สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน

สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สะท้อนการทำงานสร้างเสริมสุขภาพที่ไม่ได้มองเพียงเรื่องการรักษาโรค แต่ให้ความสำคัญกับการลดปัจจัยเสี่ยง การสร้างสภาพแวดล้อมที่ดี และการเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมดูแลสุขภาพของตนเองและชุมชน โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ได้นำเสนอผลงานเด่นต่อที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครอบคลุมหลากหลายประเด็น ตั้งแต่บุหรี่ไฟฟ้า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง อุบัติเหตุทางถนน ไปจนถึงสุขภาพเด็ก เยาวชน และกลุ่มเปราะบาง

ภาพรวมของผลงานตลอดปี 2567–2568 แสดงให้เห็นว่า การสร้างเสริมสุขภาพจะเกิดผลได้จริงเมื่อหลายภาคส่วนเข้ามาทำงานร่วมกัน ทั้งหน่วยงานรัฐ โรงเรียน โรงพยาบาล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และประชาชนในพื้นที่ จุดเด่นสำคัญของ สสส. คือการสนับสนุนให้เกิดโครงการต้นแบบที่สอดคล้องกับปัญหาจริง ก่อนนำบทเรียนไปต่อยอดในพื้นที่อื่นอย่างเหมาะสม

สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน

หนึ่งในผลงานที่ได้รับความสนใจคือการควบคุมและป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน สสส. สนับสนุนการสร้างเครือข่ายเยาวชนนักสื่อสาร เพื่อให้เด็กและวัยรุ่นรู้เท่าทันกลยุทธ์ทางการตลาด เข้าใจผลกระทบต่อสุขภาพ และสามารถสื่อสารข้อมูลที่ถูกต้องไปยังเพื่อน ครอบครัว และคนในชุมชน นอกจากนี้ยังเกิดเครือข่ายสถานศึกษามากกว่า 1,600 แห่ง ซึ่งช่วยสร้างพื้นที่ปลอดภัยและลดโอกาสที่เยาวชนจะเข้าถึงบุหรี่ไฟฟ้า

การทำงานด้านแอลกอฮอล์ก็มีความคืบหน้าเช่นกัน โดยโครงการ “พักตับ ยืดชีวิต” ถูกนำร่องในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 80 แห่ง ครอบคลุม 12 เขตสุขภาพ โครงการนี้ช่วยให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการลดหรืองดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พร้อมเชื่อมโยงการดูแลสุขภาพกับบริการในชุมชน ทำให้ผู้ที่ต้องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมีผู้ให้คำแนะนำและติดตามอย่างต่อเนื่อง

สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้านในชุมชน

สำหรับการลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs มีการนำร่องแนวทางดูแลผู้ป่วยเบาหวานด้วยนวัตกรรม “เบาหวานหายได้” ในพื้นที่ต้นแบบ ผลลัพธ์ที่น่าสนใจคือผู้ป่วยสามารถหยุดยาได้ถึง 52% และลดยาได้ถึง 47% ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า หากผู้ป่วยได้รับความรู้ มีระบบติดตาม และปรับพฤติกรรมด้านอาหาร การเคลื่อนไหวร่างกาย และการใช้ชีวิตอย่างเหมาะสม ก็มีโอกาสควบคุมสุขภาพได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม การหยุดหรือลดยาควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์เสมอ

อีกประเด็นที่เห็นผลเป็นรูปธรรมคือการลดความสูญเสียจากอุบัติเหตุทางถนน สามารถลดผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตได้ 628 ราย เมื่อเทียบกับปี 2567 ขณะเดียวกันมาตรการเทศกาลสงกรานต์ปลอดเหล้าช่วยลดคดีทะเลาะวิวาทจาก 8,575 คดีในปี 2566 เหลือ 6,100 คดีในปี 2568 หรือลดลง 28.9% ผลลัพธ์นี้ชี้ให้เห็นว่าการรณรงค์ที่ทำอย่างต่อเนื่องและเชื่อมโยงกับมาตรการในพื้นที่สามารถช่วยลดปัญหาสังคมได้จริง

เสียงจากสภาฯ กับข้อเสนอเพื่อพัฒนางานสร้างเสริมสุขภาพ

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหลายคนร่วมอภิปรายและเสนอแนวทางการทำงานแก่ สสส. โดยเห็นตรงกันว่ากองทุนมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนเครือข่ายประชาชนและเติมเต็มช่องว่างของระบบราชการ นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ระบุว่า รูปแบบการทำงานที่เปิดโอกาสให้ภาคีเครือข่ายดำเนินงานอย่างอิสระ ต่อเนื่อง และมั่นคง เป็นจุดแข็งที่ควรรักษาไว้ พร้อมเสนอให้พัฒนาระบบตรวจสอบ กระจายทุนอย่างทั่วถึง และกำหนดเป้าหมายให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

ในระดับพื้นที่ นายอลงกต มณีกาศ กล่าวถึงโครงการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในจังหวัดนครพนม เช่น Active Play และ B-Star Afterschool Program ซึ่งช่วยให้เด็กได้เคลื่อนไหวร่างกายมากขึ้น ลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง และปลูกฝังนิสัยรักการออกกำลังกาย โดยมีโรงเรียนต้นแบบและการอบรมครูอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ข้อเสนอสำคัญคือควรกระจายงบประมาณไปยังหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงเรียน และชุมชน พร้อมปรับตัวชี้วัดให้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและผลลัพธ์สุขภาพอย่างแท้จริง

ด้านจังหวัดเลย มีการยกตัวอย่างโครงการงานศพปลอดเหล้าและงดเหล้าเข้าพรรษา ซึ่งช่วยสร้างค่านิยมใหม่ในชุมชน เมื่อมีป้ายโครงการในงานศพ ผู้ร่วมงานจะเข้าใจร่วมกันว่าไม่มีการจัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ส่วนโครงการงดเหล้าเข้าพรรษาก็ช่วยให้ผู้ดื่มจำนวนหนึ่งได้ทดลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ข้อเสนอในระยะต่อไปคือการผลักดันแนวคิด “ขับไม่ดื่ม ดื่มไม่ขับ” โดยเฉพาะในช่วงปีใหม่และสงกรานต์ รวมถึงการทบทวนกฎหมายและบทลงโทษให้เหมาะสม

สำหรับงานด้านเด็ก กลุ่มเปราะบาง และนวัตกรรมสุขภาพ มีการเสนอให้ สสส. ยกระดับการทำงานทั้ง 15 แผนให้ครอบคลุมภารกิจสุขภาวะมากขึ้น พร้อมพัฒนาระบบประเมินผลและผลักดันโครงการต้นแบบสู่มาตรฐานระดับประเทศ ไม่ควรปล่อยให้โครงการสิ้นสุดลงเมื่อหมดรอบทุน แต่ควรมีแผนต่อยอด ถ่ายทอดองค์ความรู้ และสร้างเจ้าของงานในพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนสามารถดูแลและขับเคลื่อนงานต่อได้ด้วยตัวเอง

• สนับสนุนเครือข่ายเยาวชนให้รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าและสื่อสุขภาพ
• ขยายพื้นที่ส่งเสริมกิจกรรมทางกายและการออกกำลังกายในโรงเรียน
• พัฒนาระบบดูแลผู้ป่วยเบาหวานและโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชุมชน
• ลดการดื่มแอลกอฮอล์และป้องกันอุบัติเหตุทางถนนในช่วงเทศกาล
• เปิดพื้นที่ให้ชุมชนและภาคประชาชนร่วมเสนอปัญหาและออกแบบโครงการ

อีกหัวใจสำคัญคือการทำงานให้เหมาะกับบริบทของแต่ละพื้นที่ เช่น จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีปัญหายาเสพติดและความไม่ปลอดภัยแตกต่างจากภูมิภาคอื่น หรือชุมชนเมืองที่ต้องรับมือกับความเครียด สุขภาพจิต และพฤติกรรมเนือยนิ่ง การจัดสรรทุนจึงควรพิจารณาข้อมูลจริงจากพื้นที่ ไม่ใช้แนวทางเดียวกันทั้งหมด นอกจากนี้ การทำงานร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคประชาสังคม จะช่วยลดความซ้ำซ้อนและทำให้ทรัพยากรถูกใช้ได้คุ้มค่ามากขึ้น

โดยสรุป สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน ได้อย่างน่าสนใจ ทั้งในมิติการลดปัจจัยเสี่ยง การสร้างนวัตกรรม และการเพิ่มพลังให้ชุมชน แม้ยังมีโจทย์เรื่องความโปร่งใส การประเมินผล และการขยายผลที่ต้องพัฒนาต่อ แต่แนวทางที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างสุขภาพอย่างยั่งยืน หากทุกภาคส่วนร่วมกันสนับสนุนและตรวจสอบอย่างสร้างสรรค์ สังคมไทยก็มีโอกาสก้าวไปสู่ระบบสุขภาวะที่เท่าเทียมและตอบโจทย์ชีวิตจริงมากขึ้น

ผู้อ่านสามารถนำแนวคิดเหล่านี้ไปเริ่มต้นได้จากเรื่องใกล้ตัว เช่น ลดการดื่ม ชวนครอบครัวออกกำลังกาย เฝ้าระวังบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชน และร่วมเสนอปัญหาสุขภาพของชุมชน เพราะการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เกิดจากการลงมือทำร่วมกันของทุกคน

ที่มา – สสส. โชว์ผลงานปี 2567–2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน