ไทย-เมียนมาหารือแก้มลพิษแม่น้ำ จับตา RBC

ไทย-เมียนมาหารือแก้มลพิษแม่น้ำ เป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญจากการเยือนเมียนมาของนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ หลังทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องให้เร่งจัดประชุมคณะทำงานร่วมด้านคุณภาพน้ำในแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย ระหว่างวันที่ 25-26 พฤศจิกายน เพื่อหามาตรการรับมือปัญหามลพิษที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อมบริเวณชายแดน

การหารือครั้งนี้เกิดขึ้นพร้อมกับประเด็นความมั่นคงตามแนวชายแดนไทย-เมียนมา หลังปฏิบัติการทางทหารของเมียนมาทั้งภาคพื้นดินและทางอากาศส่งผลกระทบมายังฝั่งไทย จนมีพื้นที่ได้รับความเสียหายและมีคนไทยได้รับบาดเจ็บ โดยผู้นำและรัฐมนตรีของเมียนมาได้แสดงความเสียใจ พร้อมรับปากว่าจะร่วมกำหนดมาตรการป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ลักษณะเดียวกันเกิดขึ้นอีก

ไทย-เมียนมาหารือแก้มลพิษแม่น้ำ เร่งประชุม 25-26 พ.ย.

เดิมทีคณะทำงานพิเศษด้านคุณภาพน้ำของสองประเทศมีกำหนดประชุมในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน แต่ฝ่ายไทยเห็นว่าปัญหามลพิษในแม่น้ำกกและแม่น้ำสายเป็นเรื่องเร่งด่วน จึงเสนอให้เลื่อนการประชุมให้เร็วขึ้น ในที่สุดไทยและเมียนมาจึงตกลงจัดประชุมร่วมกันในวันที่ 25-26 พฤศจิกายน โดยจะประสานงานกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของไทย เพื่อเตรียมข้อมูลและแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบ

เป้าหมายของการประชุมร่วมไทย-เมียนมา

การประชุมไม่ได้มุ่งเพียงติดตามค่าคุณภาพน้ำเท่านั้น แต่ยังต้องค้นหาต้นเหตุของมลพิษ วางระบบตรวจสอบที่มีข้อมูลอ้างอิงร่วมกัน และกำหนดช่องทางแจ้งเตือนเมื่อพบความผิดปกติในแม่น้ำที่ไหลผ่านพื้นที่ชายแดน ทั้งสองฝ่ายจำเป็นต้องแลกเปลี่ยนข้อมูลอย่างต่อเนื่อง เพราะมลพิษทางน้ำไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการดำเนินงานของประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงลำพัง

• ตรวจสอบคุณภาพน้ำ: เก็บตัวอย่างน้ำจากจุดสำคัญและเปรียบเทียบผลตรวจของทั้งสองประเทศ
• ค้นหาแหล่งกำเนิดมลพิษ: พิจารณากิจกรรมเหมืองแร่ โรงงาน และชุมชนที่อาจส่งผลกระทบต่อแม่น้ำ
• วางระบบแจ้งเตือน: จัดทำช่องทางสื่อสารเร่งด่วนเมื่อพบสารปนเปื้อนหรือค่าคุณภาพน้ำผิดปกติ
• กำหนดมาตรการระยะยาว: ร่วมกันวางแผนฟื้นฟูแม่น้ำและลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชน

ประเด็นที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิดคือกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ชายแดน เนื่องจากบางพื้นที่อาจอยู่ภายใต้การดูแลของกลุ่มชาติพันธุ์ ทำให้การประสานงานและการบังคับใช้มาตรการมีความซับซ้อนมากขึ้น ฝ่ายไทยจึงต้องหารือกับเมียนมาเพื่อให้สามารถบริหารจัดการพื้นที่ภายในประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะผลกระทบจากกิจกรรมเหล่านี้อาจไหลข้ามพรมแดนมายังชุมชนไทยโดยตรง

นอกจากความร่วมมือระหว่างไทยกับเมียนมาแล้ว ไทยยังเตรียมประสานงานกับจีนเพื่อขอความช่วยเหลือทางวิชาการและเทคนิค โดยมีแนวคิดจัดตั้งห้องปฏิบัติการตรวจวัดคุณภาพน้ำที่มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ซึ่งจีนจะเข้ามามีส่วนสนับสนุน ห้องปฏิบัติการดังกล่าวอาจช่วยเพิ่มความแม่นยำในการตรวจสอบสารปนเปื้อน และทำให้การแก้ปัญหามีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนมากขึ้น

ในด้านชายแดน ไทยและเมียนมายังเห็นชอบให้จัดการประชุมคณะกรรมการการชายแดนส่วนภูมิภาค หรือ RBC สมัยพิเศษ เพื่อกำหนดมาตรการป้องกันเหตุการณ์กระทบพื้นที่ไทย พร้อมตั้งคณะทำงานร่วมเพิ่มเติมสำหรับติดตามสถานการณ์ชายแดนให้รวดเร็วและใกล้ชิดกว่าเดิม โดยปกติการประชุม RBC อาจจัดขึ้นปีละครั้ง แต่สถานการณ์ล่าสุดทำให้ทั้งสองฝ่ายเห็นความจำเป็นของการประชุมเร่งด่วน

ไทย-เมียนมาหารือแก้มลพิษแม่น้ำ จึงมีความสำคัญทั้งในมิติสิ่งแวดล้อม ความมั่นคง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หากการประชุมวันที่ 25-26 พฤศจิกายนสามารถนำไปสู่แผนปฏิบัติการที่ชัดเจน มีผู้รับผิดชอบ และมีกำหนดติดตามผลต่อเนื่อง ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนริมแม่น้ำกกและแม่น้ำสายได้มากขึ้น

ขณะเดียวกัน ความร่วมมือครั้งนี้ยังสะท้อนว่าปัญหาสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดนต้องอาศัยความจริงใจและการสื่อสารที่รวดเร็ว ทุกฝ่ายควรติดตามผลการประชุมอย่างต่อเนื่อง และเปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำให้ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย เพื่อให้ชุมชนสามารถเตรียมตัวและร่วมตรวจสอบการแก้ปัญหาได้อย่างมีส่วนร่วม หากไทยและเมียนมาทำงานร่วมกันอย่างจริงจัง การฟื้นฟูแม่น้ำและการดูแลชายแดนก็มีโอกาสเห็นผลเป็นรูปธรรมมากขึ้น

ที่มา – ไทย-เมียนมาเคาะนัดถกคณะทำงานร่วมแก้มลพิษแม่น้ำ 25-26 พ.ย. เตรียมประชุม RBC สมัยพิเศษวางมาตรการดูแลชายแดน