ศุภชัยเสนอปรับแหล่งที่มาเงิน สสส. เข้างบปกติ

ประเด็นเรื่องการบริหารเงินกองทุนกำลังได้รับความสนใจจากสังคมอีกครั้ง หลังนายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย อภิปรายชี้แจงต่อที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรเกี่ยวกับแนวคิด ศุภชัยเสนอปรับแหล่งที่มาเงิน สสส. เข้าระบบงบปกติ โดยยืนยันว่าไม่ได้มีเจตนาทำลายกองทุน หรือปฏิเสธความสำคัญของงานสร้างเสริมสุขภาพ แต่ต้องการให้การใช้เงินสาธารณะมีระบบตรวจสอบที่ชัดเจนมากขึ้น

การอภิปรายดังกล่าวเกิดขึ้นระหว่างการพิจารณารับทราบรายงานตามพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ประจำปี 2567 และ 2568 นายศุภชัยระบุว่า สสส.ได้รับเงินบำรุงจากภาษีสุราและภาษียาสูบในอัตราที่กฎหมายกำหนด ทำให้กองทุนมีรายได้หลายพันล้านบาทต่อปี เงินจำนวนนี้ถูกนำไปใช้สนับสนุนโครงการด้านสุขภาพ รวมถึงการทำงานร่วมกับมูลนิธิ เอ็นจีโอ และภาคีเครือข่ายต่าง ๆ

ศุภชัยเสนอปรับแหล่งที่มาเงิน สสส. เข้าระบบงบปกติ

หัวใจสำคัญของข้อเสนอคือการทบทวนช่องทางการจัดเก็บและจัดสรรเงิน สสส. ให้สอดคล้องกับหลักวินัยการเงินการคลังของรัฐ ปัจจุบันกองทุนได้รับเงินจากภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ โดยไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณางบประมาณรายจ่ายประจำปีแบบหน่วยงานราชการทั่วไป นายศุภชัยจึงตั้งคำถามว่า เมื่อเงินดังกล่าวมาจากประชาชนและเป็นเงินสาธารณะ ก็ควรมีกลไกให้รัฐสภาและประชาชนตรวจสอบการใช้จ่ายได้อย่างละเอียด

เหตุผลของข้อเสนอและประเด็นที่ต้องตรวจสอบ

นายศุภชัยย้ำว่า แนวคิด ศุภชัยเสนอปรับแหล่งที่มาเงิน สสส. เข้าระบบงบปกติ ไม่ได้หมายความว่าจะยกเลิกกองทุนหรือลดความสำคัญของงานสร้างเสริมสุขภาพ ตรงกันข้าม หากโครงการต่าง ๆ มีประโยชน์และพิสูจน์ผลลัพธ์ได้ รัฐสภาก็สามารถพิจารณาสนับสนุนงบประมาณได้อย่างเหมาะสม การเปลี่ยนแปลงที่เสนอจึงมุ่งเน้นเรื่องความโปร่งใส ความคุ้มค่า และการเปิดเผยข้อมูลมากกว่าเรื่องจำนวนเงิน

จากข้อมูลที่มีการอภิปราย สสส.มีรายได้จากเงินบำรุงเฉลี่ยประมาณ 3,930 ล้านบาทต่อปีในช่วงปี 2553-2564 รวมประมาณ 47,160 ล้านบาท โดยรายได้ส่วนใหญ่มาจากภาษีสุราและภาษียาสูบ เมื่อเป็นเงินจำนวนมาก จึงควรมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจอย่างครบถ้วน ตั้งแต่จำนวนเงินที่ได้รับ เงินที่อนุมัติให้ดำเนินโครงการ ไปจนถึงเงินที่เบิกจ่ายจริง เพราะตัวเลขแต่ละส่วนอาจแตกต่างกัน และสะท้อนประสิทธิภาพการบริหารงบประมาณไม่เหมือนกัน

ประเด็นที่ควรเปิดเผยต่อสาธารณะมีหลายด้าน เช่น

• รายชื่อหน่วยงานหรือองค์กรที่ได้รับเงินสนับสนุนจาก สสส.
• จำนวนเงินที่แต่ละองค์กรได้รับในแต่ละปีและตลอดระยะเวลาโครงการ
• หลักเกณฑ์การอนุมัติและการต่ออายุโครงการที่ดำเนินงานต่อเนื่อง
• มาตรการป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนระหว่างผู้พิจารณากับผู้รับทุน
• ผลลัพธ์ของโครงการและประโยชน์ที่ประชาชนได้รับจริง

ความเป็นอิสระควรเดินคู่กับการตรวจสอบ

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือความสมดุลระหว่างความเป็นอิสระของ สสส. กับการกำกับดูแลจากภาครัฐ นายศุภชัยมองว่า สสส.ควรมีอิสระในการทำงาน เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนงานสุขภาพได้ต่อเนื่องและไม่ถูกแทรกแซงทางการเมือง แต่ความเป็นอิสระไม่ควรแปลว่าไม่ต้องรับผิดชอบต่อการใช้เงินสาธารณะ ทั้งสองเรื่องสามารถดำเนินไปพร้อมกันได้ หากมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและมีการเปิดเผยข้อมูลอย่างสม่ำเสมอ

การจัดทำฐานข้อมูลสาธารณะจึงอาจเป็นทางออกที่ช่วยลดข้อกังวลได้ หากประชาชนสามารถตรวจสอบได้ว่าเงินถูกส่งไปยังโครงการใด ใครเป็นผู้รับผิดชอบ โครงการบรรลุเป้าหมายหรือไม่ และมีการประเมินผลหลังสิ้นสุดโครงการอย่างไร ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อกองทุนมากขึ้น ไม่ใช่ดูเฉพาะเอกสารทางการเงิน แต่ควรวัดผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนด้วย

ท้ายที่สุด ข้อเสนอ ศุภชัยเสนอปรับแหล่งที่มาเงิน สสส. เข้าระบบงบปกติ ยังเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน ทั้งผลต่อความต่อเนื่องของงานสุขภาพ ความคล่องตัวในการทำงาน และระบบตรวจสอบงบประมาณ สิ่งสำคัญคือการเปิดพื้นที่ให้ทุกฝ่ายแลกเปลี่ยนข้อมูลอย่างตรงไปตรงมา หาก สสส.สามารถแสดงผลลัพธ์ของโครงการได้ชัดเจน และรัฐสภาวางระบบสนับสนุนที่ไม่ทำให้กองทุนถูกแทรกแซง การบริหารเงินเพื่อสุขภาพก็จะเดินหน้าได้อย่างมั่นคงและได้รับความไว้วางใจจากประชาชนมากกว่าเดิม

ที่มา – ‘ศุภชัย’แจงชงปรับแหล่งที่มาเงิน’สสส.’ ไปอยู่ในระบบงบปกติ -ไร้เจตนาทำลายกองทุน ให้ตรวจสอบได้