แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก จับตารัฐบาล-ฝ่ายค้าน

เมื่อเข้าสู่ช่วงนับถอยหลังก่อนวันซักฟอก การเมืองไทยเริ่มมีความเคลื่อนไหวจากทั้งรัฐบาลและฝ่ายค้านอย่างต่อเนื่อง หลายประเด็นถูกหยิบขึ้นมาอธิบายต่อสังคม ทั้งเรื่องกฎหมาย การทำงานของกรรมาธิการ ความปลอดภัยทางไซเบอร์ และการกำกับดูแลมูลนิธิ จึงน่าสนใจว่า แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก ครั้งนี้ ฝ่ายใดจะสื่อสารได้ชัดเจนและสร้างความเชื่อมั่นจากประชาชนมากกว่ากัน

ประเด็นแรกที่ถูกจับตามองคือกรณีประธานสภาปัดตกการเสนอร่างพระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41 พ.ศ. … โดยเลขาธิการสภาชี้แจงว่า เนื้อหาดังกล่าวเกี่ยวข้องกับโทษทางอาญา และไม่ใช่เรื่องที่ประชาชนจะเข้าชื่อเสนอกฎหมายตามรัฐธรรมนูญในหมวด 3 หรือหมวด 5 ได้ อย่างไรก็ตาม สำนักเลขาธิการสภาได้แนะนำให้เสนอร่างเข้ามาใหม่ พร้อมยืนยันว่าจะช่วยตรวจสอบรายละเอียดให้ถูกต้องตามขั้นตอน

แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก

ท่าทีดังกล่าวทำให้ สส.ฝ่ายค้านบางส่วนเดินเกมกดดันให้มีการบรรจุวาระ โดยมองว่าประเด็นนี้มีความเกี่ยวข้องกับการแก้ไขกฎหมายที่เพิ่มโทษในมาตรา 112 เดิมฝ่ายค้านมีแนวคิดเรื่องการแก้ไขมาตราดังกล่าวอยู่แล้ว แต่การเสนอแก้ไขโดยตรงอาจมีข้อจำกัด จึงหันมาเสนอการยกเลิกคำสั่งที่เกี่ยวข้องแทน หากดำเนินการได้สำเร็จ โทษสูงสุดของมาตรา 112 อาจถูกปรับจาก 15 ปี เหลือเพดานสูงสุด 7 ปี

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้เป็นประเด็นละเอียดอ่อนและอาจถูกตีความได้หลายทาง ฝ่ายที่สนับสนุนอาจมองว่าเป็นการทบทวนกฎหมายให้เหมาะสมกับหลักนิติธรรม ขณะที่ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยอาจมองว่าเป็นการเสนอแก้ไขมาตรา 112 ทางอ้อม ความแตกต่างของมุมมองจึงทำให้การสื่อสารกับประชาชนเป็นเรื่องสำคัญ หากอธิบายไม่ครบถ้วน ประเด็นทางกฎหมายอาจกลายเป็นความขัดแย้งทางการเมืองได้ง่าย

แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก กับเกมกรรมาธิการ

อีกเรื่องที่ฝ่ายค้านแสดงความไม่พอใจคือข้อบังคับการประชุมของคณะกรรมาธิการ มีหนังสือเวียนกำหนดให้การตั้งเรื่องสอบหรือการเชิญบุคคลใดมาให้ข้อมูลต้องผ่านมติของคณะกรรมาธิการ ไม่ใช่การตัดสินใจของประธานเพียงคนเดียว ฝ่ายค้านมองว่าแนวทางนี้อาจทำให้กลไกตรวจสอบของฝ่ายนิติบัญญัติอ่อนแอลง เพราะเสียงข้างมากในคณะกรรมาธิการส่วนใหญ่เป็นสมาชิกจากฝ่ายรัฐบาล

ฝ่ายค้านตั้งคำถามว่า หากทุกเรื่องต้องผ่านการลงมติ และเสียงส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย การตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลก็อาจถูกโหวตคว่ำได้ตั้งแต่ต้น พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ฝ่ายค้านมีเครื่องมือสำคัญในการตรวจสอบอยู่ไม่มาก หากกลไกกรรมาธิการถูกจำกัดมากขึ้น การทำงานของฝ่ายค้านก็อาจยากกว่าเดิม

ด้านเลขาธิการสภาชี้แจงว่า ระเบียบเกี่ยวกับการใช้มติของกรรมาธิการมีมาตั้งแต่ปี 2562 แล้ว เพียงแต่ในช่วงนี้มีการบังคับใช้ให้ชัดเจนมากขึ้น จึงไม่ใช่การออกกฎใหม่เพื่อปิดกั้นฝ่ายค้านโดยเฉพาะ ประเด็นนี้จึงขึ้นอยู่กับว่าประชาชนจะมองว่าเป็นการสร้างมาตรฐานการทำงาน หรือเป็นการลดอำนาจของประธานกรรมาธิการ

• ฝ่ายค้านต้องอธิบายให้เห็นว่าการตรวจสอบผ่านกรรมาธิการมีความจำเป็นอย่างไร
• ฝ่ายรัฐบาลควรชี้แจงให้ชัดว่าระเบียบดังกล่าวใช้กับทุกฝ่ายอย่างเท่าเทียมกัน
• ประชาชนควรติดตามข้อเท็จจริงจากเอกสารและการประชุม ไม่ตัดสินจากคำกล่าวหาเพียงด้านเดียว

จุดที่ทำให้ฝ่ายค้านต้องทำงานหนักคือ หลายประเด็นยังอธิบายให้คนทั่วไปเห็นความสำคัญได้ไม่ง่าย ตัวอย่างเช่น หากพูดถึงกลไกตรวจสอบผ่านกรรมาธิการ ก็มีผู้โต้แย้งว่ายังสามารถใช้องค์กรอิสระหรือกระบวนการยุติธรรมตรวจสอบได้ เนื่องจากกรรมาธิการไม่ได้มีอำนาจลงโทษหรือให้คุณให้โทษโดยตรง นอกจากนี้ ยังมีคำถามว่าทำไมกรรมาธิการกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมจึงเป็นชุดที่มีปัญหากับระเบียบนี้มากที่สุด

ส่วนกรณีร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับคำสั่งของคณะปฏิรูปฯ ก็ยังมีประชาชนจำนวนไม่น้อยที่ไม่ทราบว่ามีผลกระทบอย่างไร หากข้อมูลถูกนำเสนอในลักษณะว่าเป็นความพยายามแก้ไขมาตรา 112 ทางอ้อม ก็อาจทำให้เกิดกระแสต่อต้านได้ ดังนั้น ฝ่ายค้านจำเป็นต้องสื่อสารด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย อธิบายทั้งหลักการ เหตุผล และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น โดยไม่ทำให้สังคมรู้สึกว่ากำลังใช้ประเด็นกฎหมายเป็นเครื่องมือทางการเมืองเท่านั้น

รัฐบาลเดินเกมสร้างผลงานก่อนศึกซักฟอก

ขณะที่ฝ่ายค้านขยับเรื่องกฎหมายและกลไกตรวจสอบ ฝ่ายรัฐบาลก็เริ่มแสดงผลงานในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงและการบริหารราชการแผ่นดิน โดยเฉพาะเรื่องความปลอดภัยทางไซเบอร์ รัฐบาลแจ้งว่ากำลังป้องกันขบวนการแฮ็กข้อมูลที่กระจายตัวอยู่ในหลายประเทศ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ ได้ร่วมมือกับภาคเอกชนเพื่อหาแนวทางรับมือ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ ระบุว่าจะเร่งดำเนินการให้เห็นความคืบหน้าภายในสัปดาห์หน้า เรื่องนี้ถือเป็นโจทย์สำคัญ เพราะภัยไซเบอร์ส่งผลได้ทั้งต่อหน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ และประชาชนทั่วไป หากระบบธนาคาร โรงพยาบาล หรือฐานข้อมูลสำคัญถูกโจมตี ความเสียหายจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่ข้อมูลรั่วไหล แต่ยังอาจกระทบต่อความเชื่อมั่นและความปลอดภัยในชีวิตประจำวันด้วย

รัฐบาลจึงควรเปิดเผยข้อมูลเท่าที่ไม่กระทบต่อการสืบสวน พร้อมอธิบายว่ามาตรการป้องกันมีอะไรบ้าง ใครเป็นผู้รับผิดชอบ และประชาชนจะได้รับคำแนะนำอย่างไร การประกาศว่าจะเร่งทำงานเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ หากไม่มีกรอบเวลาหรือผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้

อีกประเด็นที่กระทรวงมหาดไทยเตรียมผลักดันคือการจัดระเบียบมูลนิธิและสมาคมทั่วประเทศ นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมอบหมายให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยเข้ามาดูแลเรื่องนี้ โดยให้ตรวจสอบว่ามีมูลนิธิใดใช้วิธีหลอกลวงประชาชนที่มีจิตศรัทธาหรือไม่ รวมถึงกรณีนำเงินบริจาคไปใช้ส่วนตัว ซึ่งถือเป็นเรื่องร้ายแรงและควรได้รับการตรวจสอบตามกฎหมาย

ข้อมูลเบื้องต้นระบุว่า ประเทศไทยมีมูลนิธิประมาณ 14,300 แห่ง และยังมีสมาคมอีกเป็นจำนวนมาก ทุกมูลนิธิและสมาคมมีหน้าที่ส่งรายงานทางการเงินและสถานะการดำเนินงานประจำปีภายในเดือนมีนาคม การตรวจสอบย้อนหลังจึงต้องรอเอกสารรายงานอย่างเป็นทางการ แต่หน่วยงานรัฐสามารถรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นและตรวจสอบกรณีที่มีข้อร้องเรียนได้ก่อน

กรณีที่ศิลปินหรือบุคคลสาธารณะเปิดรับบริจาคแล้วโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัว กลายเป็นตัวอย่างที่ทำให้สังคมตั้งคำถามถึงช่องว่างในการกำกับดูแล การมีกฎให้จัดตั้งสมาคมหรือมูลนิธิได้ง่าย แต่หน่วยงานรัฐกลับตรวจสอบเส้นทางการเงินได้จำกัด อาจสร้างความเสี่ยงให้บางองค์กรถูกใช้เป็นช่องทางฟอกเงิน หรือใช้สร้างความน่าเชื่อถือเพื่อรับเงินจากประชาชน

กระทรวงมหาดไทยจึงเตรียมปรึกษาหารือเรื่องการแก้ไขกฎหมายและข้อบังคับ เพื่อให้สามารถตรวจสอบการดำเนินงานและเส้นทางการเงินได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยจะให้รองปลัดกระทรวงมหาดไทยร่างแนวทางใหม่ และนำเสนอให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องพิจารณาในวันที่ 17 พฤศจิกายน ก่อนเข้าสู่กระบวนการทางสภาต่อไป ทั้งนี้ ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่ากฎหมายจะแล้วเสร็จภายในหนึ่งปีหรือไม่

ประชาชนต้องดูผลงานมากกว่าคำพูด

ภาพรวมของ แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก จึงมีทั้งการผลักดันกฎหมาย การต่อสู้เรื่องอำนาจของกรรมาธิการ การรับมือภัยไซเบอร์ และการจัดระเบียบมูลนิธิ ฝ่ายค้านต้องพิสูจน์ว่าประเด็นที่หยิบยกขึ้นมามีผลต่อประชาชนอย่างไร ขณะที่รัฐบาลต้องแสดงให้เห็นว่าการประกาศนโยบายสามารถเปลี่ยนเป็นผลงานจริงได้ ไม่ใช่เพียงการสร้างข่าวก่อนการอภิปราย

สิ่งที่ประชาชนควรจับตาคือรายละเอียดหลังการประกาศ ไม่ว่าจะเป็นเอกสารทางกฎหมาย ผลการตรวจสอบ งบประมาณ กรอบเวลา และผู้รับผิดชอบ เพราะข้อมูลเหล่านี้จะช่วยแยกแยะระหว่างการทำงานจริงกับการสร้างภาพทางการเมืองได้ชัดเจนขึ้น ในช่วงก่อนวันซักฟอก ทุกฝ่ายย่อมต้องการคะแนนนิยม แต่การใช้ประเด็นสาธารณะเพื่อประโยชน์ของตัวเองมากเกินไป อาจทำให้ประชาชนหมดความเชื่อมั่นได้

ท้ายที่สุดแล้ว แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก จะมีความหมายก็ต่อเมื่อทั้งรัฐบาลและฝ่ายค้านนำเสนอข้อมูลอย่างตรงไปตรงมา และเปิดพื้นที่ให้สังคมตรวจสอบได้ ฝ่ายใดทำงานเป็นรูปธรรม สื่อสารเข้าใจง่าย และตอบคำถามยากๆ ได้ ฝ่ายนั้นย่อมมีโอกาสได้รับความไว้วางใจมากกว่า ดังนั้น ก่อนจะตัดสินว่าใครโชว์แอคชั่นได้ดีกว่า ประชาชนควรรอดูผลลัพธ์จริงและติดตามกันอย่างมีวิจารณญาณ

ที่มา – แอ๊คชั่นสองฝั่งก่อนวันซักฟอก