โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่

ถ้าพูดถึงกาแฟดำที่คนไทยคุ้นเคย หลายคนอาจนึกถึงแก้วกาแฟโบราณเย็น ๆ ที่มีกลิ่นหอมคั่วเข้ม ขณะที่คนรุ่นใหม่อาจเลือกอเมริกาโน่เย็นจากร้านกาแฟสเปเชียลตี้เป็นเมนูประจำวัน กระแสเรื่อง โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่ กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวบนเวทีเสวนา CNN Global Perspectives: In Bangkok พร้อมชวนชาวต่างชาติให้ลองชิมโอเลี้ยง เครื่องดื่มไทยที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว และพูดติดตลกว่าหากได้ลองแล้วอาจลืมอเมริกาโน่เย็นไปตลอดชีวิต

ประโยคดังกล่าวทำให้คอกาแฟบนโลกออนไลน์หันมาพูดคุยกันอย่างคึกคักว่า กาแฟดำสองเมนูนี้มีความเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร แม้จะมีสีเข้มและดื่มแบบเย็นได้เหมือนกัน แต่เบื้องหลังของวัตถุดิบ วิธีชง กลิ่น รสชาติ และวัฒนธรรมการดื่มกลับแตกต่างกันอย่างชัดเจน การเปรียบเทียบ โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่ จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของเมนูไหนอร่อยกว่า แต่ยังเป็นการทำความรู้จักรากวัฒนธรรมกาแฟของไทยและตะวันตกไปพร้อมกัน

โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่

โอเลี้ยงเป็นเครื่องดื่มกาแฟโบราณที่อยู่คู่กับสังคมไทยมานาน คำว่าโอเลี้ยงมาจากภาษาจีนแต้จิ๋ว โดยคำว่า “โอ” หมายถึงดำ ส่วนคำว่า “เลี้ยง” หมายถึงเย็น เมื่อนำมารวมกันจึงสื่อถึงเครื่องดื่มสีดำที่เสิร์ฟแบบเย็น จุดเด่นของโอเลี้ยงไม่ได้อยู่ที่กาแฟเพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่การนำวัตถุดิบหลายชนิดมาคั่วรวมกันเพื่อสร้างกลิ่นและรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์

โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่ ต่างกันตั้งแต่เมล็ดกาแฟ

ผงโอเลี้ยงแบบดั้งเดิมมักประกอบด้วยเมล็ดกาแฟคั่วผสมกับธัญพืชหรือวัตถุดิบอื่น เช่น ข้าวโพด ข้าวคั่ว มะขามคั่ว ถั่วเหลือง และส่วนผสมที่ช่วยเพิ่มกลิ่นหอม บางสูตรอาจมีการเติมน้ำตาลหรือเนยระหว่างกระบวนการคั่ว ทำให้ได้กลิ่นหอมคล้ายคาราเมล กลิ่นคั่วไหม้ และรสชาติที่มีมิติแบบกาแฟโบราณ การผสมวัตถุดิบเหล่านี้ยังช่วยให้โอเลี้ยงมีรสชาติกลมกล่อมและดื่มง่ายขึ้น

ในทางกลับกัน อเมริกาโน่โดยทั่วไปทำจากเอสเพรสโซที่สกัดจากเมล็ดกาแฟแท้ แล้วเติมน้ำร้อนหรือน้ำเย็นเพื่อเจือจาง เมนูนี้ไม่มีส่วนผสมของธัญพืช และตามสูตรดั้งเดิมจะไม่เติมน้ำตาลหรือนม จึงเปิดโอกาสให้ผู้ดื่มสัมผัสรสชาติของเมล็ดกาแฟได้โดยตรง ทั้งความหอมของดอกไม้ ความเปรี้ยวคล้ายผลไม้ ความหวานแบบช็อกโกแลต หรือความขมเข้มจากระดับการคั่ว

วิธีชงและรสชาติของโอเลี้ยง

เสน่ห์ของโอเลี้ยงอยู่ที่วิธีชงผ่านถุงกรองกาแฟโบราณ หรือที่หลายคนเรียกว่าถุงชง วิธีทำเริ่มจากตักผงกาแฟลงในถุงกรอง จากนั้นเทน้ำร้อนลงไปช้า ๆ ให้น้ำค่อย ๆ ดึงสี กลิ่น และรสชาติออกมา เมื่อน้ำกาแฟเข้มข้นแล้วจึงเติมน้ำตาลตามความชอบ ก่อนเทลงบนแก้วที่มีน้ำแข็งเต็มแก้ว บางร้านอาจเสิร์ฟน้ำเชื่อมแยกเพื่อให้ลูกค้าปรับระดับความหวานเอง

รสชาติของโอเลี้ยงจึงมักมีความขม หอมคั่ว และหวานนุ่มในเวลาเดียวกัน กลิ่นของธัญพืชและวัตถุดิบที่นำมาคั่วรวมช่วยให้เครื่องดื่มมีความหอมแบบอบอุ่น เมื่อน้ำแข็งละลายเล็กน้อย รสชาติก็จะดื่มง่าย สดชื่น และเหมาะกับอากาศร้อนของประเทศไทยอย่างมาก หลายคนชอบดื่มคู่กับปาท่องโก๋ ขนมปังปิ้ง หรืออาหารเช้า เพราะความหวานและความเข้มของโอเลี้ยงช่วยตัดรสอาหารได้ดี

วิธีชงและรสชาติของอเมริกาโน่

อเมริกาโน่มีจุดเริ่มต้นที่เชื่อมโยงกับทหารอเมริกันในอิตาลี ซึ่งต้องการให้เอสเพรสโซมีรสชาติอ่อนลงและดื่มคล้ายกาแฟดำที่คุ้นเคย จึงเติมน้ำร้อนลงไปจนเกิดเป็นเมนูที่เรียกว่าอเมริกาโน่ ปัจจุบันร้านกาแฟสามารถเสิร์ฟได้ทั้งแบบร้อนและแบบเย็น โดยอเมริกาโน่เย็นมักใช้น้ำแข็งและน้ำเย็นเติมลงในช็อตเอสเพรสโซ

รสชาติของอเมริกาโน่ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์กาแฟ แหล่งปลูก ระดับการคั่ว และวิธีสกัด หากใช้เมล็ดคั่วอ่อน ผู้ดื่มอาจสัมผัสความเปรี้ยวแบบผลไม้ กลิ่นดอกไม้ หรือรสหวานคล้ายชา หากใช้เมล็ดคั่วกลาง อาจมีรสช็อกโกแลต ถั่ว และคาราเมล ส่วนเมล็ดคั่วเข้มจะให้รสขม หอมควัน และบอดี้แน่นกว่า ความหลากหลายนี้ทำให้อเมริกาโน่เป็นเมนูที่เหมาะกับคนชอบทดลองรสชาติใหม่ ๆ

เลือกแก้วไหนดีให้เหมาะกับสไตล์การดื่ม

• เลือกโอเลี้ยง หากชอบกาแฟเย็นที่มีกลิ่นคั่วหอม รสขมปนหวาน และมีความเป็นกาแฟโบราณแบบไทย ๆ
• เลือกอเมริกาโน่ หากต้องการชิมรสชาติเมล็ดกาแฟแบบตรงไปตรงมา และอยากเปรียบเทียบความแตกต่างของแหล่งปลูกหรือระดับการคั่ว
• เลือกโอเลี้ยงหวานน้อย หากอยากลดความหวาน แต่ยังคงเอกลักษณ์ของเครื่องดื่มไทยและความสดชื่นจากน้ำแข็ง
• เลือกอเมริกาโน่น้ำผึ้งหรืออเมริกาโน่ส้ม หากต้องการเพิ่มความหวานและความสดชื่น โดยยังคงกลิ่นกาแฟไว้บางส่วน
• เลือกเมนูร้อน หากต้องการสัมผัสกลิ่นกาแฟอย่างชัดเจน เพราะความร้อนช่วยเปิดกลิ่นและรสชาติได้ดีกว่าเครื่องดื่มเย็น

สำหรับคนที่กังวลเรื่องน้ำตาล ควรสอบถามร้านก่อนสั่ง เพราะโอเลี้ยงแต่ละร้านอาจมีสูตรความหวานไม่เหมือนกัน บางร้านเติมน้ำตาลตั้งแต่ตอนชง ขณะที่บางร้านเติมน้ำเชื่อมภายหลัง ส่วนอเมริกาโน่แบบไม่เติมน้ำตาลมักมีพลังงานไม่สูง แต่หากเติมน้ำเชื่อม น้ำผึ้ง หรือไซรัปหลายช้อน พลังงานก็จะเพิ่มขึ้นตามปริมาณที่ใส่ ดังนั้นการสั่งหวานน้อยหรือไม่หวานจึงเป็นทางเลือกที่ช่วยให้ดื่มกาแฟได้อย่างสมดุลมากขึ้น

เมื่อมองในแง่วัฒนธรรม โอเลี้ยงสะท้อนวิถีชีวิตของคนไทยเชื้อสายจีน ร้านกาแฟริมทาง และบรรยากาศการนั่งพูดคุยในชุมชน ส่วนอเมริกาโน่สะท้อนวัฒนธรรมกาแฟยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพเมล็ด การสกัด และเรื่องราวของแหล่งปลูก กาแฟทั้งสองแบบจึงมีคุณค่าในคนละมิติ โอเลี้ยงให้ความรู้สึกคุ้นเคย เป็นกันเอง และเข้าถึงง่าย ขณะที่อเมริกาโน่เปิดพื้นที่ให้ผู้ดื่มเรียนรู้รายละเอียดของกาแฟมากขึ้น

ท้ายที่สุดแล้วคำถามว่า โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่ เมนูไหนดีกว่ากัน คงไม่มีคำตอบตายตัว เพราะความอร่อยขึ้นอยู่กับความชอบและช่วงเวลาที่ดื่ม หากเป็นวันที่อากาศร้อนและอยากได้เครื่องดื่มหวานหอมที่ช่วยเติมความสดชื่น โอเลี้ยงอาจเป็นคำตอบที่ใช่ แต่ถ้าอยากโฟกัสกับรสชาติเมล็ดกาแฟและทดลองโน้ตรสชาติใหม่ ๆ อเมริกาโน่ก็เหมาะอย่างยิ่ง

ลองเปิดใจสั่งทั้งสองเมนูในโอกาสถัดไป แล้วเปรียบเทียบด้วยตัวเองว่าแบบไหนเข้ากับรสนิยมของคุณมากกว่า เพราะเสน่ห์ของกาแฟไม่ได้มีแค่ความเข้มหรือความขม แต่ยังอยู่ในเรื่องราว วัฒนธรรม และความทรงจำที่เกิดขึ้นในทุกแก้วอีกด้วย

ที่มา – โอเลี้ยง VS อเมริกาโน่ กาแฟดำสองโลกที่ “นายกฯอนุทิน” ชวนต่างชาติต้องลอง!