สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาสผ่านสื่อสัมผัส

สวนสัตว์ขอนแก่นเดินหน้าสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน ด้วยการจัดกิจกรรมทดลองใช้สื่อรูปปั้นสัตว์ป่านูนสูง ภายใต้โครงการ สัตว์ป่า…คืนดวงตาให้น้อง ปีที่ 7 เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้สัตว์ป่าสำหรับผู้พิการทางการมองเห็น กิจกรรมครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาสทางการศึกษาได้อย่างสร้างสรรค์ และช่วยให้ผู้เรียนสามารถทำความรู้จักสัตว์ป่าผ่านการสัมผัสและจินตนาการของตนเอง

กิจกรรมจัดขึ้นโดยสวนสัตว์ขอนแก่น ซึ่งอยู่ภายใต้องค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ร่วมกับวิทยาลัยอาชีวศึกษาคนตาบอดขอนแก่น โดยมีนักศึกษาและบุคลากรเข้าร่วมประมาณ 60 คน ณ ห้องประชุมสมัน สวนสัตว์ขอนแก่น เป้าหมายสำคัญคือการทำให้แหล่งเรียนรู้ด้านสัตว์ป่าเข้าถึงได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าผู้เรียนจะมีข้อจำกัดด้านการมองเห็นหรือมีความแตกต่างในการรับรู้รูปแบบใด

สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาสด้วยสื่อการเรียนรู้ที่เข้าถึงได้

นางทิพาวดี กิตติคุณ ผู้อำนวยการสวนสัตว์ขอนแก่น กล่าวว่า สวนสัตว์ให้ความสำคัญกับการออกแบบประสบการณ์ที่ทุกคนมีส่วนร่วมได้ สื่อรูปปั้นสัตว์ป่านูนสูงจึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับรูปร่าง ลักษณะ และส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ ผ่านประสาทสัมผัสแทนการมองเห็น ผู้เข้าร่วมสามารถใช้มือสำรวจรายละเอียดของรูปปั้น พร้อมรับฟังคำอธิบายจากวิทยากร ทำให้เกิดความเข้าใจที่เป็นรูปธรรมและเชื่อมโยงกับจินตนาการได้มากขึ้น

แนวคิดนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการจัดกิจกรรมให้ผู้พิการทางการมองเห็นได้ทดลองสัมผัสสื่อเท่านั้น แต่ยังต้องการสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่ทุกคนรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของสังคม การเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเรียนรู้ตามจังหวะของตนเอง ถือเป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ที่เท่าเทียม

สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาสผ่านรูปปั้นสัตว์ป่านูนสูง 4 ชนิด

ในปีนี้ สวนสัตว์ขอนแก่นนำสื่อรูปปั้นสัตว์ป่านูนสูงชุดใหม่จำนวน 4 ตัวมาใช้ประกอบกิจกรรม ได้แก่ นกคาสโซแวรี แมวน้ำเคปเฟอร์ซีล จระเข้น้ำจืด และนากเล็กเล็บสั้น สัตว์แต่ละชนิดมีรูปร่าง ขนาด ลักษณะผิว และพฤติกรรมแตกต่างกัน จึงช่วยให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ความหลากหลายของสัตว์ป่าอย่างสนุกสนาน

• นกคาสโซแวรี ช่วยให้ผู้เรียนทำความรู้จักนกขนาดใหญ่และลักษณะเด่นบริเวณศีรษะกับลำคอ
• แมวน้ำเคปเฟอร์ซีล ชวนให้เรียนรู้รูปร่างของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่ในทะเล
• จระเข้น้ำจืด ทำให้เห็นโครงสร้างลำตัว เกล็ด และส่วนปากของสัตว์เลื้อยคลานที่คุ้นเคย
• นากเล็กเล็บสั้น ถ่ายทอดลักษณะของสัตว์ที่มีรูปร่างคล่องแคล่วและใช้ชีวิตใกล้แหล่งน้ำ

การสัมผัสรูปปั้นช่วยให้ผู้เรียนค่อย ๆ สร้างภาพในใจจากข้อมูลหลายด้าน ทั้งรูปทรงที่ปลายนิ้วรับรู้ เสียงอธิบายจากวิทยากร และเรื่องราวเกี่ยวกับถิ่นอาศัยหรือพฤติกรรมของสัตว์ เมื่อข้อมูลเหล่านี้เชื่อมโยงกัน ผู้เรียนก็สามารถจินตนาการถึงสัตว์แต่ละชนิดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

จากสื่อสัมผัสสู่ประสบการณ์จริงในสวนสัตว์

ภายในงานยังมีกิจกรรมนันทนาการจากวิทยากรฝ่ายการศึกษา เพื่อสร้างบรรยากาศให้เป็นกันเองและช่วยให้ผู้เข้าร่วมเรียนรู้ด้วยความสนุก นอกจากนี้ยังมีการแสดงความสามารถของแมวน้ำ ซึ่งทำให้ผู้เข้าร่วมได้เชื่อมโยงความรู้จากรูปปั้นกับประสบการณ์จริงของสัตว์ การเรียนรู้จึงไม่ได้หยุดอยู่แค่ในห้องประชุม แต่ขยายไปสู่กิจกรรมที่มีชีวิตชีวาและน่าจดจำ

ช่วงบ่าย ผู้เข้าร่วมเดินทางไปยังบริเวณสวนจัดแสดงสัตว์ หรือ Zoo Zone เพื่อทดลองใช้สื่อรูปปั้นสัตว์ป่านูนสูงในพื้นที่จริง พร้อมรับฟังข้อมูลจากวิทยากรเกี่ยวกับสัตว์ สภาพแวดล้อม และการดูแลพื้นที่จัดแสดง การเรียนรู้ลักษณะนี้ช่วยให้ผู้เข้าร่วมเห็นความสัมพันธ์ระหว่างรูปร่างของสัตว์กับวิถีชีวิต รวมถึงเข้าใจว่าการดูแลสัตว์ในสวนสัตว์ต้องคำนึงถึงความปลอดภัย สุขภาพ และสวัสดิภาพของสัตว์เป็นสำคัญ

การจัดกิจกรรมในพื้นที่จริงยังช่วยเพิ่มความมั่นใจให้ผู้พิการทางการมองเห็นในการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ เพราะมีเจ้าหน้าที่และวิทยากรคอยให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด ผู้เข้าร่วมจึงสามารถสำรวจสภาพแวดล้อม ตั้งคำถาม และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อน ๆ ได้อย่างเต็มที่ นี่คืออีกหนึ่งตัวอย่างของการออกแบบการเรียนรู้ที่ให้ความสำคัญกับผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

การเรียนรู้สำหรับทุกคนและพลังของความเท่าเทียม

โครงการ สัตว์ป่า…คืนดวงตาให้น้อง สอดคล้องกับแนวคิด Learning for All หรือการเรียนรู้สำหรับทุกคน เพราะนำองค์ความรู้ด้านสัตว์ป่ามาพัฒนาเป็นสื่อที่ตอบสนองต่อความหลากหลายของผู้เรียน สื่อรูปปั้นนูนสูงไม่ได้เป็นเพียงอุปกรณ์ประกอบการสอน แต่เป็นสะพานที่เชื่อมผู้คนกับธรรมชาติ ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าถึงข้อมูล และทำให้ผู้พิการทางการมองเห็นมีโอกาสเรียนรู้ร่วมกับผู้อื่นอย่างเท่าเทียม

สิ่งที่น่าสนใจคือกิจกรรมนี้ยังช่วยปลูกฝังความตระหนักเรื่องการอนุรักษ์ธรรมชาติไปพร้อมกัน เมื่อผู้เรียนรู้จักสัตว์ เข้าใจถิ่นอาศัย และรับรู้ถึงความสำคัญของแต่ละสายพันธุ์ ก็จะเกิดความรู้สึกผูกพันและเห็นคุณค่าของสิ่งมีชีวิตมากขึ้น ความเข้าใจดังกล่าวสามารถต่อยอดไปสู่การมีส่วนร่วมในการดูแลสิ่งแวดล้อมในชีวิตประจำวัน

สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาสผ่านการพัฒนาสื่อ กิจกรรม และบริการอย่างต่อเนื่อง แนวทางนี้แสดงให้เห็นว่าแหล่งเรียนรู้ยุคใหม่ควรออกแบบประสบการณ์ให้เหมาะกับผู้คนที่มีความต้องการแตกต่างกัน ไม่ใช่จำกัดการเรียนรู้ไว้เฉพาะผู้ที่สามารถมองเห็นหรือเข้าถึงข้อมูลในรูปแบบทั่วไปได้

กิจกรรมปีที่ 7 จึงเป็นมากกว่างานทดลองใช้สื่อ เพราะเป็นการเปิดพื้นที่ให้ผู้พิการทางการมองเห็นได้สัมผัสธรรมชาติด้วยวิธีของตนเอง พร้อมได้รับความรู้และความสนุกควบคู่กัน หากแหล่งเรียนรู้ทุกแห่งร่วมกันพัฒนาสื่อที่เข้าถึงได้ สังคมไทยก็จะก้าวไปสู่สังคมที่ทุกคนมีโอกาสเรียนรู้ มีส่วนร่วม และเติบโตไปด้วยกัน

ประสบการณ์จากโครงการนี้ยังเป็นแรงบันดาลใจให้ครอบครัว โรงเรียน และหน่วยงานต่าง ๆ นำแนวคิดสื่อสัมผัสไปประยุกต์ใช้กับการเรียนรู้รูปแบบอื่นได้ การเปิดใจรับความแตกต่างและออกแบบพื้นที่อย่างเข้าใจ คือก้าวเล็ก ๆ ที่สร้างการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ได้ ดังนั้น ผู้สนใจควรติดตามกิจกรรมของสวนสัตว์ขอนแก่นและร่วมสนับสนุนการเรียนรู้ที่ทุกคนเข้าถึงได้ เพื่อให้ธรรมชาติเป็นเรื่องใกล้ตัวสำหรับคนทุกกลุ่มอย่างแท้จริง

ที่มา – สวนสัตว์ขอนแก่นส่งต่อโอกาส นำสื่อรูปปั้นนูนสูง เติมจินตนาการผู้พิการสายตา ปีที่ 7