แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่ แยกบัญชีชัดเจน

ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่ สำหรับช่วงปี 2569–2572 ตามข้อเสนอของกระทรวงพลังงานและสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง แผนดังกล่าวมีเป้าหมายสำคัญเพื่อใช้เป็นกรอบในการดูแลราคาน้ำมันเชื้อเพลิง รักษาเสถียรภาพด้านพลังงาน และลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชนเมื่อราคาพลังงานในตลาดโลกผันผวนรุนแรง

สาระสำคัญของแผนฉบับใหม่คือการกำหนดเงื่อนไขให้ชัดเจนว่า สถานการณ์แบบใดจึงจะสามารถนำเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมาใช้สนับสนุนหรือชดเชยราคาได้ โดยภาครัฐต้องพิจารณาทั้งระดับราคาที่ประชาชนต้องจ่าย ความผันผวนของตลาด และความเสี่ยงที่น้ำมันเชื้อเพลิงอาจไม่เพียงพอต่อการใช้งานในประเทศ

แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่กำหนด 3 สถานการณ์สำคัญ

แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่ได้กำหนดสถานการณ์ที่อาจนำไปสู่การใช้กลไกของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไว้ 3 กรณี เพื่อให้การบริหารจัดการมีหลักเกณฑ์ชัดเจนและสามารถตอบสนองต่อปัญหาได้อย่างเหมาะสม

• สถานการณ์ราคาปรับตัวสูงขึ้น: หากราคาน้ำมันดีเซลหรือเบนซินสูงกว่า 30 บาทต่อลิตร และส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของประชาชน ภาครัฐสามารถพิจารณาใช้กองทุนเพื่อช่วยลดแรงกดดันด้านราคา ขณะที่ LPG จะเข้าข่ายเมื่อราคาต้นทุนสูงกว่าราคานำเข้า หรือราคาขายปลีกสูงกว่า 423 บาทต่อถังขนาด 15 กิโลกรัม
• สถานการณ์ราคาผันผวนรุนแรง: หากราคาน้ำมันสำเร็จรูปเพิ่มขึ้นหรือลดลงมากกว่า 10 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลภายใน 1 สัปดาห์ หรือราคาขายปลีกเปลี่ยนแปลงเกิน 2 บาทต่อลิตรในช่วงเวลาเดียวกัน ก็สามารถพิจารณาใช้มาตรการดูแลได้ สำหรับ LPG จะพิจารณาจากราคาตลาดโลกและการเปลี่ยนแปลงของราคาขายปลีกภายในประเทศ
• สถานการณ์เชื้อเพลิงขาดแคลน: หากน้ำมันเชื้อเพลิงมีไม่เพียงพอต่อความต้องการจนกระทบต่อเศรษฐกิจ คุณภาพชีวิต หรือความเป็นอยู่ของประชาชน รัฐจะต้องเร่งบริหารจัดการเพื่อให้มีเชื้อเพลิงใช้อย่างต่อเนื่อง

แยกบัญชีน้ำมันและ LPG ไม่ช่วยเหลือข้ามกลุ่ม

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจของ แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่ คือการแยกบัญชีกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงออกเป็น 2 กลุ่มอย่างชัดเจน ได้แก่ กลุ่มน้ำมัน และกลุ่มก๊าซ LPG นโยบายนี้มีขึ้นเพื่อป้องกันการนำเงินจากกลุ่มหนึ่งไปอุดหนุนอีกกลุ่มหนึ่ง หรือที่เรียกว่าการช่วยเหลือข้ามกลุ่ม ซึ่งจะทำให้เห็นสถานะทางการเงินของแต่ละส่วนได้ตรงไปตรงมามากขึ้น

การแยกบัญชีดังกล่าวยังช่วยให้การวางแผนทางการเงินมีความรอบคอบกว่าเดิม เพราะผู้เกี่ยวข้องสามารถประเมินได้ว่าเงินกองทุนแต่ละกลุ่มมีภาระการชดเชยมากน้อยเพียงใด หากเกิดวิกฤตต่อเนื่องเป็นเวลานาน รัฐจะให้ความสำคัญกับการชดเชยราคาดีเซลและ LPG เป็นหลัก เนื่องจากเป็นเชื้อเพลิงที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับภาคขนส่ง ภาคครัวเรือน และต้นทุนการผลิตสินค้า

นอกจากการดูแลราคาในช่วงวิกฤตแล้ว แผนยังวางแนวทางให้จัดเก็บเงินสะสมเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในช่วงที่ราคาน้ำมันตลาดโลกลดลง วิธีนี้จะช่วยเพิ่มสภาพคล่องและเตรียมความพร้อมสำหรับช่วงที่ราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้น การบริหารแบบสะสมเงินในช่วงขาลงจึงมีส่วนช่วยลดความจำเป็นในการกู้เงินหรือใช้งบประมาณจำนวนมากเมื่อเกิดวิกฤตในอนาคต

ส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพ ลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้า

แผนฉบับใหม่ยังให้ความสำคัญกับการใช้น้ำมันที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งผลิตได้จากผลผลิตทางการเกษตรภายในประเทศ เช่น ปาล์มน้ำมันและพืชพลังงานอื่น ๆ แนวทางนี้ช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผลผลิตของเกษตรกร และลดการพึ่งพาน้ำมันดิบจากต่างประเทศที่มีความเสี่ยงด้านราคาและปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์

การส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพไม่ได้ช่วยเฉพาะด้านพลังงานเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจในประเทศ เพราะช่วยสร้างตลาดให้กับภาคเกษตร สนับสนุนการจ้างงาน และกระจายรายได้ไปยังพื้นที่ผลิตวัตถุดิบ อย่างไรก็ตาม การดำเนินนโยบายจำเป็นต้องคำนึงถึงต้นทุนการผลิต ความเพียงพอของวัตถุดิบ และผลกระทบต่อราคาสินค้า เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างผู้บริโภค เกษตรกร และผู้ประกอบการ

สำหรับประชาชน สิ่งที่ควรติดตามหลังจากนี้คือทิศทางราคาน้ำมันและ LPG รวมถึงหลักเกณฑ์การใช้เงินกองทุนเมื่อเกิดเหตุการณ์เข้าข่าย การมีเกณฑ์ที่ชัดเจนจะทำให้สังคมเข้าใจได้ง่ายขึ้นว่าเหตุใดรัฐจึงต้องเข้าไปดูแลราคาในบางช่วง และเหตุใดบางช่วงจึงจำเป็นต้องปล่อยให้ราคาเคลื่อนไหวตามต้นทุนตลาด

โดยภาพรวม แผนรับมือวิกฤติน้ำมัน–ก๊าซใหม่ ถือเป็นการปรับระบบบริหารกองทุนน้ำมันให้มีความเป็นระเบียบ โปร่งใส และมุ่งเน้นความยั่งยืนทางการเงินมากขึ้น การแยกบัญชีน้ำมันกับ LPG จะช่วยให้เห็นภาระที่แท้จริงของแต่ละกลุ่ม ขณะที่การสะสมเงินในช่วงราคาตลาดลดลงและการส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพจะช่วยเพิ่มความพร้อมของประเทศในระยะยาว ประชาชนจึงควรติดตามการดำเนินงานอย่างใกล้ชิด และร่วมใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าเพื่อช่วยลดแรงกดดันต่อระบบพลังงานไทย

ที่มา – ครม.ไฟเขียวแผนรับมือวิกฤติน้ำมัน – ก๊าซใหม่ แยกชัดไม่ช่วยข้ามกลุ่ม