อาลัย ผ้าไหมแพรวา แม่ครูหมอลำถวายพระพันปีหลวง
เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2568 ผู้สื่อข่าวประจำจังหวัดกาฬสินธุ์รายงานว่า หลังจากการเสด็จสู่สวรรค์คาลัยของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จังหวัดกาฬสินธุ์ หรือเมืองน้ำดำ ซึ่งเป็นจังหวัดหนึ่งที่พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเสด็จพระราชดำเนินในหลายอำเภอ โดยเฉพาะที่อำเภอคำม่วง และทรงก่อตั้งศูนย์ส่งเสริมการท่อผ้าไหมแพรวาบ้านโพน มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ (เริ่มโครงการเมื่อปี พ.ศ. 2521) ทำให้มีประชาชนที่สนใจติดตามพระราชกรณียกิจของพระบรมราชชนนีพันปีหลวง พากันเดินทางไปย้อนรอยเพื่อรำลึกถึงพระองค์ท่าน
เช่นเดียวกัน ดร.พรสวรรค์ พรดอนก่อ แม่ครูด้านหมอลำชาวผู้ไทยจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นอาจารย์ประจำวิทยาลัยนาฏศิลป์กาฬสินธุ์ ก็ได้พาครอบครัวไปย้อนรอยจนเกิดความซาบซึ้ง ปราบปลื้มปิติ จึงได้แต่งกลอนลำอาลัยองค์พระพันปีหลวง ร่วมกับกลุ่มสตรีชาวผู้ไทยบ้านโพนพร้อมใจกันยืนถือพระบรมฉายาลักษณ์ และขับร้องหมอลำ (กึ่งด้นสด) ที่กล่าวถึงความรู้สึกของพสกนิกรชาวผู้ไทยบ้านโพน ที่มีต่อพระองค์ท่าน
กลอนลำนี้จึงมีความหมายที่ลึกซึ้งสุดจะพรรณา ที่แทนความรู้สึกของชาวผู้ไทยบ้านโพนที่มีความอาลัยต่อองค์พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งพระองค์เป็นดั่งแม่ของแผ่นดิน เป็นผู้ที่นำเอาผืนผ้าไหมแพรวาของชาวผู้ไทย จากผ้าแพรเบี่ยงที่มีความยาวแค่ 1 วา มาพัฒนาจนกลายเป็น “ราชินีแห่งไหม” ในเนื้อหาเพลงยังแสดงออกถึงการที่พระพันปีหลวงทรงเมตตาต่อพสกนิกรชาวบ้านโพน ทำให้ผ้าไหมแพรวาพลิกชีวิตความเป็นอยู่ให้กับพสกนิกรชาวบ้านโพนกาฬสินธุ์ และปัจจุบันเป็นราชินีแห่งไหมที่ทรงคุณค่าและมีราคาแพงเนื่องจากเป็นผ้าไหมทอมือที่ในแต่ละผืนจะมีเพียงผืนเดียวในโลก ที่ยังได้รับการขนานนามว่า แพรวาผืนผ้าแห่งแผ่นดิน
แม่ครูหมอลำชาวผู้ไทย สุดอาลัยแต่งกลอนความเป็นมาของผ้าไหมแพรวา ถวายพระพันปีหลวง
ผ้าไหมแพรวา: จากผ้าเบี่ยงสู่ราชินีแห่งไหม
เรื่องราวของแม่ครูหมอลำชาวผู้ไทยที่แต่งกลอนอาลัยถึงพระพันปีหลวง สะท้อนให้เห็นถึงความผูกพันและความซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อประชาชนชาวกาฬสินธุ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การส่งเสริมและพัฒนาผ้าไหมแพรวา ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาวผู้ไทย การที่พระองค์ทรงเห็นคุณค่าและสนับสนุนการทอผ้าไหมแพรวา ทำให้ผ้าไหมแพรวาเป็นที่รู้จักและยอมรับในระดับสากล และยังสร้างรายได้และพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวบ้านโพนอีกด้วย
ความสำเร็จของผ้าไหมแพรวา ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องของผ้าทอ แต่เป็นเรื่องราวของการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน ที่เริ่มต้นจากพระราชดำริและความมุ่งมั่นของพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงต้องการให้ประชาชนของพระองค์มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และสามารถรักษาและสืบสานวัฒนธรรมประเพณีของตนเองต่อไปได้
การที่แม่ครูหมอลำได้แต่งกลอนลำอาลัย แสดงให้เห็นถึงความรักและความเคารพที่ชาวผู้ไทยมีต่อพระองค์ท่าน และเป็นการแสดงออกถึงความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อผ้าไหมแพรวา ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจของชาวผู้ไทย
นอกจากนี้ การที่กลุ่มสตรีชาวผู้ไทยบ้านโพนร่วมกันขับร้องหมอลำอาลัยยังเป็นการแสดงออกถึงความสามัคคีและความเข้มแข็งของชุมชน ที่พร้อมใจกันรำลึกถึงพระคุณของพระองค์ท่าน และพร้อมที่จะร่วมกันสืบสานและพัฒนาผ้าไหมแพรวาต่อไป
ดังนั้น เรื่องราวของแม่ครูหมอลำและการอาลัยถึงพระพันปีหลวง จึงเป็นเรื่องราวที่สร้างความประทับใจและเป็นแรงบันดาลใจให้แก่ผู้ที่ได้อ่านและได้ฟัง และยังเป็นเครื่องเตือนใจให้เราทุกคนร่วมกันรักษาและสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาติไทยต่อไป
ผืนผ้าไหมแพรวา ไม่ได้เป็นเพียงแค่สิ่งของ แต่เป็นเรื่องราว เป็นความทรงจำ และเป็นสัญลักษณ์แห่งความรักและความผูกพันระหว่างพระมหากษัตริย์และประชาชน
ที่มา – แม่ครูหมอลำชาวผู้ไทย สุดอาลัยแต่งกลอนความเป็นมาของผ้าไหมแพรวา ถวายพระพันปีหลวง