ใช้วิทยาศาสตร์นวัตกรรม แก้โจทย์จนซ้ำ จนลึก จนยาว
ใช้วิทยาศาสตร์นวัตกรรม แก้โจทย์จนซ้ำ จนลึก จนยาว
ในงานสัมมนาวิชาการครบรอบ 33 ปี สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้เพื่อรับมือวิกฤตสิ่งแวดล้อม ซึ่งปัจจุบันถือเป็นความท้าทายระดับโลก ทั้งเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และมลพิษที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เปลี่ยนแนวคิดจากอนุรักษ์สู่การลงมือทำด้วย ใช้วิทยาศาสตร์นวัตกรรม แก้โจทย์จนซ้ำ จนลึก จนยาว
ดร.ยศชนัน ระบุว่า การมุ่งเน้นเพียงเป้าหมาย Net Zero อาจไม่เพียงพอ แต่จำเป็นต้องใช้หลักการ Nature Positive หรือการฟื้นฟูธรรมชาติเชิงบวกเข้ามาเสริม โดยเปลี่ยนจากแนวคิดอนุรักษ์แบบตั้งรับมาเป็นการลงมือเชิงรุก เพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ระบบนิเวศ ซึ่งที่ผ่านมางานวิจัยมักจะถูกเก็บไว้บนหิ้งและไม่สามารถนำมาใช้จริงในพื้นที่ได้ แต่ปัจจุบัน อว. ได้ปรับทิศทางโดยให้ความสำคัญกับการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม (Appropriate Technology) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด ใช้วิทยาศาสตร์นวัตกรรม แก้โจทย์จนซ้ำ จนลึก จนยาว เพื่อก้าวข้ามกับดักความยากจนที่เกิดจากภัยพิบัติซ้ำซาก
กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนครั้งนี้มีทิศทางที่ชัดเจน ดังนี้:
- การทำงานเชิงพื้นที่: เริ่มต้นจากการฟังความต้องการของชุมชนเป็นหลัก เพื่อให้นักวิจัยทำหน้าที่เป็น Facilitator เชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน
- การแก้ไขแบบรอบด้าน: ไม่ใช่เพียงแค่แก้ปัญหาอากาศ แต่ต้องมองถึงปากท้องและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของคนในพื้นที่
- นวัตกรรมเพื่อสังคม: สนับสนุนให้เกิดโมเดลต้นแบบ เช่น การจัดการไฟป่าแบบ Circular Economy และการปลูกพืชพลังงานเพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคง
ความสำเร็จจากการทดลองในระดับชุมชน จะถูกขยายผลไปสู่ระดับเมืองและระดับจังหวัด โดยมีระบบสนับสนุนทางการเงิน (Green Finance) และเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น แพลตฟอร์มแจ้งเตือนภัยพิบัติและนวัตกรรมเพื่อการเกษตรคาร์บอนต่ำ มาเป็นตัวช่วยสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน
ท้ายที่สุด การแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่ใช่แค่หน้าที่ของรัฐบาล แต่เป็นเรื่องที่ทุกคนต้องร่วมกันปรับตัวและเรียนรู้ การนำเอานวัตกรรมที่เข้าถึงง่ายและใช้งานได้จริงเข้าไปสู่ชุมชน จะเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยสามารถบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ในอนาคต หากเรากล้าที่จะเปลี่ยนและทำงานร่วมกัน วิกฤตการณ์เหล่านี้ก็ไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวอีกต่อไป
ที่มา – ใช้วิทยาศาสตร์นวัตกรรม แก้โจทย์จนซ้ำ จนลึก จนยาว
