เท้ง ร่ายยาววีรกรรมประธานสภา เตะถ่วงตรวจสอบรัฐบาล

เท้ง ร่ายยาววีรกรรมประธานสภา เตะถ่วง สกัดการตรวจสอบรัฐบาล หลังนายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคประชาชน ออกมาแถลงภายหลังการประชุมคณะรัฐมนตรีเงา โดยตั้งข้อสังเกตถึงการใช้อำนาจของประธานสภาที่อาจส่งผลต่อกลไกการตรวจสอบและถ่วงดุลภายในรัฐสภา ประเด็นดังกล่าวกลายเป็นที่สนใจ เพราะเกี่ยวข้องทั้งการทำงานของกรรมาธิการ การพิจารณาคำร้องเกี่ยวกับองค์กรอิสระ และร่างกฎหมายที่ประชาชนเข้าชื่อเสนอต่อสภา

นายณัฐพงษ์ระบุว่า ในช่วงเวลานี้มีแนวทางการทำงานบางประการที่แตกต่างจากแนวปฏิบัติในอดีต โดยเฉพาะการกำหนดให้เรื่องสำคัญในกรรมาธิการต้องขอมติที่ประชุม ทั้งที่ก่อนหน้านี้มีแนวทางให้กรรมาธิการสามารถดำเนินการตามกรอบอำนาจหน้าที่ได้อย่างคล่องตัวกว่า พรรคประชาชนจึงมองว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจทำให้กระบวนการตรวจสอบฝ่ายบริหารล่าช้า และลดประสิทธิภาพการทำงานของฝ่ายนิติบัญญัติ

เท้ง ร่ายยาววีรกรรมประธานสภา เตะถ่วง สกัดการตรวจสอบรัฐบาล

อีกประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือกรณีคำร้องของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่ขอให้ประธานสภาส่งเรื่องไปยังประธานศาลฎีกา เพื่อพิจารณาตั้งคณะทำงานตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ หรือ ป.ป.ช. คำร้องดังกล่าวเกี่ยวข้องกับกรณีการปัดตกคดีของนายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ซึ่งถูกกล่าวหาว่าใช้นอมินีถือหุ้น

หัวหน้าพรรคประชาชนกล่าวว่า เรื่องดังกล่าวยังอยู่ในมือของประธานสภาและยังไม่ได้ถูกส่งต่อไปตามขั้นตอนที่ควรจะเป็น จึงมองว่าอาจเป็นตัวอย่างของการถ่วงเวลาและการบิดเบือนกลไกตรวจสอบถ่วงดุล ฝ่ายที่ออกมาเรียกร้องต้องการให้กระบวนการพิจารณาเดินหน้าอย่างโปร่งใส เพื่อให้สังคมตรวจสอบได้ว่าทุกหน่วยงานปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายและมาตรฐานเดียวกันหรือไม่

เท้ง ร่ายยาววีรกรรมประธานสภา กับข้อเสนอแก้รัฐธรรมนูญ

นอกจากเรื่องคำร้องตรวจสอบ ป.ป.ช. แล้ว ยังมีกรณีการเรียกประชุมร่วมกันของรัฐสภาเพื่อพิจารณาร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญรายมาตรา จำนวน 2 ร่าง ร่างแรกมีสาระสำคัญในการลดอำนาจการใช้ดุลพินิจของประธานสภา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการดองเรื่องหรือเตะถ่วงกระบวนการพิจารณา ส่วนอีกร่างมีเป้าหมายเปิดช่องให้ประชาชนเข้าชื่อเพื่อยื่นถอดถอนองค์กรอิสระได้ หากเห็นว่าการปฏิบัติหน้าที่มีปัญหาหรือขาดความรับผิดชอบ

อย่างไรก็ตาม นายณัฐพงษ์ระบุว่า นับตั้งแต่เปิดสมัยประชุมสภา ประธานสภายังไม่ได้เรียกประชุมร่วมรัฐสภาเพื่อนำร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งสองฉบับเข้าสู่การพิจารณา พรรคประชาชนจึงเห็นว่าความล่าช้านี้ไม่ใช่เพียงปัญหาด้านขั้นตอน แต่ยังอาจกระทบต่อสิทธิของสมาชิกรัฐสภาและประชาชนที่ต้องการเสนอแนวทางปรับปรุงระบบการเมืองให้มีความรับผิดชอบมากขึ้น

ประเด็นร่างกฎหมายภาคประชาชนและคำสั่งจากอดีต

อีกกรณีหนึ่งที่ได้รับความสนใจ คือการปัดตกร่างพระราชบัญญัติยกเลิกประกาศคณะปฏิรูปเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ซึ่งมีประชาชนเข้าชื่อสนับสนุนมากกว่า 60,000 รายชื่อ ร่างกฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายลบล้างมรดกทางกฎหมายจากเหตุการณ์ในอดีต โดยเฉพาะคำสั่งที่ส่งผลต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชน รวมถึงบทบัญญัติเกี่ยวกับความผิดฐานหมิ่นประมาทในหลายลักษณะ

เหตุผลที่ประธานสภาใช้ในการปัดตกคือ ร่างกฎหมายภาคประชาชนอาจไม่เป็นไปตามหมวด 3 ว่าด้วยสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย และหมวด 5 ว่าด้วยหน้าที่ของรัฐตามรัฐธรรมนูญ แต่พรรคประชาชนเห็นต่าง โดยมองว่าการเสนอร่างกฎหมายมีเจตนาลบล้างผลพวงของคำสั่งคณะปฏิรูปที่ส่งผลต่อสิทธิประชาชนมาเป็นเวลานาน การวินิจฉัยว่าร่างกฎหมายใดควรเข้าสู่การพิจารณาจึงควรมีเหตุผลที่ชัดเจน เปิดเผย และสอดคล้องกับหลักการมีส่วนร่วมของประชาชน

นายณัฐพงษ์ยังกล่าวถึงการกำหนดโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ว่า ในอดีตมีโทษสูงสุดไม่เกิน 7 ปี แต่คำสั่งจากคณะปฏิรูปได้กำหนดโทษใหม่เป็น 3-15 ปี พร้อมกำหนดโทษขั้นต่ำไม่ต่ำกว่า 3 ปี ซึ่งอาจจำกัดดุลพินิจของศาลในการกำหนดโทษให้เหมาะสมกับข้อเท็จจริงของแต่ละคดี ประเด็นนี้เป็นเรื่องละเอียดอ่อนและมีความเห็นแตกต่างกันในสังคม จึงควรพิจารณาบนพื้นฐานของกฎหมาย สิทธิมนุษยชน และหลักความได้สัดส่วน

เปรียบเทียบกับกฎหมายที่ประชาชนเคยเสนอ

หัวหน้าพรรคประชาชนยกตัวอย่างว่า ในอดีตเคยมีกฎหมายที่ประชาชนร่วมกันเสนอและมีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับมาตรา 112 หรือการยกเลิกคำสั่งจากคณะปฏิวัติ ซึ่งสามารถถูกบรรจุเข้าสู่วาระการประชุมได้ เช่น ร่างกฎหมายนิรโทษกรรมประชาชนที่รวบรวมรายชื่อได้ประมาณ 36,000 รายชื่อ และร่างปลดอาวุธ คสช. ซึ่งมีประชาชนเข้าชื่อมากกว่าหมื่นรายชื่อในช่วงเดือนธันวาคม 2564

แม้ร่างกฎหมายเหล่านั้นจะไม่ได้รับความเห็นชอบในท้ายที่สุด แต่การเปิดโอกาสให้เข้าสู่กระบวนการพิจารณาถือเป็นส่วนสำคัญของประชาธิปไตย เพราะทำให้สมาชิกรัฐสภาได้อภิปราย ฝ่ายที่สนับสนุนและฝ่ายที่คัดค้านสามารถนำเสนอเหตุผลต่อสาธารณะ และประชาชนสามารถติดตามว่าผู้แทนของตนมีจุดยืนอย่างไร การปัดตกตั้งแต่ต้นโดยไม่มีการอภิปรายจึงอาจทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจของประธานสภา

• ประชาชนควรได้รับข้อมูลเกี่ยวกับเหตุผลในการรับหรือปัดตกร่างกฎหมายอย่างชัดเจน
• กระบวนการตรวจสอบองค์กรอิสระควรดำเนินไปตามขั้นตอนที่ตรวจสอบได้
• การใช้อำนาจของประธานสภาควรคำนึงถึงสิทธิของสมาชิกรัฐสภาและผู้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย
• การแก้ไขรัฐธรรมนูญควรเปิดพื้นที่ให้เกิดการอภิปรายอย่างรอบด้านและสร้างสรรค์

สำหรับท่าทีหลังจากนี้ พรรคประชาชนเตรียมทำหนังสือคัดค้านการใช้อำนาจของประธานรัฐสภา โดยยืนยันว่าการรวบรวมรายชื่อของประชาชนเกือบ 60,000 รายชื่อควรได้รับการพิจารณาตามกระบวนการ ไม่ควรถูกปัดตกโดยง่าย ประเด็นนี้จึงไม่ใช่เพียงความขัดแย้งระหว่างพรรคการเมือง แต่เป็นคำถามสำคัญว่ารัฐสภาจะเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมทางการเมืองได้มากน้อยเพียงใด

ท้ายที่สุด สังคมควรติดตามทั้งคำชี้แจงของประธานสภาและการดำเนินการของพรรคประชาชนอย่างใกล้ชิด การตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพควรตั้งอยู่บนข้อเท็จจริง หลักกฎหมาย และความโปร่งใส หากทุกฝ่ายเปิดเผยเหตุผลและเคารพกระบวนการรัฐสภา ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นก็จะช่วยยกระดับการเมืองไทยให้ประชาชนมีส่วนร่วมและตรวจสอบผู้ใช้อำนาจได้มากขึ้น

ที่มา – ‘เท้ง’ ร่ายยาววีรกรรมประธานสภา เตะถ่วง สกัดการตรวจสอบรัฐบาล