สรรเพชญเร่งรัดรถไฟชุมพร–ท่าเรือระนอง

สรรเพชญเร่งรัดรถไฟชุมพร–ท่าเรือระนอง เป็นประเด็นสำคัญด้านการคมนาคมที่ถูกนำเสนอในการตอบกระทู้ทั่วไปของวุฒิสภา โดยนายสรรเพชญ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ได้รับมอบหมายให้ชี้แจงแนวทางผลักดันโครงการต่อ พล.ต.ท. วันไชย เอกพรพิชญ์ สมาชิกวุฒิสภา ณ อาคารรัฐสภา เป้าหมายสำคัญคือการยกระดับระบบขนส่งสินค้าและเพิ่มศักยภาพด้านโลจิสติกส์ของไทยให้เชื่อมโยงกับตลาดโลกได้ดียิ่งขึ้น

แนวคิดของโครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการสร้างทางรถไฟเพิ่มอีกหนึ่งเส้นทาง แต่เป็นการวางโครงข่ายคมนาคมเชิงยุทธศาสตร์ เพื่อเชื่อมพื้นที่ฝั่งอ่าวไทยกับท่าเรือฝั่งทะเลอันดามัน โดยมีท่าเรือระนองเป็นจุดหมายสำคัญ เส้นทางดังกล่าวจะช่วยเปิดทางเลือกใหม่ให้การขนส่งสินค้าจากจีนตอนใต้ พื้นที่ภาคตะวันออก และภูมิภาคใกล้เคียง สามารถเดินทางออกสู่มหาสมุทรอินเดียได้โดยไม่จำเป็นต้องอ้อมผ่านช่องแคบมะละกา

สรรเพชญเร่งรัดรถไฟชุมพร–ท่าเรือระนอง เพื่อเพิ่มทางเลือกโลจิสติกส์

กระทรวงคมนาคมมีนโยบายพัฒนาโครงข่ายรถไฟสายใต้เดิมให้รองรับการขนส่งสินค้าได้มากขึ้น โดยจะเชื่อมต่อเส้นทางจากคุนหมิง ผ่านสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เข้าสู่หนองคาย เวียงจันทน์ และโครงข่ายรถไฟทางคู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก่อนเชื่อมมายังภาคกลางและเส้นทางสายใต้ช่วงนครปฐม–ชุมพร การเชื่อมโยงอย่างเป็นระบบจะช่วยให้สินค้าเดินทางต่อเนื่อง ลดการเปลี่ยนถ่าย และเพิ่มความคล่องตัวของห่วงโซ่อุปทาน

อีกแนวทางที่อยู่ระหว่างการศึกษา คือการพัฒนาเส้นทางสุพรรณบุรี–ชุมทางบ้านภาชี และนครปฐม–สุพรรณบุรี เพื่อให้ขบวนรถสินค้าไม่จำเป็นต้องเข้าสู่กรุงเทพมหานครโดยตรง การลดการเดินทางผ่านพื้นที่เมืองจะช่วยประหยัดเวลา ลดต้นทุนเชื้อเพลิง ลดความแออัด และลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุบนเส้นทางขนส่งสินค้าได้ในระยะยาว

รายละเอียดโครงการสรรเพชญเร่งรัดรถไฟชุมพร–ท่าเรือระนอง

สำหรับช่วงชุมพร–ท่าเรือน้ำลึกระนอง กระทรวงคมนาคมจะนำผลการศึกษาโครงการรถไฟชุมพร–ระนองเดิมกลับมาทบทวนและบูรณาการร่วมกับการพัฒนาท่าเรือระนองในปัจจุบัน หลังจากคณะรัฐมนตรีมีมติยกเลิกโครงการแลนด์บริดจ์เดิม การดำเนินงานครั้งใหม่จึงต้องพิจารณาทั้งด้านวิศวกรรม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และความเหมาะสมกับพื้นที่อย่างรอบด้าน

อย่างไรก็ตาม ท่าเรือระนองยังมีข้อจำกัดที่ต้องแก้ไข โดยเฉพาะความลึกของร่องน้ำประมาณ 8 เมตร รวมถึงข้อจำกัดด้านพื้นที่ป่าสงวน กระทรวงคมนาคมจึงมอบหมายให้การรถไฟแห่งประเทศไทยเร่งทบทวนการศึกษาและจัดทำแบบรายละเอียด หรือ Detail Design พร้อมพิจารณาเส้นทาง Missing Link ที่จำเป็นต่อการเชื่อมโยงระบบคมนาคมและท่าเรือ เพื่อรองรับการขนส่งสินค้าขนาดใหญ่ในอนาคต

การออกแบบเส้นทางจะต้องคำนึงถึงความคุ้มค่าของงบประมาณ ความปลอดภัยในการเดินรถ ความเหมาะสมของภูมิประเทศ และผลกระทบต่อชุมชน หากสามารถออกแบบโครงสร้างพื้นฐานได้อย่างเหมาะสม รถไฟจะทำหน้าที่เป็นเส้นเลือดใหญ่ในการขนส่งตู้สินค้า วัตถุดิบ และผลิตภัณฑ์จากภาคอุตสาหกรรมไปยังท่าเรือได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เชื่อมท่าเรืออันดามันสู่ตลาด BIMSTEC

นอกจากการพัฒนาเส้นทางรถไฟแล้ว รัฐบาลยังมุ่งยกระดับท่าเรือฝั่งอันดามันให้เป็น BIMSTEC Gateway เพื่อเชื่อมโยงการค้ากับประเทศสมาชิกในภูมิภาค ได้แก่ บังกลาเทศ ภูฏาน อินเดีย เมียนมา เนปาล และศรีลังกา การเชื่อมโยงนี้จะช่วยขยายโอกาสทางการค้าให้ผู้ประกอบการไทย และเพิ่มบทบาทของไทยในฐานะศูนย์กลางโลจิสติกส์ของภูมิภาค

การท่าเรือแห่งประเทศไทยได้ทำบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU กับท่าเรือสำคัญหลายแห่งแล้ว เช่น ท่าเรือกฤษณาปัทนัม ท่าเรือวิสาขปัทนัม ท่าเรือกัลกัตตา และท่าเรือเจนไนในอินเดีย รวมถึงท่าเรือฮัมบันโตตาในศรีลังกา และท่าเรือจิตตะกองในบังกลาเทศ ความร่วมมือเหล่านี้อาจต่อยอดไปสู่การเดินเรือเชิงพาณิชย์ การแลกเปลี่ยนข้อมูล และการพัฒนาเส้นทางขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ

รับฟังประชาชนก่อนเดินหน้าโครงการ

หัวใจอีกด้านของโครงการคือการเปิดโอกาสให้ประชาชน ภาคเอกชน และผู้มีส่วนได้เสียใน 14 จังหวัดภาคใต้เข้ามามีส่วนร่วม กระทรวงคมนาคมได้แต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนแม่บทการพัฒนาภาคใต้เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 โดยกำหนดให้การจัดทำแผนและขอบเขตการดำเนินงาน หรือ TOR พิจารณาความคิดเห็นของทุกภาคส่วนในลักษณะที่เทียบเคียงกับการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ หรือ SEA

• รับฟังผลกระทบและความต้องการของชุมชนในพื้นที่
• ประเมินความเหมาะสมด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
• เปิดพื้นที่ให้ภาคเอกชนเสนอแนวทางการลงทุนและการใช้ประโยชน์
• วางแผนการพัฒนาให้สอดคล้องกับศักยภาพของแต่ละจังหวัด

การมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นจะช่วยให้โครงการมีข้อมูลรอบด้าน ลดความขัดแย้ง และทำให้การพัฒนาเกิดประโยชน์กับคนในพื้นที่อย่างแท้จริง โดยเฉพาะการสร้างงาน การกระจายรายได้ และการเพิ่มโอกาสให้ธุรกิจท้องถิ่นเข้าถึงระบบขนส่งที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

โดยสรุป สรรเพชญเร่งรัดรถไฟชุมพร–ท่าเรือระนอง สะท้อนทิศทางการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของไทยที่ต้องการเชื่อมโยงทางรถไฟ ท่าเรือ และตลาดต่างประเทศเข้าด้วยกัน หากการศึกษาและการรับฟังความคิดเห็นดำเนินไปอย่างโปร่งใส โครงการนี้อาจกลายเป็นรากฐานสำคัญของ Ranong Gateway และช่วยให้ไทยมีบทบาทเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ของอาเซียนมากขึ้น ความสำเร็จจึงไม่ได้วัดจากการก่อสร้างเพียงอย่างเดียว แต่ต้องวัดจากประโยชน์ที่ประชาชน ผู้ประกอบการ และเศรษฐกิจไทยได้รับอย่างยั่งยืน

ที่มา – ‘สรรเพชญ’ แจงกระทู้วุฒิสภา เร่งรัดโครงการรถไฟสายชุมพร – ท่าเรือระนอง