เลขาสภายัน จำกัดอำนาจประธาน กมธ.ตามกฎหมาย

ประเด็นการทำงานของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) สามัญประจำสภาผู้แทนราษฎร กำลังได้รับความสนใจจากสังคม หลังมีการชี้แจงแนวทางเกี่ยวกับการตั้งเรื่องสอบสวนและการเชิญบุคคลหรือหน่วยงานมาให้ข้อมูล โดยยืนยันว่าการดำเนินการดังกล่าวควรเป็นมติของคณะกรรมาธิการ ไม่ใช่คำสั่งของประธาน กมธ. เพียงคนเดียว ทั้งนี้ แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อให้การทำงานเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ ข้อบังคับ และระเบียบที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน

เลขาสภายัน จำกัดอำนาจประธาน กมธ.ตามกรอบกฎหมาย

นายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยว่า สภาผู้แทนราษฎรมีคณะกรรมาธิการสามัญทั้งหมด 35 คณะ และโดยหลักแล้วทุกคณะควรดำเนินงานตามแนวทางเดียวกันอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรอาจไม่ได้ออกคำอธิบายหรือแนวปฏิบัติที่เป็นลายลักษณ์อักษรอย่างละเอียด จึงทำให้เกิดข้อถกเถียงเมื่อมีการนำประเด็นทางกฎหมายมาพิจารณา

สาระสำคัญอยู่ที่รัฐธรรมนูญ มาตรา 129 ซึ่งกำหนดกรอบการใช้อำนาจของคณะกรรมาธิการไว้อย่างชัดเจน หาก กมธ. ต้องการเรียกเอกสารหรือเชิญบุคคลมาให้ข้อมูล ต้องดำเนินการในนามของคณะกรรมาธิการ ไม่ใช่การใช้อำนาจเฉพาะตัวของประธาน กมธ. ดังนั้น การดำเนินงานจึงต้องผ่านการพิจารณาและลงมติร่วมกันของกรรมาธิการตามขั้นตอน

เลขาสภายัน จำกัดอำนาจประธาน กมธ.ด้วยมติเสียงข้างมาก

ตามระเบียบการทำงาน คณะกรรมาธิการมีสมาชิกทำหน้าที่ร่วมกันทั้งหมด 15 คน การจะเชิญหรือเรียกบุคคลใดมาให้ข้อมูลจึงควรผ่านการพิจารณาของสมาชิก และใช้มติเสียงข้างมากเป็นหลัก กระบวนการนี้ช่วยยืนยันว่าเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นมติของคณะกรรมาธิการโดยรวม ไม่ใช่การตัดสินใจของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเพียงลำพัง

หลักการดังกล่าวไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อขัดขวางการทำงานของ กมธ. หรือจำกัดการตรวจสอบของฝ่ายนิติบัญญัติ แต่เป็นการวางกรอบให้ทุกฝ่ายทำงานได้อย่างถูกต้อง โปร่งใส และตรวจสอบได้ เมื่อการเชิญบุคคลหรือหน่วยงานมีมติรองรับ ผู้ถูกเชิญก็จะเข้าใจได้ชัดเจนว่าการดำเนินการนั้นเกิดจากอำนาจของคณะกรรมาธิการตามกฎหมาย

เหตุผลที่สำนักงานสภาต้องยึดระเบียบเดิม

เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรระบุว่า สำนักงานพยายามดำเนินการทุกอย่างให้อยู่ในกรอบกฎหมายมากที่สุด เพราะเจ้าหน้าที่และฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมาธิการอาจต้องรับผิดชอบ หากมีการดำเนินการผิดพลาดหรือไม่เป็นไปตามรัฐธรรมนูญและข้อบังคับ การยึดระเบียบเดิมจึงเป็นวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงและทำให้ทุกฝ่ายมีแนวทางปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน

ในมุมของการบริหารราชการ การกำหนดขั้นตอนที่ชัดเจนยังช่วยป้องกันความเข้าใจคลาดเคลื่อนระหว่างประธาน กมธ. สมาชิกกรรมาธิการ เจ้าหน้าที่ และผู้ที่ได้รับหนังสือเชิญ การทำงานที่มีหลักฐานเป็นมติอย่างเป็นทางการจะทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าใครเป็นผู้พิจารณา เหตุผลในการเชิญคืออะไร และกระบวนการดังกล่าวเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่

• การตั้งเรื่องสอบ: ควรเกิดจากการพิจารณาและมติของคณะกรรมาธิการ
• การเชิญบุคคลหรือเรียกเอกสาร: ต้องดำเนินการตามอำนาจที่รัฐธรรมนูญและข้อบังคับกำหนด
• การใช้อำนาจของประธาน กมธ.: ต้องอยู่ภายใต้กรอบมติและระเบียบ ไม่ใช่การตัดสินใจโดยลำพัง
• บทบาทของสำนักงานสภา: ทำหน้าที่ดำเนินการด้านธุรการและกฎหมายให้ถูกต้องก่อนเสนอเรื่องตามลำดับ

สำหรับกรณีที่คณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชนทำหนังสือเชิญนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร เข้าชี้แจงนั้น เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรระบุว่ายังไม่เห็นหนังสือดังกล่าว จึงยังไม่สามารถให้รายละเอียดได้ อย่างไรก็ตาม หากมีหนังสือเชิญอย่างเป็นทางการ ผู้รับหนังสือจะเป็นผู้พิจารณาว่าจะเดินทางไปชี้แจงด้วยตนเอง หรือมอบหมายให้รองประธานสภาคนที่ 1 ซึ่งกำกับดูแลงานของสำนักกรรมาธิการ หรือเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ดำเนินการแทน

ประเด็นนี้สะท้อนให้เห็นว่า การทำงานของรัฐสภามีหลายระดับ ทั้งฝ่ายการเมือง ฝ่ายสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และฝ่ายข้าราชการประจำ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีหน้าที่สนับสนุนกระบวนการให้เป็นไปตามกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นร่างพระราชบัญญัติ ญัตติ การเชิญบุคคล หรือแนวทางปฏิบัติอื่น ๆ เมื่อเรื่องผ่านขั้นตอนของสำนักงานไปถึงประธานสภา ประธานก็จะใช้ดุลพินิจตามรัฐธรรมนูญและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง

ยืนยันการทำงานไม่เอนเอียงฝ่ายรัฐบาลหรือฝ่ายค้าน

นายศิโรจน์ยืนยันว่า การดำเนินงานของสำนักงานไม่ได้เกิดจากแรงกดดันของฝ่ายการเมือง และไม่ได้เลือกปฏิบัติระหว่างฝ่ายรัฐบาลกับฝ่ายค้าน เจ้าหน้าที่มีหน้าที่ทำให้กระบวนการถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ ข้อบังคับ และระเบียบ หากพบว่าขั้นตอนใดไม่ถูกต้อง สำนักงานก็ต้องปรับให้เป็นไปตามหลักกฎหมาย เพราะท้ายที่สุดข้าราชการผู้ปฏิบัติงานอาจเป็นผู้ต้องรับผิดชอบโดยตรง

จุดยืนดังกล่าวจึงเป็นการย้ำว่า กติกาเดียวกันควรใช้กับทุกคณะกรรมาธิการและทุกฝ่ายการเมือง ไม่ว่ารัฐบาลชุดใดหรือฝ่ายค้านชุดใดจะเข้ามาทำหน้าที่ หากการเชิญบุคคลและการเรียกเอกสารต้องผ่านมติ ก็ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนเดียวกัน การมีมาตรฐานที่ชัดเจนจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน และทำให้การตรวจสอบของรัฐสภามีน้ำหนักมากขึ้น

ในภาพรวม เรื่องนี้ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงความขัดแย้งระหว่างประธาน กมธ. กับสำนักงานสภา แต่ควรมองว่าเป็นการจัดระเบียบอำนาจให้เหมาะสมกับระบบรัฐสภา ประธาน กมธ. ยังคงมีบทบาทสำคัญในการบริหารการประชุมและผลักดันงานของคณะกรรมาธิการ แต่การใช้อำนาจที่กระทบต่อบุคคลภายนอกควรมีมติร่วมกัน เพื่อให้เกิดความรอบคอบและลดข้อครหาเรื่องการใช้อำนาจเกินขอบเขต

ท้ายที่สุด การยึดกฎหมายและระเบียบอย่างเคร่งครัดเป็นประโยชน์ต่อทุกฝ่าย ทั้งคณะกรรมาธิการ เจ้าหน้าที่ ผู้ถูกเชิญ และประชาชนที่ติดตามการทำงานของรัฐสภา หากทุกฝ่ายเคารพขั้นตอนเดียวกัน การตรวจสอบก็จะเดินหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นธรรม ความเห็นส่วนตัวคือการมีมติร่วมกันไม่ใช่อุปสรรค แต่เป็นหลักประกันว่าการใช้อำนาจของรัฐสภาจะโปร่งใสและตรวจสอบได้

ติดตามข่าวการเมืองและการทำงานของรัฐสภาอย่างรอบด้าน พร้อมตรวจสอบข้อมูลจากแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือ เพื่อร่วมกันทำความเข้าใจกระบวนการประชาธิปไตยให้มากขึ้น

ที่มา – เลขาสภายัน จำกัดอำนาจประธาน กมธ.เป็นระเบียบเดิม ทำบนพื้นฐานกฎหมาย