พิพัฒน์สั่ง บวท. เฝ้าระวังระบบจราจรทางอากาศไทย

กระทรวงคมนาคมยกระดับการติดตามความพร้อมของระบบการบินไทย หลังเกิดเหตุระบบสื่อสารที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมจราจรทางอากาศในสหรัฐอเมริกาขัดข้อง จนสำนักงานบริหารการบินแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ FAA ต้องออกคำสั่งระงับเที่ยวบินขาออกทั่วประเทศเป็นการชั่วคราว แม้สถานการณ์ดังกล่าวจะคลี่คลายแล้ว แต่เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าระบบการบินจำเป็นต้องมีแผนสำรองและมาตรการรับมือที่รัดกุมอยู่เสมอ

นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม จึงมอบหมายให้บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด หรือ บวท. เฝ้าระวังระบบควบคุมจราจรทางอากาศทั่วประเทศอย่างใกล้ชิด พร้อมตรวจสอบระบบสื่อสาร ระบบสำรอง และแนวทางป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์ เพื่อให้การให้บริการเที่ยวบินยังคงมีความปลอดภัยและต่อเนื่อง

พิพัฒน์สั่ง บวท. เฝ้าระวังระบบจราจรทางอากาศไทย

สาระสำคัญของคำสั่งครั้งนี้คือการให้หน่วยบริการจราจรทางอากาศ หรือ ATS Units ทุกแห่งติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง ตรวจสอบอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง และยืนยันว่าช่องทางการสื่อสารระหว่างเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศกับนักบินยังพร้อมใช้งาน การควบคุมเที่ยวบินต้องอาศัยข้อมูลที่แม่นยำและการประสานงานที่รวดเร็ว ดังนั้นความผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อยก็จำเป็นต้องได้รับการประเมินทันที

การเฝ้าระวังไม่ได้หมายถึงการรอให้เกิดปัญหาแล้วจึงแก้ไข แต่เป็นการตรวจสอบเชิงป้องกัน โดยเจ้าหน้าที่จะติดตามสถานะของระบบหลัก ระบบสำรอง อุปกรณ์เครือข่าย และช่องทางสื่อสารที่ใช้ในแต่ละพื้นที่ หากพบสัญญาณผิดปกติ จะต้องรายงานตามลำดับขั้นและดำเนินการตามแผนฉุกเฉินที่กำหนดไว้ เพื่อจำกัดผลกระทบต่อเที่ยวบินและผู้โดยสาร

พิพัฒน์สั่ง บวท. เฝ้าระวังระบบจราจรทางอากาศไทยอย่างไร

บวท. ได้รับมอบหมายให้ดำเนินงานในหลายด้าน โดยเน้นทั้งความปลอดภัยของการควบคุมเที่ยวบิน ความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน และความต่อเนื่องของบริการทางการบิน แนวทางสำคัญประกอบด้วยการตรวจสอบระบบสื่อสาร การเตรียมอุปกรณ์สำรอง การรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ และการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

• เฝ้าระวังระบบควบคุมจราจรทางอากาศ: หน่วยงานบริการจราจรทางอากาศทุกแห่งต้องติดตามสถานการณ์ ตรวจสอบความพร้อมของระบบ และเตรียมแผนรองรับหากเกิดเหตุขัดข้อง
• ตรวจสอบระบบสื่อสารและระบบสำรอง: ฝ่ายวิศวกรรมต้องตรวจสอบอุปกรณ์ ช่องทางสื่อสาร และระบบสำรองที่จำเป็นต่อการควบคุมเที่ยวบิน เพื่อให้สามารถสลับการทำงานได้เมื่อระบบหลักมีปัญหา
• ป้องกันภัยคุกคามทางไซเบอร์: เจ้าหน้าที่ต้องเพิ่มความเข้มงวดในการติดตามเหตุการณ์ผิดปกติ ป้องกันการเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต และทบทวนมาตรการรักษาความปลอดภัยของเครือข่าย
• ทบทวนแผนบริหารความต่อเนื่อง: หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องตรวจสอบแผน Business Continuity Management หรือ BCM รวมถึงขั้นตอนการสื่อสารและการรายงานเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
• ติดตามผลกระทบต่อเที่ยวบิน: บวท. ต้องประสานสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ท่าอากาศยานไทย สายการบิน และหน่วยงานสนามบิน เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับผู้โดยสาร

นอกจากระบบภายในประเทศแล้ว ยังต้องติดตามเที่ยวบินระหว่างประเทศที่เชื่อมต่อกับศูนย์กลางการบินสำคัญ โดยเฉพาะเส้นทางผ่านฮ่องกงและเมืองที่มีเที่ยวบินต่อไปยังสหรัฐอเมริกา เพราะเหตุขัดข้องในประเทศหนึ่งอาจส่งผลต่อการจัดสรรเครื่องบิน ตารางบิน ลูกเรือ และการเดินทางต่อของผู้โดยสารในอีกหลายประเทศ

ตรวจสอบระบบสื่อสาร ลดความเสี่ยงเที่ยวบินหยุดชะงัก

ระบบสื่อสารถือเป็นส่วนสำคัญของการควบคุมจราจรทางอากาศ เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องติดต่อกับนักบินเพื่อแจ้งเส้นทาง ระดับความสูง จุดผ่าน และคำสั่งที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัย หากระบบสื่อสารขาดช่วง การปฏิบัติงานจะต้องเปลี่ยนไปใช้ขั้นตอนสำรองที่ผ่านการวางแผนและฝึกซ้อมมาแล้ว

การตรวจสอบระบบจึงครอบคลุมทั้งอุปกรณ์ภาคพื้นดิน เครือข่ายข้อมูล ระบบไฟฟ้า ระบบสำรอง และช่องทางสื่อสารระหว่างศูนย์ควบคุม การทดสอบเป็นระยะช่วยให้เจ้าหน้าที่ทราบว่าระบบใดพร้อมใช้งาน ระบบใดต้องปรับปรุง และควรใช้วิธีใดหากเกิดเหตุขัดข้องพร้อมกันหลายจุด การเตรียมความพร้อมล่วงหน้าจะช่วยลดความสับสนและทำให้การตัดสินใจในภาวะฉุกเฉินเป็นไปอย่างเป็นระบบ

ในมุมของผู้โดยสาร ความพร้อมของระบบเหล่านี้อาจไม่สามารถมองเห็นได้โดยตรง แต่มีความสำคัญต่อความปลอดภัยในทุกเที่ยวบิน ตั้งแต่การเตรียมเครื่องขึ้น การควบคุมเส้นทางระหว่างเดินทาง ไปจนถึงการนำเครื่องลงจอด หน่วยงานที่รับผิดชอบจึงต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐานการตรวจสอบและการบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ

ภัยไซเบอร์กับความต่อเนื่องของระบบการบิน

ภัยคุกคามทางไซเบอร์เป็นอีกประเด็นที่กระทรวงคมนาคมกำชับให้เฝ้าระวังอย่างเข้มงวด ระบบการบินในปัจจุบันเชื่อมโยงข้อมูลจำนวนมาก ทั้งข้อมูลเที่ยวบิน ตารางเวลา เส้นทางการบิน ระบบสื่อสาร และระบบจัดการสนามบิน หากมีผู้ไม่หวังดีพยายามเจาะระบบหรือทำให้ข้อมูลผิดปกติ อาจส่งผลต่อการให้บริการและสร้างความสับสนแก่ผู้โดยสารได้

มาตรการป้องกันจึงควรครอบคลุมการควบคุมสิทธิ์ผู้ใช้งาน การอัปเดตซอฟต์แวร์ การสำรองข้อมูล การตรวจสอบบันทึกการเข้าใช้งาน และการแจ้งเตือนเมื่อพบกิจกรรมผิดปกติ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ทุกระดับควรได้รับการอบรมให้รู้เท่าทันอีเมลหลอกลวง ไฟล์อันตราย และการพยายามขโมยข้อมูล เพราะความปลอดภัยทางไซเบอร์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของผู้ใช้งานด้วย

การมีแผนตอบสนองเหตุการณ์ที่ชัดเจนก็เป็นสิ่งจำเป็นเช่นกัน เมื่อเกิดเหตุผิดปกติ หน่วยงานต้องรู้ว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบ ใครมีอำนาจตัดสินใจ ระบบใดต้องแยกออกจากเครือข่าย และจะสื่อสารข้อมูลให้ประชาชนทราบผ่านช่องทางใด การดำเนินการที่รวดเร็วและเป็นขั้นตอนจะช่วยลดความเสียหาย พร้อมรักษาความเชื่อมั่นของผู้โดยสารและผู้ประกอบการ

ผู้โดยสารควรตรวจสอบข้อมูลก่อนออกเดินทาง

จากการประเมินเบื้องต้นของ บวท. ยังไม่พบผลกระทบต่อระบบการบินของไทย และยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าเที่ยวบินเข้าออกประเทศไทยล่าช้าหรือถูกยกเลิกจากเหตุการณ์ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ผู้โดยสารที่มีแผนเดินทางไปสหรัฐอเมริกา หรือใช้เส้นทางเชื่อมต่อผ่านศูนย์กลางการบินต่างประเทศ ควรตรวจสอบสถานะเที่ยวบินกับสายการบินก่อนออกจากบ้าน

• ตรวจสอบเที่ยวบินผ่านเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของสายการบิน
• เผื่อเวลาเดินทางไปสนามบิน โดยเฉพาะเที่ยวบินระหว่างประเทศ
• ติดตามประกาศจากสนามบินและหน่วยงานด้านการบินที่เกี่ยวข้อง
• เตรียมข้อมูลการจองและช่องทางติดต่อสายการบินไว้ให้พร้อม
• หากมีเที่ยวบินต่อ ควรตรวจสอบเวลาของทุกช่วงการเดินทางอย่างละเอียด

ผู้โดยสารไม่ควรเชื่อข้อมูลที่เผยแพร่โดยไม่มีแหล่งที่มา เพราะข่าวเกี่ยวกับเที่ยวบินอาจเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว การติดตามข้อมูลจากสายการบิน สนามบิน และหน่วยงานทางการจะช่วยให้วางแผนการเดินทางได้เหมาะสมกว่าเดิม หากเที่ยวบินมีการเปลี่ยนแปลง ผู้โดยสารควรติดต่อสายการบินเพื่อสอบถามทางเลือกในการเลื่อนเที่ยวบิน เปลี่ยนเส้นทาง หรือรับความช่วยเหลือตามเงื่อนไขของบัตรโดยสาร

โดยสรุป คำสั่งของนายพิพัฒน์สะท้อนว่าความปลอดภัยและความต่อเนื่องของระบบการบินต้องได้รับการดูแลตลอดเวลา ไม่ใช่เฉพาะเมื่อเกิดเหตุแล้วเท่านั้น การตรวจสอบระบบสื่อสาร การเตรียมระบบสำรอง การรับมือภัยไซเบอร์ และการประสานงานระหว่างหน่วยงาน ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยให้การเดินทางทางอากาศมีความมั่นคงมากขึ้น สำหรับผู้โดยสาร การตรวจสอบสถานะเที่ยวบินก่อนเดินทางคือวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดความไม่แน่นอนและทำให้การเดินทางเป็นไปอย่างราบรื่น

ข้อควรรู้: แม้ขณะนี้ยังไม่พบผลกระทบต่อเที่ยวบินของไทย แต่การติดตามประกาศอย่างเป็นทางการและเตรียมแผนสำรองไว้ล่วงหน้า ยังคงเป็นแนวทางที่ดีที่สุดสำหรับทุกการเดินทาง

ที่มา – “พิพัฒน์” สั่ง “บวท.” เฝ้าระวังระบบควบคุมจราจรทางอากาศของไทย เช็กระบบสื่อสาร-ภัยไซเบอร์