คุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด สกัดพิษสารหนูข้ามแดน

ประเด็น คุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด กำลังได้รับความสนใจอย่างมาก หลังกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ หรือ กพร. จัดทำร่างประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมฉบับใหม่ เพื่อยกระดับการตรวจสอบแร่ที่นำเข้ามาในประเทศไทย โดยมีเป้าหมายสำคัญคือป้องกันความเสี่ยงจากสารหนูและโลหะหนักที่อาจปนเปื้อนในแหล่งน้ำตามแนวชายแดน

มาตรการใหม่นี้ไม่ได้หมายความว่าจะห้ามนำเข้าแร่ทั้งหมด แต่กำหนดให้ผู้ประกอบการต้องขออนุญาตก่อนนำเข้า เพื่อให้ภาครัฐตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าแร่มาจากเหมืองใด ตั้งอยู่บริเวณไหน และได้รับอนุญาตสัมปทานอย่างถูกต้องหรือไม่ แนวทางดังกล่าวจะช่วยป้องกันไม่ให้ประเทศไทยกลายเป็นเส้นทางผ่านของแร่จากเหมืองที่อาจสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน

คุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด เพื่อป้องกันมลพิษข้ามแดน

ร่างประกาศฉบับใหม่เพิ่มแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้าอีก 5 ชนิด ได้แก่ แร่พลวง แร่ตะกั่ว แร่ทองแดง แร่ทองคำ และแร่โลหะหายาก โดย กพร. พิจารณาจากข้อมูลการนำเข้าย้อนหลัง รวมถึงความเสี่ยงที่อาจเกี่ยวข้องกับการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำหรือแหล่งน้ำบริเวณชายแดน

คุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด ต้องแสดงเอกสารอะไรบ้าง

สำหรับแร่พลวง แร่ตะกั่ว และแร่ทองแดง พบว่าในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา มีปริมาณการนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จึงจำเป็นต้องกำหนดมาตรการควบคุมให้รัดกุมกว่าเดิม ส่วนแร่ทองคำและแร่โลหะหายาก แม้ปัจจุบันจะพบการนำเข้าไม่มากหรือแทบไม่มีการนำเข้า แต่ภาครัฐต้องการวางระบบป้องกันไว้ล่วงหน้า เนื่องจากแร่ทั้งสองกลุ่มอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการแต่งแร่และถลุงโลหะที่มีความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อม

ผู้ที่ต้องการนำเข้าแร่ตามรายการดังกล่าวอาจต้องเตรียมเอกสารเพิ่มเติม เพื่อยืนยันแหล่งที่มาและตัวตนของผู้เกี่ยวข้อง เอกสารสำคัญที่คาดว่าจะใช้ประกอบการขออนุญาต ได้แก่

• หนังสือยืนยันตัวตนของเจ้าของสัมปทานเหมืองแร่
• หนังสือรับรองนิติบุคคลที่ออกโดยรัฐบาลของประเทศต้นทาง
• หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดแร่
• ข้อมูลพิกัดที่ตั้งเหมืองและแหล่งผลิตแร่
• เอกสารแสดงการได้รับอนุญาตทำเหมืองอย่างถูกต้อง

การระบุพิกัดเหมืองถือเป็นหัวใจสำคัญของมาตรการครั้งนี้ เพราะช่วยให้หน่วยงานไทยสามารถนำข้อมูลไปตรวจสอบด้วยเทคโนโลยี เช่น ภาพถ่ายดาวเทียม ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ และฐานข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม เมื่อทราบตำแหน่งเหมืองอย่างชัดเจน เจ้าหน้าที่ก็สามารถประเมินได้ง่ายขึ้นว่าเหมืองดังกล่าวอยู่ใกล้ต้นน้ำหรือพื้นที่ที่อาจเชื่อมโยงกับปัญหาน้ำปนเปื้อนในประเทศไทยหรือไม่

เหตุผลที่ต้องเฝ้าระวังสารหนูและโลหะหนัก

สารหนู ตะกั่ว และโลหะหนักชนิดอื่นสามารถสะสมในดิน น้ำ และสิ่งมีชีวิตได้เป็นเวลานาน หากเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารอาจส่งผลต่อสุขภาพของประชาชนในระยะยาว โดยเฉพาะชุมชนที่ใช้น้ำจากแม่น้ำหรือแหล่งน้ำธรรมชาติในการอุปโภค บริโภค และทำการเกษตร ปัญหามลพิษลักษณะนี้จึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่พื้นที่ทำเหมือง แต่สามารถเคลื่อนตัวตามลำน้ำและส่งผลกระทบข้ามพรมแดนได้

กพร. ระบุว่า แม้หน่วยงานไทยไม่มีอำนาจเข้าไปกำกับดูแลการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้านโดยตรง แต่ยังคงติดตามสถานการณ์และสนับสนุนการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนในแม่น้ำสายและแม่น้ำกกอย่างต่อเนื่อง นอกจากการติดตามแร่แล้ว ยังมีการพิจารณาการส่งออกสารเคมีที่ใช้ในกระบวนการแต่งแร่และถลุงโลหะด้วย อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลเบื้องต้นยังไม่พบความผิดปกติของการส่งออกสารเคมีดังกล่าว และไม่พบการส่งออกไซยาไนด์ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ผู้ประกอบการควรเตรียมตัวอย่างไร

ผู้ประกอบการที่นำเข้าแร่ควรตรวจสอบเอกสารจากต้นทางให้ครบถ้วน และควรทำข้อมูลแหล่งกำเนิดแร่ให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตั้งแต่เหมือง ผู้ส่งออก ผู้ขนส่ง ไปจนถึงผู้รับแร่ในประเทศไทย การเตรียมข้อมูลอย่างเป็นระบบจะช่วยลดความล่าช้าในการขออนุญาต และยังช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับธุรกิจที่ดำเนินการอย่างถูกต้อง

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการควรติดตามประกาศและหลักเกณฑ์ฉบับจริงอย่างใกล้ชิด เพราะรายละเอียดเกี่ยวกับประเภทแร่ เอกสารประกอบ ขั้นตอนการยื่นคำขอ และกำหนดเวลาบังคับใช้ อาจมีการปรับแก้หลังผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ก่อนจัดทำร่างประกาศ กพร. ได้หารือร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ กรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ สภาการเหมืองแร่ และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เพื่อให้มาตรการครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม ความมั่นคง และผลกระทบต่อผู้ประกอบการ โดยร่างประกาศจะเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมายเพื่อรับฟังความคิดเห็น ก่อนเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมพิจารณาลงนามและประกาศใช้ตามขั้นตอน คาดว่าจะดำเนินการในช่วงต้นปี 2570

โดยสรุป การ คุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด เป็นการวางระบบตรวจสอบที่เน้นความโปร่งใสและการป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้นทาง ไม่ใช่การปิดกั้นการค้า หากทุกฝ่ายร่วมมือกันจัดทำข้อมูลแหล่งที่มาอย่างถูกต้อง มาตรการนี้จะช่วยคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนได้มากขึ้น ผู้บริโภคและชุมชนชายแดนก็ควรติดตามความคืบหน้าของประกาศฉบับนี้ เพื่อร่วมกันผลักดันให้การจัดการทรัพยากรแร่มีความรับผิดชอบและยั่งยืน

ที่มา – ผวาพิษเหมืองข้ามแดน! กพร.จ่อคุมเข้มนำเข้าแร่ 5 ชนิด สกัดสารหนู โลหะหนักปนเปื้อน