เรื่องน่ารู้ : เพกา
วันนี้เราจะมาพูดถึงเพกา หรือที่รู้จักกันในชื่อลิ้นฟ้า พืชสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่หลายคนอาจไม่ค่อยคุ้นเคย แต่มีคุณค่าทั้งด้านอาหารและยารักษาโรคมากมาย ในยุคที่คนหันมาสนใจสุขภาพจากธรรมชาติ เพกา จึงเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ มาดูกันเลยว่ามีอะไรน่ารู้บ้าง
ลักษณะของเพกา
เพกาเป็นต้นไม้ขนาดกลาง ลำต้นสูงประมาณ 5-12 เมตร เปลือกนอกสีน้ำตาลแตกเป็นร่องตื้น เปลือกในมีสีเหลืองสดใส ดอกของเพกาออกเป็นช่อแบบกระจะ ก้านช่อดอกยาว ดอกสมบูรณ์เพศ สมมาตร กลีบเลี้ยง 5 กลีบเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วยและติดคงทนจนกลายเป็นผล กลีบดอก 5 กลีบเชื่อมเป็นรูประฆัง ปลายแยกเป็นปากเปิด ส่วนบนมี 2 กลีบเนื้อพับย่นสีแดงเลือดหมู เกสรผู้ 5 อัน โดยอันหนึ่งหมันก้านสั้น อีก 4 อันยาวไม่เท่ากันติดบนหลอดกลีบดอก อับเรณูถ่าง เกสรเมีย 1 อัน รังไข่เหนือวงกลีบ พลาเซนตารอบแกน
ใบเป็นแบบประกอบขนนก 3 ชั้นปลายคี่ ใบย่อยตรงข้าม เส้นใบตาข่าย สีใบด้านบนเข้มกว่าด้านล่าง ผลเป็นฝักแบนใหญ่รูปดาบ ปลายแหลม ขอบกลางโป่งเล็กน้อย คล้ายหางนกยูงฝรั่ง ห้อยเหนือยอด เมื่อแก่ฝักปริแตก ปล่อยเมล็ดลอยตามลม ทำให้เพกาขยายพันธุ์ได้ง่ายในธรรมชาติ
การนำเพกาไปใช้เป็นอาหาร
เพกาเป็นผักพื้นบ้านที่มีรสขมนิดๆ ไม่ค่อยนิยมแพร่หลาย แต่ยอดอ่อน ดอกอ่อนสีเหลืองเกสรแดงรสขมอ่อนคล้ายใบยอ นำมาลวก ต้ม เคี่ยวกับหัวกะทิข้น ราดเป็นผักจิ้มน้ำพริก ผัดกับกุ้ง หรือยำกับกระเทียมเจียว อร่อยลงตัว
ฝักอ่อนอายุไม่เกิน 1 เดือน เผาไฟแรงจนเปลือกพองไหม้ ขูดเอาเนื้อในหอมๆ หั่นชิ้น ใช้จิ้มน้ำพริก เคียงลาบก้อย ทอดกับไข่ ใส่แกง คั่ว ยำ ผัดหมู หรือแกงอ่อมปลาดุก ช่วยบำรุงธาตุ ขับเสมหะ บรรเทาไอ ทำให้ร่างกายอบอุ่น เหมาะสำหรับฤดูฝน
สรรพคุณทางยาของเพกา
ทุกส่วนของเพกาใช้เป็นยาได้ ใบ ฝัก ราก เปลือก เมล็ดแก่ ลอง来看สรรพคุณหลักๆ
- เปลือกต้น: รสฝาดเย็นขมเล็กน้อย เป็นยาฝาดสมาน ขับลมลำไส้ แก้บิดท้องร่วง บำรุงโลหิต ขับน้ำเหลืองเสีย ต้มน้ำให้แม่ลูกอ่อนดื่มขับน้ำคาวปลา มดลูกเข้าอู่เร็ว ดับพิษโลหิต รักษาฝีโดยฝนทาฟอก ลดปวด ทาบวมฟกช้ำอักเสบกับน้ำปูนใส ขับลม ปวดไข้ เจริญอาหาร
- ราก: รสฝาดขม บำรุงธาตุ เรียกน้ำย่อย เจริญอาหาร แก้ท้องร่วงบิด ฝนกับน้ำปูนใสทาแผลอักเสบฟกช้ำบวม หายเร็ว
- เมล็ด: ยาถ่ายระบาย แก้ไอขับเสมหะ
นอกจากนี้ เพกายังช่วยในโรคต่างๆ ได้ดีเพราะสารธรรมชาติที่อุดม เช่น แทนนิน แอลคาลอยด์ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการทางเลือกยาธรรมชาติ
เคล็ดลับการใช้เพกาให้ปลอดภัย
แม้เพกาจะมีประโยชน์ แต่ควรใช้ในปริมาณเหมาะสม เพราะรสขมอาจทำให้ท้องเสียได้ ผู้หญิงมีครรภ์หรือเด็กเล็กปรึกษาแพทย์ก่อน เก็บเกี่ยวจากแหล่งสะอาดเพื่อหลีกเลี่ยงสารพิษ
สรุปแล้ว เพกาคือสมุนไพรไทยที่คุ้มค่าค้นหา ลองนำยอดฝักมาปรุงอาหารดู สุขภาพดีแบบธรรมชาติ ลองหาเพกาในตลาดท้องถิ่นมาทดลองทำเมนูโปรด แล้วแชร์ประสบการณ์ของคุณในคอมเมนต์นะครับ!
ที่มา – เรื่องน่ารู้ : เพกา