อาเซียนลงนาม DEFA เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล

การลงนาม อาเซียนลงนาม DEFA เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล ถือเป็นก้าวสำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะนี่คือกรอบความตกลงด้านเศรษฐกิจดิจิทัลที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และครอบคลุมประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 11 ประเทศ เป้าหมายหลักคือการวางกติกากลาง เพื่อทำให้การค้า การลงทุน และการให้บริการดิจิทัลระหว่างประเทศสมาชิกเดินหน้าได้สะดวกและเป็นระบบมากขึ้น

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นหลังอาเซียนเริ่มเจรจา DEFA ตั้งแต่เดือนกันยายน 2566 โดยใช้เวลาเกือบ 3 ปีในการหาข้อสรุปเกี่ยวกับประเด็นสำคัญต่าง ๆ ก่อนที่การเจรจาจะบรรลุผล และนำไปสู่การลงนามอย่างเป็นทางการที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ในวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งถือเป็นหนึ่งในผลงานสำคัญของฟิลิปปินส์ในฐานะประธานอาเซียนประจำปีดังกล่าว

อาเซียนลงนาม DEFA เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล

สาระสำคัญของ DEFA คือการสร้างมาตรฐานร่วมกันสำหรับเศรษฐกิจดิจิทัล ตั้งแต่การซื้อขายออนไลน์ การชำระเงิน ไปจนถึงการคุ้มครองข้อมูลและความปลอดภัยไซเบอร์ กรอบความตกลงนี้ไม่ได้มองเพียงการเพิ่มยอดขายผ่านอินเทอร์เน็ต แต่ยังต้องการสร้างระบบนิเวศที่ช่วยให้ธุรกิจทุกขนาดสามารถทำงานร่วมกันข้ามพรมแดนได้ง่ายขึ้น

อาเซียนลงนาม DEFA เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล เปิดโอกาสอะไรบ้าง

• การค้าดิจิทัลและพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์: ลดขั้นตอนและอุปสรรคของการซื้อขายข้ามประเทศ ตั้งแต่การสั่งซื้อ การยืนยันเอกสาร ไปจนถึงการจัดส่งสินค้า
• การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์: สนับสนุนการเชื่อมโยงระบบชำระเงินและการใช้คิวอาร์โค้ดระหว่างประเทศ ทำให้ผู้บริโภคและร้านค้าทำธุรกรรมได้สะดวกกว่าเดิม
• อัตลักษณ์ดิจิทัล: ส่งเสริมระบบยืนยันตัวตนที่ปลอดภัย เพื่อให้ประชาชนและภาคธุรกิจเข้าถึงบริการออนไลน์ของประเทศสมาชิกได้ง่ายขึ้น
• การเคลื่อนย้ายข้อมูล: วางแนวทางสำหรับการส่งข้อมูลข้ามพรมแดน พร้อมสร้างความเชื่อมั่นด้านความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย
• ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์: ยกระดับความร่วมมือในการรับมือภัยคุกคามออนไลน์ และช่วยคุ้มครองผู้บริโภคจากการหลอกลวงทางดิจิทัล
• เทคโนโลยีเกิดใหม่: ครอบคลุมความร่วมมือด้านปัญญาประดิษฐ์ นวัตกรรม และการคุ้มครองซอร์สโค้ด เพื่อสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีในภูมิภาค

หากนำไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ DEFA อาจช่วยผลักดันให้เศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนเติบโตแตะมูลค่า 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2573 แม้ตัวเลขดังกล่าวจะแตกต่างจากการคาดการณ์ของรายงาน e-Conomy SEA ซึ่งประเมินมูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลของภูมิภาคไว้ราว 368,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2569 แต่ทั้งสองมุมมองต่างสะท้อนศักยภาพของตลาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีประชากรรวมกันมากกว่า 680 ล้านคน

สำหรับประเทศไทย ความตกลงนี้เปิดทางให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะเอสเอ็มอี สามารถขยายตลาดไปยังประเทศเพื่อนบ้านได้ง่ายขึ้น การลดขั้นตอนด้านเอกสารและการเชื่อมโยงระบบชำระเงินจะช่วยลดต้นทุนในการทำธุรกิจ ขณะเดียวกัน สตาร์ทอัพและผู้พัฒนาเทคโนโลยีก็มีโอกาสเข้าถึงฐานผู้บริโภคขนาดใหญ่ในภูมิภาค

ภาคการเงินยังเป็นอีกกลุ่มที่น่าจับตา เพราะการเชื่อมโยงระบบพร้อมเพย์ คิวอาร์โค้ด และบริการฟินเทค อาจทำให้การใช้จ่ายระหว่างประเทศรวดเร็วและมีต้นทุนต่ำลง ผู้ประกอบการไทยจึงควรเตรียมระบบหลังบ้านให้รองรับธุรกรรมดิจิทัล พร้อมพัฒนาบริการให้ใช้งานง่ายและมีความปลอดภัยสูง

อย่างไรก็ตาม การเปิดตลาดที่กว้างขึ้นย่อมมาพร้อมการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น ธุรกิจไทยจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล มาตรฐานความปลอดภัยไซเบอร์ และข้อกำหนดของประเทศปลายทาง นอกจากนี้ ยังต้องพัฒนาทักษะบุคลากรและปรับกระบวนการทำงานให้พร้อมรับลูกค้าจากหลายประเทศ

ความท้าทายอีกด้านคือประเทศสมาชิกอาเซียนมีระดับความพร้อมแตกต่างกัน ทั้งในเรื่องโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล กฎหมาย และความสามารถของหน่วยงานกำกับดูแล DEFA จึงเปิดพื้นที่ให้แต่ละประเทศดำเนินการตามระดับความพร้อมของตนเอง ไม่จำเป็นต้องปรับระบบทั้งหมดพร้อมกัน แนวทางนี้ช่วยให้บรรลุข้อตกลงได้ง่ายขึ้น แต่ก็ต้องติดตามให้แต่ละประเทศเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของ อาเซียนลงนาม DEFA เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัล ไม่ได้วัดจากพิธีลงนามเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับการนำกรอบความตกลงไปใช้จริง รัฐบาลต้องปรับปรุงกฎหมายและโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนภาคธุรกิจต้องเร่งยกระดับมาตรฐานและสร้างนวัตกรรม หากทุกฝ่ายร่วมมือกันอย่างต่อเนื่อง DEFA ก็มีโอกาสกลายเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้อาเซียนเป็นตลาดดิจิทัลที่เชื่อมโยง แข่งขันได้ และน่าลงทุนมากขึ้น

สำหรับผู้ประกอบการไทย นี่คือจังหวะที่ควรเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่วันนี้ ทั้งการพัฒนาช่องทางออนไลน์ ตรวจสอบความปลอดภัยของข้อมูล และศึกษากฎระเบียบของตลาดเพื่อนบ้าน เพราะโอกาสจาก DEFA จะเกิดขึ้นได้เต็มที่กับธุรกิจที่พร้อมปรับตัวก่อน

ที่มา – อาเซียนลงนาม “DEFA” วางกติกาใหม่ เชื่อมเศรษฐกิจดิจิทัลทั้งภูมิภาค