จับตา COP31 หลังกลุ่มทุนฟอสซิล 103 กลุ่มร่วมวงเจรจาโลกร้อน

การประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กลายเป็นเวทีที่ทั่วโลกให้ความสนใจอีกครั้ง หลังมีการเปิดเผยว่ากลุ่มธุรกิจซึ่งเกี่ยวข้องกับเชื้อเพลิงฟอสซิลเข้าร่วมการเจรจาด้านสภาพภูมิอากาศจำนวนมาก ประเด็นนี้ทำให้หลายฝ่ายตั้งคำถามถึงความโปร่งใส ความเป็นธรรม และอิทธิพลของภาคธุรกิจต่อทิศทางการแก้ปัญหาโลกร้อน

จับตา COP31 หลังกลุ่มทุนฟอสซิล 103 กลุ่มร่วมวงเจรจาโลกร้อน จึงไม่ใช่เพียงข่าวเกี่ยวกับจำนวนผู้เข้าร่วมประชุมเท่านั้น แต่ยังสะท้อนความขัดแย้งระหว่างเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกกับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของอุตสาหกรรมพลังงานขนาดใหญ่ เพราะในช่วงเวลาที่หลายประเทศกำลังเผชิญคลื่นความร้อน น้ำท่วม และภัยพิบัติรุนแรงขึ้น โลกกลับเห็นผู้แทนจากธุรกิจที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการปล่อยคาร์บอนเข้ามามีบทบาทบนเวทีระดับนานาชาติ

จับตา COP31 หลังกลุ่มทุนฟอสซิล 103 กลุ่มร่วมวงเจรจาโลกร้อน

ข้อมูลจากแนวร่วม Kick Big Polluters Out ซึ่งรวมองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมราว 450 แห่ง ระบุว่า มีบริษัทและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมฟอสซิลเข้าร่วม COP31 รวม 103 กลุ่ม จากผู้เข้าร่วมทั้งหมดกว่า 92,000 คน โดยจำนวนดังกล่าวประกอบด้วยองค์กรอุตสาหกรรมฟอสซิล บริษัทการเงินที่สนับสนุนธุรกิจฟอสซิล กลุ่มธุรกิจเกษตรและอาหาร บริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ รวมถึงองค์กรจากภาคธุรกิจอื่น ๆ

สัดส่วนดังกล่าวสร้างความกังวล เพราะผู้แทนจากภาคธุรกิจบางกลุ่มมีจำนวนมากกว่าคณะผู้แทนจากประเทศที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศโดยตรง ตัวอย่างที่ถูกยกขึ้นมาคือเนปาล ซึ่งเผชิญเหตุธารน้ำแข็งถล่มและภัยพิบัติที่ส่งผลต่อชีวิตประชาชน แต่กลับมีผู้แทนเข้าร่วมประชุมน้อยกว่ากลุ่มธุรกิจบางกลุ่มอย่างเห็นได้ชัด

บทบาทของกลุ่มทุนฟอสซิลในเวที COP31

หนึ่งในองค์กรที่มีผู้แทนเข้าร่วมจำนวนมากคือ สมาคมการค้าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระหว่างประเทศ หรือ IETA ซึ่งส่งผู้แทน 29 คน แม้องค์กรจะระบุว่าทำงานเกี่ยวกับตลาดคาร์บอนและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ที่ผ่านมาเคยถูกวิจารณ์ว่ามีบทบาทช่วยสร้างความชอบธรรมให้กับบริษัทเชื้อเพลิงฟอสซิล

นอกจากนี้ ยังมีตัวแทนจากธนาคารขนาดใหญ่ เช่น BNP Paribas และ HSBC รวมถึงบริษัทเทคโนโลยีอย่าง Amazon ขณะที่ Exxon ส่งผู้แทน 13 คน TotalEnergies ส่ง 5 คน และ BlackRock ส่งผู้แทนอีก 5 คน รายชื่อเหล่านี้ทำให้เกิดคำถามว่า ผู้เข้าร่วมเหล่านี้จะสนับสนุนมาตรการลดโลกร้อนอย่างจริงจังเพียงใด หากองค์กรต้นสังกัดยังมีการลงทุนหรือทำธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับน้ำมัน ก๊าซ และถ่านหิน

สำหรับภาคประชาสังคม การมีตัวแทนจากอุตสาหกรรมฟอสซิลจำนวนมากอาจทำให้การเจรจาเกิดความล่าช้า หรือทำให้มาตรการสำคัญถูกปรับลดความเข้มข้นลง ตัวอย่างเช่น การกำหนดเป้าหมายเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล การเพิ่มเงินทุนเพื่อช่วยเหลือประเทศกำลังพัฒนา และการกำหนดกลไกชดเชยความเสียหายจากสภาพภูมิอากาศ

เงินทุนจากธนาคารกับคำถามเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน

อีกประเด็นที่ได้รับความสนใจคือเงินทุนจากสถาบันการเงิน ข้อมูลการวิเคราะห์ระบุว่า ธนาคาร 30 แห่งที่ส่งผู้แทนเข้าร่วม COP31 เคยสนับสนุนโครงการถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซ รวมกันมากกว่า 2.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา โดยมีชื่อของ JPMorgan Chase, Citigroup, Mitsubishi UFJ Financial, Bank of America และ Barclays อยู่ในกลุ่มดังกล่าว

แม้ธนาคารหลายแห่งจะประกาศนโยบายสนับสนุนพลังงานสะอาดและตั้งเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่การให้เงินทุนแก่โครงการฟอสซิลอย่างต่อเนื่องย่อมทำให้สังคมตั้งคำถามถึงความสอดคล้องระหว่างคำประกาศกับการดำเนินงานจริง หากเงินทุนยังไหลเข้าสู่แหล่งพลังงานคาร์บอนสูง การเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานหมุนเวียนก็อาจเกิดขึ้นช้ากว่าที่โลกต้องการ

นักเคลื่อนไหวด้านสภาพภูมิอากาศจึงเรียกร้องให้เปิดเผยข้อมูลการสนับสนุนทางการเงินอย่างละเอียด ทั้งชื่อองค์กรผู้ให้ทุน จำนวนเงิน วัตถุประสงค์ และช่วงเวลาที่ให้เงิน ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้สาธารณชนประเมินได้ว่า ผู้สนับสนุนการประชุมหรือโครงการด้านสภาพภูมิอากาศมีผลประโยชน์ทางธุรกิจที่อาจเกี่ยวข้องกับการเจรจาหรือไม่

ความโปร่งใสคือหัวใจของการเจรจาโลกร้อน

Transparency International ระบุว่า ผู้เข้าร่วม COP31 เกือบ 1 ใน 5 ไม่ได้เปิดเผยอย่างชัดเจนว่าตนมีความเกี่ยวข้องกับคณะผู้แทนหรือองค์กรใด เรื่องนี้อาจทำให้ประชาชนตรวจสอบได้ยากว่า ผู้เข้าร่วมแต่ละคนทำหน้าที่ในฐานะผู้แทนรัฐบาล นักธุรกิจ ผู้ให้ทุน หรือล็อบบี้ยิสต์ของอุตสาหกรรม

ตัวอย่างที่ถูกตั้งข้อสังเกตคือ BlackRock ซึ่งเข้าร่วมในคณะผู้แทนของฝรั่งเศส ขณะที่ดาร์เรน วูดส์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Exxon อยู่ในคณะผู้แทนหอการค้าสหรัฐฯ การจัดวางตัวแทนในลักษณะนี้ไม่จำเป็นต้องหมายความว่ามีการกระทำผิด แต่ทำให้เกิดความสับสนเกี่ยวกับบทบาทและความรับผิดชอบของผู้เข้าร่วม ดังนั้น การเปิดเผยความเชื่อมโยงจึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อการสร้างความน่าเชื่อถือให้กับกระบวนการ COP

นอกจากรายชื่อผู้แทนแล้ว รูปแบบการเดินทางของผู้เข้าร่วมก็สะท้อนความเหลื่อมล้ำที่น่าสนใจเช่นกัน Oxfam เปิดเผยว่า มีเครื่องบินส่วนตัวเดินทางมายังเมืองอันตัลยาจำนวน 94 เที่ยว มากกว่าค่าเฉลี่ยปกติถึง 23 เท่า ขณะที่มหาเศรษฐี 18 คนที่เข้าร่วมประชุมมีทรัพย์สินรวมกันเกือบ 200,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

การเดินทางด้วยเครื่องบินส่วนตัวไม่ได้เป็นหลักฐานว่าผู้เข้าร่วมทุกคนต่อต้านการแก้ปัญหาโลกร้อน เพราะบางคนสนับสนุนพลังงานสะอาดหรือโครงการลดคาร์บอน อย่างไรก็ตาม ภาพดังกล่าวทำให้เกิดคำถามเชิงจริยธรรมว่า เวทีที่กำลังหาทางลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกควรออกแบบให้ลดผลกระทบจากการเดินทางและการใช้ทรัพยากรของผู้เข้าร่วมหรือไม่

ทำไมประชาชนควรติดตาม COP31

การประชุม COP ไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะกับรัฐบาลหรือบริษัทขนาดใหญ่เท่านั้น แต่ผลลัพธ์จากการเจรจาส่งผลต่อชีวิตประจำวันของคนทั่วไป ตั้งแต่ราคาพลังงาน ค่าไฟฟ้า นโยบายขนส่งสาธารณะ การจัดการน้ำ ไปจนถึงมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากอากาศแปรปรวน

หากอุตสาหกรรมฟอสซิลมีพื้นที่บนโต๊ะเจรจามากเกินไป นโยบายที่ควรเร่งลดการใช้ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซอาจถูกเลื่อนออกไป ในทางกลับกัน หากมีการกำกับดูแลที่เหมาะสม ภาคธุรกิจก็สามารถนำเงินทุน เทคโนโลยี และนวัตกรรมเข้ามาช่วยเปลี่ยนผ่านระบบพลังงานได้ ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การกีดกันภาคธุรกิจทั้งหมด แต่คือการทำให้ทุกฝ่ายเปิดเผยบทบาทและผลประโยชน์อย่างตรงไปตรงมา

สำหรับประชาชน การติดตามรายชื่อผู้เข้าร่วม แหล่งเงินทุน และข้อตกลงที่เกิดขึ้นใน COP31 จะช่วยให้สามารถประเมินได้ว่านโยบายสภาพภูมิอากาศกำลังมุ่งแก้ปัญหาจริง หรือกำลังถูกผลักดันเพื่อรักษาผลประโยชน์ของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง

จับตา COP31 หลังกลุ่มทุนฟอสซิล 103 กลุ่มร่วมวงเจรจาโลกร้อน จึงเป็นเรื่องที่ควรติดตามต่อเนื่อง เพราะความโปร่งใสไม่ได้เป็นเพียงหลักการทางการเมือง แต่เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้การแก้ปัญหาโลกร้อนมีความน่าเชื่อถือและเป็นธรรมมากขึ้น ในมุมมองของผู้เขียน เวที COP ควรเปิดพื้นที่ให้ประเทศที่ได้รับผลกระทบ ชุมชนท้องถิ่น และภาคประชาสังคมมีเสียงไม่น้อยไปกว่ากลุ่มทุน พร้อมกำหนดกติกาการเปิดเผยผลประโยชน์ที่ตรวจสอบได้ เพื่อให้การตัดสินใจเรื่องอนาคตของโลกไม่ถูกครอบงำโดยผู้มีอำนาจทางเศรษฐกิจเพียงฝ่ายเดียว

ที่มา – จับตา COP31 หลังกลุ่มทุนฟอสซิล 103 กลุ่มร่วมวงเจรจาโลกร้อน

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *