สีหศักดิ์ซัดฮุน มาเนตพูดอย่างทำอย่าง
สีหศักดิ์ซัดฮุน มาเนตพูดอย่างทำอย่าง หลังนายกรัฐมนตรีกัมพูชาหยิบยกประเด็นข้อพิพาทระหว่างไทยกับกัมพูชาขึ้นกล่าวในเวทีการประชุมสุดยอดองค์การระหว่างประเทศแห่งกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ OIF ที่กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา โดยฝ่ายไทยมองว่าการนำเรื่องทวิภาคีไปพูดในเวทีระหว่างประเทศไม่สอดคล้องกับแนวทางการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจที่ทั้งสองฝ่ายเคยหารือร่วมกัน
เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เปิดเผยท่าทีต่อกรณีดังกล่าวว่า ไม่เข้าใจว่าฝ่ายกัมพูชาต้องการดำเนินการเช่นนี้เพื่ออะไร เนื่องจากก่อนหน้านี้ไทยและกัมพูชาได้พูดคุยกันในการประชุมคณะกรรมาธิการประนอมระหว่างไทยกับกัมพูชา ภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 หรือ UNCLOS ครั้งที่ 2 ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์
สีหศักดิ์ซัดฮุน มาเนตพูดอย่างทำอย่าง ปมเวที OIF
การหารือดังกล่าวมีเป้าหมายสำคัญคือการกำหนดมาตรการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างสองประเทศ ฝ่ายกัมพูชาเป็นผู้พยายามผลักดันแนวทางนี้ และฝ่ายไทยก็เห็นด้วย เพราะต้องการสร้างบรรยากาศที่ดีต่อการพูดคุย ไม่ใช่เพียงเฉพาะในกระบวนการตาม UNCLOS เท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับกัมพูชาในภาพรวมด้วย
อย่างไรก็ตาม ฝ่ายไทยเห็นว่าการที่กัมพูชาใช้โอกาสการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม OIF นำประเด็นความสัมพันธ์ระดับทวิภาคีและข้อขัดแย้งไปพูดในที่ประชุม เป็นการดำเนินการที่สวนทางกับสิ่งที่ได้ตกลงกันไว้ เพราะการประชุม OIF มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพูดคุยเรื่องความร่วมมือ ประเด็นสร้างสรรค์ และทิศทางการทำงานร่วมกันของประเทศสมาชิกที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส
สีหศักดิ์ซัดฮุน มาเนตพูดอย่างทำอย่าง กระทบความไว้ใจ
นายสีหศักดิ์ระบุว่า ผู้เข้าร่วมการประชุม OIF เดินทางมาด้วยความตั้งใจที่จะแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับความร่วมมือระหว่างประเทศ รวมถึงแนวทางการพัฒนาและการทำงานร่วมกันในอนาคต จึงอาจไม่ต้องการรับฟังรายละเอียดของข้อพิพาททวิภาคีที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับวาระหลักของการประชุม
ในมุมมองของฝ่ายไทย การนำเรื่องขัดแย้งไทย-กัมพูชาขึ้นพูดเป็นเวลานาน อาจทำให้วัตถุประสงค์ของการประชุมถูกเบี่ยงเบนจากประเด็นหลัก แทนที่จะหารือเรื่องอนาคตของความร่วมมือในอาเซียนหรือแนวทางการประสานงานระหว่างประเทศ กลับต้องใช้เวลาไปกับการชี้แจงข้อกล่าวหาและรายละเอียดของปัญหาระหว่างสองประเทศ
ประเด็นที่ฝ่ายไทยให้ความสำคัญคือความสอดคล้องระหว่างคำพูดกับการกระทำ เพราะไทยระบุว่าได้ปฏิบัติตามแนวทางที่พูดคุยกันไว้ โดยหลีกเลี่ยงการนำปัญหาทวิภาคีไปกล่าวในเวทีระหว่างประเทศ และหากมีความจำเป็นต้องชี้แจง ก็จะพูดเฉพาะประเด็นที่จำเป็นเท่านั้น โดยเฉพาะเมื่อฝ่ายกัมพูชาเป็นผู้หยิบยกเรื่องดังกล่าวขึ้นมาก่อน
ข้อพิพาทไทย-กัมพูชากับมาตรการสร้างความไว้ใจ
นายสีหศักดิ์กล่าวว่า หากต้องการเดินหน้าความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับกัมพูชา ทั้งสองฝ่ายจำเป็นต้องช่วยกันสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ไม่ควรปลุกกระแสหรือกระตุ้นอารมณ์ของประชาชนให้เกิดความขัดแย้งมากขึ้น การสื่อสารที่แตกต่างกันระหว่างโต๊ะเจรจากับเวทีสาธารณะอาจทำให้ความไว้วางใจลดลง และทำให้การหารือในอนาคตมีความซับซ้อนกว่าเดิม
หลักการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจไม่ได้หมายถึงการหลีกเลี่ยงการพูดคุยเรื่องปัญหา แต่หมายถึงการเลือกช่องทางที่เหมาะสม การพูดคุยอย่างตรงไปตรงมา และการไม่ใช้เวทีระหว่างประเทศเพื่อเพิ่มแรงกดดันต่ออีกฝ่ายโดยไม่จำเป็น หากมีข้อสงสัยหรือความไม่เข้าใจ ทั้งสองฝ่ายควรนำกลับมาหารือผ่านกลไกที่มีอยู่ เพื่อป้องกันไม่ให้สถานการณ์ขยายตัว
- หลีกเลี่ยงการนำประเด็นทวิภาคีไปสู่เวทีระหว่างประเทศโดยไม่จำเป็น
- ใช้ช่องทางเจรจาที่ทั้งสองฝ่ายเห็นชอบร่วมกัน
- สื่อสารข้อมูลอย่างรอบคอบและไม่ปลุกกระแสความขัดแย้ง
- รักษาบรรยากาศที่เอื้อต่อการพูดคุยและความร่วมมือ
นอกจากนั้น ฝ่ายไทยยังต้องชี้แจงกรณีที่กัมพูชากล่าวถึงประชาชนประมาณ 20,000 คนที่ไร้ที่อยู่อาศัย โดยไทยระบุว่าบุคคลเหล่านั้นเข้ามาอยู่ในดินแดนของไทย และเป็นประเด็นที่กัมพูชาต้องรับผิดชอบ การชี้แจงของไทยมีขึ้นหลังจากฝ่ายกัมพูชาหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นพูด ทั้งนี้ ไทยย้ำว่าพยายามหลีกเลี่ยงไม่ให้ประเด็นดังกล่าวกระทบต่อบรรยากาศของการประชุม
ฝรั่งเศสและจีนพร้อมช่วยประสานการเจรจา
สำหรับท่าทีของนายเอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส นายสีหศักดิ์กล่าวว่า ฝรั่งเศสมีความต้องการช่วยประสานการพูดคุยระหว่างไทยกับกัมพูชา เช่นเดียวกับจีนที่แสดงความสนใจช่วยไกล่เกลี่ย อย่างไรก็ตาม การประสานงานจะเกิดผลได้ก็ต่อเมื่อทั้งสองฝ่ายมีความพร้อมและมีความตั้งใจที่จะพูดคุยกันอย่างจริงจัง
บทบาทของประเทศที่สามอาจช่วยอำนวยความสะดวก จัดสถานที่ หรือสนับสนุนบรรยากาศการเจรจา แต่ไม่สามารถทดแทนความรับผิดชอบของคู่กรณีได้ เพราะข้อพิพาทระหว่างไทยกับกัมพูชาเป็นเรื่องที่ทั้งสองประเทศต้องทำความเข้าใจและหาทางออกร่วมกันก่อน หากยังไม่มีความพร้อม การมีผู้ประสานงานจากภายนอกก็อาจไม่ทำให้การเจรจาประสบความสำเร็จ
ท่าทีของไทยจึงเน้นว่าการแก้ไขปัญหาควรดำเนินผ่านกลไกที่มีอยู่ และต้องอาศัยความจริงใจจากทั้งสองฝ่าย การพูดคุยควรอยู่บนพื้นฐานของข้อมูล ข้อตกลง และความเคารพต่อกัน มากกว่าการนำเสนอประเด็นต่อสาธารณะเพื่อสร้างแรงกดดันทางการเมืองหรือความรู้สึกของประชาชน
บทสรุป กรณีสีหศักดิ์วิจารณ์ฮุน มาเนตสะท้อนความเห็นต่างเกี่ยวกับวิธีจัดการข้อพิพาทไทย-กัมพูชา ฝ่ายไทยต้องการให้ทั้งสองประเทศรักษาข้อตกลงสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและหลีกเลี่ยงการนำประเด็นทวิภาคีเข้าสู่เวทีระหว่างประเทศ ขณะที่การพูดคุยโดยตรงยังเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการลดความตึงเครียดและสร้างทางออกที่ยั่งยืน
มุมมองที่น่าติดตามคือ ทั้งไทยและกัมพูชาจะสามารถเปลี่ยนคำประกาศเรื่องความไว้เนื้อเชื่อใจให้เป็นการปฏิบัติจริงได้มากน้อยเพียงใด เพราะการสื่อสารอย่างสอดคล้องและการใช้ช่องทางเจรจาที่เหมาะสม จะเป็นกุญแจสำคัญต่อการรักษาความสัมพันธ์ในระยะยาว