ไขมันในเลือดสูง สังเกตเบื้องต้นอย่างไร

ไขมันในเลือดสูง เป็นภาวะที่หลายคนไม่รู้ตัว เพราะในระยะแรกมักไม่มีอาการเจ็บป่วยที่สังเกตได้ชัดเจน แม้จะใช้ชีวิตตามปกติ รับประทานอาหารไม่มาก หรือมีรูปร่างผอม ก็ยังอาจมีระดับ LDL หรือไขมันชนิดไม่ดีสูงกว่าปกติได้ ภาวะนี้จึงได้รับการเรียกว่าเป็นภัยเงียบ เนื่องจากไขมันสามารถสะสมตามผนังหลอดเลือดและค่อย ๆ ก่อตัวเป็นคราบพลัค เมื่อหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด กล้ามเนื้อหัวใจตาย และโรคหลอดเลือดสมองก็จะเพิ่มขึ้น

การสังเกตสัญญาณบางอย่างจากร่างกายอาจช่วยให้เราใส่ใจสุขภาพมากขึ้น แต่ไม่ควรใช้แทนการตรวจเลือด เพราะอาการที่พบไม่ได้ยืนยันว่าเป็นโรคเสมอไป หากต้องการทราบระดับคอเลสเตอรอลและความเสี่ยงอย่างถูกต้อง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินผลตรวจเลือด ประวัติครอบครัว โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ร่วมกัน

ไขมันในเลือดสูง สังเกตเบื้องต้นได้จากอะไร

แม้การตรวจเลือดจะเป็นวิธีหลักในการวินิจฉัย แต่มีลักษณะหรือประวัติบางอย่างที่ควรใช้เป็นเบาะแส โดยเฉพาะในคนที่มีญาติเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย หรือมีค่า LDL สูงมากผิดปกติ สัญญาณที่ควรสังเกตมีดังนี้

ไขมันในเลือดสูงกับวงแหวนรอบกระจกตา

หากเห็นวงแหวนสีขาว สีเทา หรืออมฟ้ารอบขอบกระจกตา อาจเรียกว่า corneal arcus ซึ่งเกิดจากการสะสมของไขมันบริเวณรอบกระจกตา ในผู้สูงอายุอาจพบได้ตามวัยและมักไม่ส่งผลต่อการมองเห็น อย่างไรก็ตาม หากเกิดขึ้นตั้งแต่อายุน้อย โดยเฉพาะก่อนอายุประมาณ 40 ปี ควรเข้ารับการตรวจระดับไขมัน เพราะอาจเกี่ยวข้องกับภาวะไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม

ปื้นเหลืองบริเวณเปลือกตา

ปื้นหรือตุ่มสีเหลืองบริเวณเปลือกตาเรียกว่า xanthelasma เป็นการสะสมของไขมันใต้ผิวหนัง บางคนที่มีลักษณะนี้อาจมีไขมันในเลือดสูง แต่ก็มีผู้ที่ตรวจแล้วพบว่าค่าไขมันปกติ ดังนั้นไม่ควรวินิจฉัยจากรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว หากพบปื้นดังกล่าวควรตรวจสุขภาพโดยรวมและปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่เหมาะสม

ก้อนนูนตามข้อนิ้ว ข้อศอก หรือหัวเข่า

ก้อนหรือตุ่มนูนบริเวณข้อนิ้ว ข้อศอก เข่า หรือเส้นเอ็น อาจเป็น xanthoma ซึ่งเป็นการสะสมของไขมันในผิวหนังหรือเส้นเอ็น ลักษณะนี้พบได้ในผู้ที่มีระดับ LDL สูงมาก และอาจสัมพันธ์กับ familial hypercholesterolemia หรือ FH ซึ่งเป็นภาวะไขมันสูงจากพันธุกรรม หากพบก้อนร่วมกับประวัติสมาชิกครอบครัวเป็นโรคหัวใจ ควรรีบตรวจเลือดและประเมินความเสี่ยง

เอ็นร้อยหวายหนาหรือเจ็บผิดปกติ

ไขมันอาจสะสมในเอ็นร้อยหวายหรือเอ็นบริเวณมือ ทำให้รู้สึกว่าเอ็นหนาขึ้น คลำได้เป็นก้อน หรือมีอาการเจ็บและบวม อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้อาจเกิดจากการใช้งานหนักหรือการบาดเจ็บได้เช่นกัน จึงไม่ใช่สัญญาณเฉพาะของภาวะไขมันสูง หากมีเอ็นร้อยหวายหนาร่วมกับ LDL สูงหรือมีญาติเป็น FH ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

ประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจก่อนวัย

ประวัติครอบครัวเป็นข้อมูลสำคัญที่มองไม่เห็นจากภายนอก หากญาติสายตรงเพศชายเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจก่อนอายุ 55 ปี หรือเพศหญิงก่อนอายุ 65 ปี รวมถึงมีญาติได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น FH สมาชิกคนอื่น ๆ ควรได้รับการตรวจคัดกรองด้วย นอกจากนี้ หากผู้ใหญ่มีค่า LDL-C ตั้งแต่ 190 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรขึ้นไป แพทย์อาจพิจารณาภาวะไขมันสูงรุนแรงและสาเหตุจากพันธุกรรม

อาการใดไม่ควรใช้ตัดสินว่าไขมันสูง

อาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ เหนื่อยง่าย ชาปลายมือปลายเท้า หรือปวดต้นคอ ไม่ใช่อาการจำเพาะของไขมันในเลือดสูง อาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุจากโรคอื่น การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียด หรือปัญหากล้ามเนื้อได้เช่นกัน ขณะเดียวกัน อาการแน่นหน้าอก อ่อนแรงครึ่งซีก พูดไม่ชัด หรือแผลที่เท้าหายช้า อาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดที่เกิดขึ้นแล้ว ไม่ใช่อาการเริ่มต้นของไขมันสูง หากเกิดอาการฉุกเฉินควรไปโรงพยาบาลทันที

ตรวจไขมันในเลือดเมื่อไรจึงเหมาะสม

ผู้ใหญ่ทั่วไปควรตรวจระดับไขมันตามช่วงวัยและปัจจัยเสี่ยง โดยผู้ใหญ่ส่วนใหญ่อาจตรวจทุก 5 ปีตั้งแต่อายุ 19 ปี หากผลตรวจผิดปกติหรือมีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจนัดตรวจถี่ขึ้น ผู้ที่เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไตเรื้อรัง มีภาวะอ้วน สูบบุหรี่ หรือมีโรคหัวใจและหลอดเลือด ควรให้แพทย์กำหนดความถี่และเป้าหมายไขมันเป็นรายบุคคล

• ตรวจคอเลสเตอรอลรวม, LDL-C, HDL-C และไตรกลีเซอไรด์
• แจ้งแพทย์หากมีญาติเป็นโรคหัวใจก่อนวัยหรือมีประวัติ FH
• พิจารณาตรวจสมาชิกในครอบครัวเมื่อพบภาวะไขมันสูงจากพันธุกรรม
• ปรับอาหาร ลดไขมันอิ่มตัว ออกกำลังกาย และเลิกสูบบุหรี่ตามคำแนะนำ

การสังเกตความผิดปกติของร่างกายเป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่การตรวจเลือดคือวิธีที่ช่วยให้รู้ความเสี่ยงได้ชัดเจนที่สุด อย่ารอให้มีอาการรุนแรงก่อนดูแลสุขภาพ หากคุณมีปัจจัยเสี่ยงหรือสงสัยว่า ไขมันในเลือดสูง ควรนัดพบแพทย์เพื่อตรวจและวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม เพราะการรู้เร็วช่วยลดโอกาสเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดในอนาคตได้

ที่มา – ไขมันในเลือดสูง ไม่รู้สึกอะไรแต่ก็อันตราย รู้วิธีสังเกตได้จากอะไรเป็นการเบื้องต้น