ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรค สู่พลังร่วมมือ

ในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญทั้งวิกฤตภูมิอากาศ ความขัดแย้ง ภัยพิบัติ และความไม่แน่นอน หลายคนอาจรู้สึกว่าปัญหาเหล่านี้ใหญ่เกินกว่าคนธรรมดาจะรับมือได้ แต่ความจริงแล้ว การเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายสามารถเริ่มต้นจากความร่วมมือของผู้คนในชุมชน โดยเฉพาะความร่วมมือระหว่างผู้ที่มีศรัทธาและภูมิหลังแตกต่างกัน งาน Religions for Climate Action “รวมศรัทธา ร่วมลิขิต พลิกโลกรวน” จึงสะท้อนแนวคิดสำคัญว่า ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรค หากทุกฝ่ายพร้อมเปิดใจและมองเห็นเป้าหมายร่วมกัน

งานดังกล่าวจัดขึ้นโดยวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร มูลนิธิสถาบันการจัดการวิถีพุทธเพื่อสุขและสันติ หรือ IBHAP ร่วมกับ Religions for Peace Asia, Religions for Peace Thailand และ Bangkok Climate Action Week จุดประสงค์ไม่ได้มีเพียงการพูดคุยเรื่องศาสนาเท่านั้น แต่ต้องการชวนทุกคนเปลี่ยนพลังแห่งศรัทธา ความเมตตา และความรับผิดชอบ ให้กลายเป็นการลงมือทำที่จับต้องได้ ทั้งการดูแลสิ่งแวดล้อม การช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบ และการสร้างสังคมที่ทุกคนอยู่ร่วมกันอย่างมีศักดิ์ศรี

ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรค

พระมหานภันต์ สนฺติภทฺโท ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร และเลขาธิการ Religions for Peace Thailand กล่าวว่า การรวมตัวของผู้คนจากหลายศาสนาควรเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือที่เดินหน้าต่อเนื่อง เพราะโลกกำลังต้องการการลงมือทำมากกว่าคำพูดเพียงอย่างเดียว ขณะที่ Dr. Yoshinori Shinohara เลขาธิการ Religions for Peace Asia เน้นว่า ความหวังจะมีความหมายก็ต่อเมื่อสามารถเปลี่ยนเป็นการกระทำที่ช่วยดูแลผู้คน ชุมชน และสังคมได้จริง

แนวคิดนี้ทำให้เห็นว่า ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรค ต่อการแก้ปัญหาส่วนรวม แต่เป็นโอกาสให้ผู้คนได้เรียนรู้มุมมองที่แตกต่าง แต่ละศาสนายังคงรักษาความเชื่อ อัตลักษณ์ และวิถีปฏิบัติของตนเองได้ พร้อมกับค้นหาคุณค่าที่มีร่วมกัน เช่น ความเมตตา การให้อภัย การแบ่งปัน การดูแลผู้เปราะบาง และความรับผิดชอบต่อธรรมชาติ เมื่อคุณค่าเหล่านี้ถูกนำไปปฏิบัติจริง ความแตกต่างก็จะกลายเป็นพลังที่ช่วยให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้กว้างและยั่งยืนยิ่งขึ้น

ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรคต่อการดูแลโลก

คุณปิติกาญจน์ สิทธิเดช กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ชวนให้มองวิกฤตภูมิอากาศผ่านมิติของสิทธิมนุษยชนและความเป็นธรรม หากมองกรุงเทพฯ จากภูเขาทอง เราอาจเห็นบ้านเรือนจำนวนมากอยู่ใต้ท้องฟ้าเดียวกัน และไม่สามารถแยกได้ว่าบ้านหลังใดเป็นของผู้ที่นับถือศาสนาอะไร เมื่อเกิดน้ำท่วม คลื่นความร้อน หรือภัยพิบัติ ทุกคนอาจได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์เดียวกัน แต่ความพร้อมในการรับมือของแต่ละคนไม่เท่ากัน

ผู้มีรายได้น้อย เด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการ เยาวชน และผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยง มักได้รับผลกระทบมากกว่ากลุ่มอื่น การรับมือกับสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงจึงไม่ควรจำกัดอยู่แค่การลดขยะหรือการปลูกต้นไม้ แต่ต้องคำนึงถึงความเป็นธรรมและการเข้าถึงความช่วยเหลือด้วย ชุมชนศาสนาสามารถมีบทบาทสำคัญในการสื่อสารความรู้ สร้างพื้นที่ปลอดภัย ระดมสิ่งของจำเป็น และประสานงานกับหน่วยงานด้านสิทธิ องค์กรท้องถิ่น โรงเรียน และภาคประชาสังคม

• ดูแลผู้เปราะบาง: สำรวจความต้องการของคนในชุมชนและจัดระบบช่วยเหลือในช่วงเกิดภัยพิบัติ
• สร้างความรู้เรื่องสิ่งแวดล้อม: ใช้พื้นที่ทางศาสนาเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องการประหยัดพลังงาน การคัดแยกขยะ และการปรับตัวต่อสภาพอากาศ
• เชื่อมเครือข่ายชุมชน: ประสานผู้คนต่างศาสนาให้ร่วมกันทำกิจกรรมที่ตอบโจทย์พื้นที่จริง
• ส่งต่อเสียงของเยาวชน: เปิดโอกาสให้เด็กและคนรุ่นใหม่เสนอแนวทางดูแลโลกในแบบของตนเอง

แนวคิด Shared Sacred Worldview หรือการมองเห็นคุณค่าร่วมท่ามกลางความแตกต่าง ช่วยให้เราเข้าใจว่า แม้แต่ละศาสนาจะมีคำสอนและพิธีกรรมไม่เหมือนกัน แต่ล้วนมีหลักการที่สนับสนุนการทำความดีและการอยู่ร่วมกันอย่างสงบ ส่วน Shared Sacred Flourishing หมายถึงการทำให้คุณค่าร่วมเหล่านั้นเกิดผลจริงต่อผู้คน ชุมชน สังคม และโลกธรรมชาติ ไม่ใช่หยุดอยู่เพียงคำประกาศหรือกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์

เมื่อมองในชีวิตประจำวัน ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้จากเรื่องใกล้ตัว เช่น ลดการใช้พลาสติก ใช้พลังงานอย่างรู้คุณค่า ปลูกต้นไม้ ดูแลพื้นที่สาธารณะ หรือช่วยเหลือเพื่อนบ้านที่กำลังเดือดร้อน การกระทำเล็ก ๆ เหล่านี้อาจดูธรรมดา แต่หากหลายคนร่วมมือกัน ผลลัพธ์จะขยายตัวจนกลายเป็นพลังทางสังคมที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในชุมชน

สิ่งสำคัญคือการสื่อสารด้วยความเคารพ ไม่ตัดสินความเชื่อของผู้อื่น และไม่พยายามทำให้ทุกคนต้องคิดเหมือนกัน เพราะความร่วมมือที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากการลบความแตกต่าง แต่เกิดจากการยอมรับความแตกต่างแล้วเลือกเดินไปสู่เป้าหมายเดียวกัน นั่นคือการดูแลชีวิตมนุษย์ ธรรมชาติ และอนาคตของคนรุ่นต่อไป

ท้ายที่สุดแล้ว ความหลากหลายทางศาสนาไม่ใช่อุปสรรค แต่เป็นต้นทุนทางสังคมที่มีคุณค่า หากเรานำศรัทธามาเชื่อมโยงกับความเมตตา ความรับผิดชอบ และการลงมือทำอย่างจริงจัง ความหวังก็จะไม่ใช่เรื่องไกลตัว ขอชวนทุกคนเริ่มจากหนึ่งการกระทำในวันนี้ และชวนคนรอบข้างมาร่วมกันสร้างโลกที่เป็นธรรม ปลอดภัย และน่าอยู่สำหรับทุกคน

ที่มา – ชี้ ‘ความหลากหลายทางศาสนา’ ไม่ใช่อุปสรรคการเปลี่ยน ‘ศรัทธา’ เป็น ‘พลังร่วมมือ’ ช่วยโลก-ผู้คน