โคก หนอง นา ต้นแบบสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน
เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินเรื่องราวของการทำเกษตรทฤษฎีใหม่ที่เน้นการพึ่งพาตนเอง วันนี้เราจะมาเจาะลึกถึงโครงการที่น่าสนใจผ่านการลงพื้นที่ของ นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ อดีตปลัดกระทรวงมหาดไทย ที่ได้ชูโมเดล โคก หนอง นา ต้นแบบสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน เพื่อเป็นทางรอดและทางรวยให้กับพี่น้องเกษตรกรไทยในยุคปัจจุบัน
ทำไม โคก หนอง นา ต้นแบบสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน ถึงสำคัญ?
การขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ตามหลักทฤษฎีใหม่นี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของการปลูกพืชผักเพียงอย่างเดียว แต่คือการปรับเปลี่ยนวิธีคิดให้เกิดการพึ่งพาตนเองอย่างแท้จริง ผ่านการบริหารจัดการทรัพยากร ทั้งดิน น้ำ และป่าไม้ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินชีวิตให้เกิดความสมดุล โดยอดีตปลัดกระทรวงมหาดไทยได้เน้นย้ำเสมอว่า หากครัวเรือนรู้จักลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ด้วยตัวเอง ความยั่งยืนก็จะเกิดขึ้นได้ไม่ยาก
เจาะลึกแนวทาง โคก หนอง นา ต้นแบบสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน
พื้นที่อำเภอเจริญศิลป์ จังหวัดสกลนคร ได้กลายเป็นตัวอย่างความสำเร็จที่ชัดเจน ผ่านการรวมกลุ่มของเครือข่ายภาคประชาชนที่ร่วมกันลงมือทำจริง โดยแนวทางที่เน้นปฏิบัติมีดังนี้:
- การจัดสรรพื้นที่: เปลี่ยนพื้นที่ว่างเปล่าให้กลายเป็นแหล่งอาหารที่ครบวงจร มีทั้งแหล่งน้ำและพืชพรรณหลากหลาย
- ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง: ปลูกไม้กินได้ ไม้ใช้สอย และไม้เศรษฐกิจ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งเรื่องอาหาร การอยู่อาศัย และการอนุรักษ์ธรรมชาติ
- ไม้ 5 ระดับ: การปลูกป่าแบบพึ่งพาอาศัยกันตามระดับความสูง เพื่อสร้างระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์และพึ่งพาตัวเองได้ตามธรรมชาติ
นอกจากนี้ กิจกรรมอย่างโครงการ “บ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง” ก็เป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญที่ส่งเสริมให้คนในชุมชนมีความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือน เมื่อชาวบ้านมีผักสวนครัวไว้กินเอง ก็เท่ากับว่าเงินค่าใช้จ่ายในส่วนนั้นหายไป และความภูมิใจในตนเองก็เพิ่มขึ้น
การลงพื้นที่ครั้งนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงพลังของการ “สืบสาน รักษา ต่อยอด” ตามแนวพระราชดำริ เมื่อชุมชนเข้มแข็งและมีการบริหารจัดการพื้นที่อย่างชาญฉลาด ไม่เพียงแต่คนในชุมชนจะมีอาหารที่ปลอดภัยกิน แต่ยังเป็นการสร้างเศรษฐกิจฐานรากที่มั่นคงและสอดคล้องกับธรรมชาติในระยะยาวอีกด้วย
หากเราทุกคนร่วมมือกันนำหลักการนี้มาปรับใช้แม้ในพื้นที่เล็กๆ เพียงแค่เปลี่ยนจากผู้ซื้อเป็นผู้ผลิต ก็นับเป็นก้าวแรกที่ยิ่งใหญ่ในการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นให้กับครอบครัวและสังคมไทยครับ
ที่มา – อดีตปลัดมหาดไทย ชู ‘โคก หนอง นา’ ต้นแบบสร้างความมั่นคงทางอาหาร สู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน
