เอกภพโต้เสียงวิจารณ์แก้กฎหมายไทยพีบีเอส

เอกภพโต้เสียงวิจารณ์แก้กฎหมายไทยพีบีเอส หลังเกิดกระแสถกเถียงเกี่ยวกับข้อเสนอของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคภูมิใจไทย ที่ต้องการปรับปรุงพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส ประเด็นสำคัญของร่างกฎหมายอยู่ที่การเปลี่ยนแหล่งเงินสนับสนุน จากเดิมที่ได้รับเงินบำรุงผ่านภาษีสุราและยาสูบ มาเป็นการรับเงินจากงบประมาณประจำปีของรัฐบาล

เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก “หมอเอก Ekkapob Pianpises” เพื่อแสดงความคิดเห็นต่อกรณีดังกล่าว โดยระบุถึงกลุ่มคนที่เคยได้รับประโยชน์จากเงินภาษีบาป และตั้งคำถามเกี่ยวกับระบบการจัดสรรเงินที่ผ่านมา พร้อมยืนยันว่า การเปลี่ยนระบบไม่ได้หมายถึงการยกเลิกการสนับสนุนไทยพีบีเอส แต่เป็นการนำเงินเข้าสู่กระบวนการงบประมาณที่สามารถตรวจสอบได้

เอกภพโต้เสียงวิจารณ์แก้กฎหมายไทยพีบีเอส

คำพูดของนายเอกภพสะท้อนมุมมองของฝ่ายที่สนับสนุนการแก้ไขกฎหมาย โดยเห็นว่าการใช้งบประมาณแผ่นดินอาจทำให้การบริหารเงินมีความชัดเจนมากขึ้น เงินทุกก้อนจะต้องผ่านขั้นตอนการพิจารณาของหน่วยงานรัฐและรัฐสภา รวมถึงต้องเปิดเผยรายละเอียดตามกฎหมายงบประมาณ ซึ่งเป็นแนวทางที่ผู้สนับสนุนมองว่าจะช่วยเพิ่มความโปร่งใสและทำให้ประชาชนติดตามการใช้เงินได้ง่ายกว่าเดิม

อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้ไม่ได้มีเพียงเรื่องวิธีจัดสรรเงินเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับหลักประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะด้วย ฝ่ายที่กังวลมองว่า หากไทยพีบีเอสต้องพึ่งพางบประมาณประจำปีจากรัฐบาลโดยตรง รัฐบาลในแต่ละยุคอาจมีอำนาจต่อรองมากขึ้น และอาจส่งผลต่อทิศทางการทำงาน การกำหนดแผนงาน หรือการนำเสนอข่าวสารที่ตรวจสอบฝ่ายบริหาร

เอกภพโต้เสียงวิจารณ์แก้กฎหมายไทยพีบีเอส กับคำถามเรื่องความโปร่งใส

หัวใจของการถกเถียงจึงอยู่ที่การหาสมดุลระหว่างความโปร่งใสด้านการเงินกับความเป็นอิสระขององค์กรสื่อ หากใช้ระบบภาษีเฉพาะ การบริหารเงินอาจมีความต่อเนื่องและลดการแทรกแซงจากรัฐบาลโดยตรง แต่ก็ต้องตอบให้ได้ว่าเงินดังกล่าวถูกใช้คุ้มค่าหรือไม่ มีระบบตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพเพียงใด และประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลการใช้จ่ายได้มากน้อยแค่ไหน

ในทางกลับกัน หากใช้เงินจากงบประมาณประจำปี รัฐสภาและหน่วยงานตรวจสอบจะมีโอกาสพิจารณารายละเอียดของงบประมาณมากขึ้น ไทยพีบีเอสอาจต้องชี้แจงภารกิจ ตัวชี้วัด และผลลัพธ์ของการทำงานอย่างเป็นระบบ ข้อดีคือประชาชนอาจเห็นภาพการใช้เงินได้ชัดเจนขึ้น แต่ข้อควรระวังคือกระบวนการจัดสรรงบประมาณต้องไม่ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือกดดันหรือควบคุมเนื้อหาข่าว

ภาษีบาปกับภารกิจของสื่อสาธารณะ

เงินจากภาษีสุราและยาสูบมักถูกเรียกว่า “ภาษีบาป” เพราะจัดเก็บจากสินค้าที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสังคม รัฐจึงนำรายได้ส่วนหนึ่งไปสนับสนุนกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ แนวคิดนี้ทำให้ไทยพีบีเอสมีแหล่งรายได้ที่ไม่ต้องพึ่งพาการอนุมัติงบประมาณจากรัฐบาลโดยตรง และช่วยให้สามารถวางแผนการผลิตรายการ ข่าว และสื่อเพื่อสังคมได้ต่อเนื่อง

แต่ในอีกมุมหนึ่ง การได้รับเงินจากภาษีเฉพาะก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความจำเป็นต้องตรวจสอบ เพราะเงินดังกล่าวยังเป็นรายได้ของรัฐและเกี่ยวข้องกับประชาชนทุกคน ดังนั้น ไม่ว่าจะใช้ระบบเดิมหรือระบบงบประมาณประจำปี สิ่งที่ควรมีคือข้อมูลที่เปิดเผยได้ การตรวจสอบจากหลายฝ่าย และกลไกที่ป้องกันไม่ให้ผู้มีอำนาจกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเข้ามาควบคุมองค์กร

ข้อดีและข้อกังวลจากการแก้กฎหมาย

• ด้านการตรวจสอบ: งบประมาณประจำปีอาจทำให้การพิจารณาและติดตามการใช้เงินเป็นระบบมากขึ้น
• ด้านความต่อเนื่อง: แหล่งเงินที่แน่นอนช่วยให้ไทยพีบีเอสวางแผนการผลิตสื่อระยะยาวได้
• ด้านความเป็นอิสระ: การพึ่งพางบรัฐบาลโดยตรงอาจทำให้เกิดความกังวลเรื่องแรงกดดันทางการเมือง
• ด้านความรับผิดชอบ: ไทยพีบีเอสควรอธิบายภารกิจ ผลงาน และการใช้เงินให้ประชาชนเข้าใจได้ง่าย
• ด้านประโยชน์สาธารณะ: ทุกการเปลี่ยนแปลงควรคำนึงถึงคุณภาพข่าวสารและประโยชน์ของผู้ชมเป็นหลัก

สำหรับประชาชนทั่วไป ประเด็นนี้อาจดูเป็นเรื่องกฎหมายและงบประมาณที่เข้าใจยาก แต่แท้จริงแล้วเกี่ยวข้องกับคุณภาพข้อมูลข่าวสารที่ทุกคนได้รับโดยตรง หากระบบการเงินเปลี่ยนไป แต่ยังคงมีหลักประกันเรื่องความเป็นอิสระ ความรับผิดชอบ และการตรวจสอบที่เข้มแข็ง การเปลี่ยนแปลงก็อาจสร้างประโยชน์ได้ ในทางตรงกันข้าม หากมุ่งเปลี่ยนแหล่งเงินโดยไม่วางกลไกป้องกันการแทรกแซง ย่อมทำให้เกิดคำถามต่อบทบาทของสื่อสาธารณะในระยะยาว

เอกภพโต้เสียงวิจารณ์แก้กฎหมายไทยพีบีเอส จึงเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่ควรติดตามอย่างรอบคอบ ไม่ควรตัดสินจากถ้อยคำทางการเมืองเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณารายละเอียดของร่างกฎหมาย กระบวนการตรวจสอบ และหลักประกันความเป็นอิสระควบคู่กันไป ความเห็นส่วนตัวคือ ไม่ว่าจะเลือกใช้เงินจากภาษีเฉพาะหรือเงินงบประมาณ รัฐควรเปิดพื้นที่ให้ผู้เชี่ยวชาญ บุคลากรสื่อ และประชาชนมีส่วนร่วม เพื่อให้ได้ระบบที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และยังรักษาประโยชน์ของสื่อสาธารณะอย่างแท้จริง

ที่มา – ‘เอกภพ’ ฟาด ‘พวกหากินกับภาษีบาปดิ้นกันเป็นแถว’ สวนกลับเสียงวิจารณ์แก้กฎหมาย Thai PBS