เปิดความสำคัญเครื่องประกอบพระอิสริยยศ พระโกศทองใหญ่
ในราชประเพณีไทย “โกศ” มิได้เป็นเพียงภาชนะบรรจุพระบรมศพหรือพระศพเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องประกอบพระอิสริยยศที่สะท้อนถึงฐานันดรศักดิ์และเกียรติยศสูงสุดของผู้ล่วงลับ โดยเฉพาะการใช้ พระโกศทองใหญ่ ซึ่งถือเป็นเครื่องประกอบพระอิสริยยศชั้นสูงสุดของพระบรมวงศานุวงศ์ ในบทความนี้เราจะพาไปทำความเข้าใจถึงความสำคัญของเครื่องทองสูงค่าชุดนี้กันครับ
ทำความรู้จักความสำคัญของ พระโกศทองใหญ่
พระโกศทองใหญ่ จัดเป็นเครื่องประกอบพระอิสริยยศชั้นสูงสุดของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเป็นกรณีพิเศษ โดยในอดีตนั้นเครื่องสูงชนิดนี้จะประกอบด้วย 2 ส่วนคือ ส่วนที่เป็น “โกศ” (หรือที่เรียกกันว่าโกศชั้นใน) และ “พระลอง” (โกศชั้นนอกที่ทำจากไม้ปิดทองประดับอัญมณี) แต่ด้วยความคุ้นเคยมาอย่างยาวนาน ทำให้คนไทยเรียกขานเครื่องประกอบพระอิสริยยศชั้นสูงนี้ว่า พระโกศทองใหญ่ จนเป็นที่เข้าใจกันทั่วไป
ประวัติศาสตร์และความหมายของ พระโกศทองใหญ่
ความงดงามของ พระโกศทองใหญ่ มิได้เกิดขึ้นเพียงชั่วครั้งชั่วคราว แต่มีการสืบทอดสร้างขึ้นถึง 3 องค์ด้วยกันตลอดระยะเวลาของกรุงรัตนโกสินทร์:
- องค์ที่ 1: สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยรื้อทองจากพระโกศกุดั่นมาสร้างขึ้นเพื่อใช้ประกอบพระบรมศพของพระองค์เอง
- องค์ที่ 2: สร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อใช้ประกอบพระลองเป็นการชั่วคราวในเวลาที่โกศองค์แรกต้องนำไปซ่อมแซม
- องค์ที่ 3: สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อแทนที่ของเดิมที่ชำรุดทรุดโทรมจากการใช้งานมาหลายร้อยปี
พระโกศเหล่านี้นับเป็นโบราณวัตถุที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และศิลปกรรมอย่างยิ่ง โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน พระโกศทองใหญ่ เพื่อถวายพระเกียรติยศสูงสุดแก่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทำให้ทราบถึงความสำคัญของโบราณราชประเพณีที่ยังคงหยั่งรากลึกในจิตใจของพสกนิกรชาวไทย
ในงานพระราชพิธีสำคัญ การอัญเชิญพระโกศและพระลองขึ้นประดิษฐานเหนือพระเบญจามีขั้นตอนที่เคร่งครัดตามแบบแผนโบราณ นอกจากจะแสดงถึงการถวายพระเกียรติยศสูงสุดแล้ว ยังเป็นการแสดงความจงรักภักดีและอาลัยรักผ่านเครื่องประกอบพระอิสริยยศที่ทรงคุณค่าเหล่านี้ ซึ่งไม่ได้ถูกเผาไปพร้อมกับพระศพ แต่จะถูกเก็บรักษาและนำกลับมาใช้ในพระราชพิธีชั้นสูงในโอกาสต่อๆ ไปตามพระราชวินิจฉัย
สุดท้ายนี้ การทำความเข้าใจในโบราณราชประเพณีไม่เพียงแต่ทำให้เราทราบถึงระเบียบวิธีปฏิบัติ แต่ยังช่วยให้เราเห็นถึงความใส่ใจในทุกรายละเอียดที่สถาบันพระมหากษัตริย์ทรงมีต่อพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ล้ำค่าและควรค่าแก่การเรียนรู้สืบไป
ที่มา – เปิดความสำคัญเครื่องประกอบพระอิสริยยศชั้นสูงสุด ‘พระโกศทองใหญ่’ ทรงพระศพ ‘เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ’