สุชาติแจงปมอ่างคลองวังโตนด ย้ำโครงการเก่า

ประเด็น สุชาติแจงปมอ่างคลองวังโตนด กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังมีเสียงคัดค้านโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี โดยนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ออกมาชี้แจงว่า เรื่องนี้ไม่ใช่โครงการใหม่ของรัฐบาลชุดปัจจุบัน แต่เป็นโครงการที่มีแนวคิดและการดำเนินงานมาตั้งแต่รัฐบาลในอดีต

นายสุชาติระบุว่า โครงการอ่างเก็บน้ำวังโตนดเป็นส่วนหนึ่งของแผนพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่ โดยกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เคยมีแนวคิดจัดทำอ่างเก็บน้ำพวงจำนวน 4 แห่ง แต่ยังเหลืออ่างวังโตนดที่ยังไม่ได้ดำเนินการอย่างสมบูรณ์ ขณะเดียวกัน การประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม หรือ EHIA ของโครงการได้ผ่านการพิจารณามาแล้วในอดีต และกำลังใกล้ครบกำหนดระยะเวลาทบทวน 5 ปี จึงต้องเสนอข้อมูลต่อรัฐบาลเพื่อพิจารณาแนวทางในอนาคต

สุชาติแจงปมอ่างคลองวังโตนด

สาระสำคัญของการชี้แจงครั้งนี้คือ รัฐบาลยังไม่ได้ตัดสินใจเดินหน้าโครงการในรูปแบบเดิมทันที กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต้องพิจารณาความเห็นจากหลายหน่วยงาน โดยเฉพาะกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รวมถึงกรมป่าไม้ เพราะพื้นที่ก่อสร้างอาจเกี่ยวข้องกับพื้นที่ป่าและพื้นที่อุทยานแห่งชาติ

หลักการที่กระทรวงยืนยันมีความชัดเจนว่า การพัฒนาแหล่งน้ำต้องช่วยลดความเดือดร้อนของประชาชนและเกษตรกร แต่ต้องไม่ทำลายทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสมบูรณ์ โดยเฉพาะจังหวัดจันทบุรีซึ่งเป็นพื้นที่เกษตรสำคัญและมีชาวสวนทุเรียนจำนวนมาก แหล่งน้ำจึงมีความจำเป็นต่อการเพาะปลูก การดูแลผลผลิต และการสร้างรายได้ของครอบครัวในชุมชน

สุชาติแจงปมอ่างคลองวังโตนดกับจุดสมดุลที่ต้องหา

ในอีกด้านหนึ่ง พื้นที่ป่าและระบบนิเวศก็มีคุณค่าไม่ต่างกัน การก่อสร้างอ่างเก็บน้ำจึงไม่ควรพิจารณาเฉพาะเรื่องปริมาณน้ำหรือผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ต้องดูผลกระทบระยะยาวต่อสัตว์ป่า ต้นน้ำ ความหลากหลายทางชีวภาพ และวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ด้วย นายสุชาติย้ำว่า หากแบบก่อสร้างมีผลกระทบต่อพื้นที่อุทยาน รัฐบาลก็มีสิทธิ์พิจารณาไม่อนุญาต

ขณะนี้กรมชลประทานกำลังจัดทำรายละเอียดและแบบจำลองโครงการเพิ่มเติม เพื่อให้เห็นภาพว่าอ่างเก็บน้ำจะมีรูปร่างอย่างไร ใช้พื้นที่จำนวนกี่ไร่ และจะกระทบพื้นที่ป่ามากน้อยเพียงใด ขั้นตอนนี้ถือเป็นข้อมูลสำคัญก่อนการตัดสินใจ เพราะการพูดถึงโครงการจากข้อมูลเดิมเพียงอย่างเดียวอาจทำให้ประชาชนเข้าใจไม่ตรงกัน

• ด้านประชาชน: ต้องมีแหล่งน้ำเพียงพอสำหรับการอุปโภคบริโภคและการเกษตร
• ด้านเกษตรกร: ต้องลดความเสี่ยงจากภัยแล้งและช่วยรักษาผลผลิต โดยเฉพาะทุเรียนและพืชเศรษฐกิจในจันทบุรี
• ด้านสิ่งแวดล้อม: ต้องปกป้องพื้นที่ป่า อุทยาน ต้นน้ำ และระบบนิเวศที่สมบูรณ์
• ด้านการตัดสินใจ: ต้องใช้ข้อมูลทางวิชาการและรับฟังความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน

สำหรับกลุ่มผู้ชุมนุมที่ออกมาคัดค้านโครงการ นายสุชาติขอให้การสื่อสารอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริง โดยยืนยันว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงรัฐบาลชุดปัจจุบันไม่ได้เป็นผู้ริเริ่มโครงการตั้งแต่ต้น อย่างไรก็ตาม เมื่อโครงการถูกนำกลับมาพิจารณา รัฐบาลก็มีหน้าที่ตรวจสอบให้รอบคอบว่ารูปแบบที่เสนอจะสร้างผลกระทบหรือไม่

ประเด็นนี้สะท้อนว่าการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ไม่สามารถมองเพียงด้านเดียวได้ หากมองจากฝั่งชาวสวน แหล่งน้ำคือปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การทำเกษตรเดินหน้าได้ แต่หากมองจากฝั่งนักอนุรักษ์ พื้นที่ป่าที่อาจได้รับผลกระทบก็เป็นทรัพยากรที่ไม่สามารถทดแทนได้ง่าย การหาทางออกจึงจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจริง การเปิดเผยรายละเอียด และการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่

สิ่งที่ประชาชนควรติดตามต่อจากนี้คือแบบจำลองฉบับใหม่ของกรมชลประทาน รวมถึงผลการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและความคิดเห็นจากคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง หากพบว่าโครงการยังสามารถปรับลดขนาดหรือเปลี่ยนรูปแบบเพื่อลดผลกระทบได้ ก็ควรนำข้อมูลดังกล่าวมาเปิดเผยอย่างชัดเจน เพื่อให้ทุกฝ่ายตรวจสอบร่วมกัน

โดยสรุป สุชาติแจงปมอ่างคลองวังโตนด ว่าเป็นโครงการเก่าที่ต้องนำกลับมาพิจารณาใหม่ ไม่ใช่การอนุมัติให้ก่อสร้างทันที จุดสำคัญจึงอยู่ที่การหาสมดุลระหว่างความมั่นคงด้านน้ำกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ ความเห็นของประชาชน เกษตรกร และนักอนุรักษ์ควรถูกนำมาประกอบการตัดสินใจอย่างจริงจัง เพราะโครงการที่ดีไม่ควรทำให้ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์ ขณะที่อีกฝ่ายต้องรับผลกระทบเพียงลำพัง

ในมุมมองของผู้เขียน การเดินหน้าเรื่องนี้ควรทำอย่างโปร่งใส เปิดข้อมูลทุกขั้นตอน และให้ชุมชนมีส่วนร่วมตั้งแต่ก่อนตัดสินใจ เพราะการสร้างความเข้าใจร่วมกันจะช่วยลดความขัดแย้ง และทำให้การพัฒนาแหล่งน้ำตอบโจทย์ทั้งคนและธรรมชาติได้มากที่สุด

ที่มา – ‘สุชาติ’แจงปมค้าน’อ่างคลองวังโตนด’ ยํ้าเป็น’โครงการเก่า’ ชี้ต้องหา’จุดสมดุล’