตรกรลดต้นทุนจากการปลูกซ้ำและเพิ่มความมั่นใจในการวางแผนรายได้

นอกจากการพัฒนาพันธุ์พืชแล้ว ยังมีการนำเตาเผาชีวมวลสำหรับผลิตไบโอชาร์มาใช้ในพื้นที่ ไบโอชาร์สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อปรับปรุงโครงสร้างดิน ช่วยเพิ่มการกักเก็บความชื้น และใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุทางการเกษตรที่เดิมอาจถูกทิ้งหรือเผาอย่างไม่มีระบบ แนวคิดนี้จึงช่วยลดของเสียและสนับสนุนการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

มหาวิทยาลัยกับการสร้างรายได้ให้ชุมชน

หัวใจของโครงการไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่การทำให้คนในชุมชนใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ได้จริง มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชรมีเป้าหมายเป็นศูนย์กลาง หรือ Hub ที่ช่วยค้นหากลุ่มเปราะบาง ให้เข้าถึงสิทธิของรัฐ และต่อยอดไปสู่การสร้างอาชีพใหม่อย่างเป็นระบบ

สำหรับประชาชนที่ไม่มีที่ดินทำกิน มีแนวคิดในการใช้พื้นที่ว่างของมหาวิทยาลัยเป็น ที่ดินทำกินส่วนกลาง เปิดโอกาสให้ชาวบ้านเข้ามาปลูกพืช เก็บเกี่ยวผลผลิต และสร้างรายได้ นอกจากนี้ยังมีการถ่ายทอดความรู้ตั้งแต่การทำบัญชีครัวเรือน การวางแผนต้นทุน ไปจนถึงการทำธุรกิจ วิธีนี้จะช่วยให้ครัวเรือนมองเห็นรายรับรายจ่ายของตัวเอง และตัดสินใจประกอบอาชีพได้อย่างรอบคอบมากขึ้น

ในด้านผู้ประกอบการท้องถิ่น มีการเสนอให้ธุรกิจชุมชนและ SME ตั้งเป้าใช้วัตถุดิบในพื้นที่ให้ได้ประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ เพราะเมื่อวัตถุดิบมาจากเกษตรกรในจังหวัด เงินจะหมุนเวียนกลับไปสู่ชาวไร่ชาวนาและผู้ผลิตรายย่อยโดยตรง ช่วยสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจที่เข้มแข็งกว่าการพึ่งพาวัตถุดิบจากภายนอกเพียงอย่างเดียว

ต่อยอดกล้วยไข่สู่สินค้าใหม่

ภายในงานยังมีการจัดแสดงผลงานวิจัยที่น่าสนใจ เช่น สีย้อมผ้าธรรมชาติจากส่วนเหลือทิ้งของต้นกล้วยไข่ นี่เป็นตัวอย่างของการใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่า เพราะส่วนที่เคยถูกมองว่าเป็นของเหลือสามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เพิ่มรายได้ให้ชุมชน และสร้างเรื่องราวให้สินค้าท้องถิ่นมีความแตกต่างในตลาด

นอกจากนี้ ยังมีการลงนามความร่วมมือระหว่าง วว. กับองค์การสุรา เพื่อผลักดันการผลิตเอทานอลและสุราท้องถิ่น ซึ่งอาจช่วยเพิ่มทางเลือกในการใช้วัตถุดิบทางการเกษตรและสร้างมูลค่าในระดับอุตสาหกรรม การเชื่อมโยงงานวิจัยกับธุรกิจจึงเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เทคโนโลยีไม่หยุดอยู่บนเอกสาร แต่สามารถกลายเป็นรายได้และอาชีพของคนในพื้นที่

ภาพรวมของการลงพื้นที่ครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการเยี่ยมชมมหาวิทยาลัย แต่เป็นการวางทิศทางให้กำแพงเพชรใช้จุดแข็งของตัวเองอย่างมีกลยุทธ์ ตั้งแต่กล้วยไข่ GI ปุ๋ยสั่งตัด พันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรค ไปจนถึงการแปรรูปและการสร้างทักษะอาชีพ หากทุกภาคส่วนเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน เกษตรกรจะลดต้นทุนได้มากขึ้น ชุมชนมีรายได้เพิ่ม และมหาวิทยาลัยจะกลายเป็นพลังสำคัญในการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

มุมมองส่งท้าย: สิ่งที่น่าจับตาคือการเปลี่ยนงานวิจัยให้เป็นของที่เกษตรกรเข้าถึงได้จริง เพราะนวัตกรรมที่ดีไม่ควรอยู่ไกลตัว หากคนในพื้นที่นำไปใช้ ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต และสร้างรายได้ได้ นั่นคือความสำเร็จที่จับต้องได้ของการพัฒนากำแพงเพชร

ที่มา – ‘ยศชนัน’ ปักหมุดกำแพงเพชร ชู กล้วยไข่-ปุ๋ยสั่งตัด ทำเงิน เร่งผลิตพันธุ์มันฯ ปลอดโรคใบด่างแจก