ฉะเชิงเทราผนึกกำลังฟื้นฟูแหล่งน้ำและอาหารสัตว์ป่า
ฉะเชิงเทราผนึกกำลังฟื้นฟูแหล่งน้ำและอาหารสัตว์ป่า เป็นอีกหนึ่งข่าวดีของการดูแลผืนป่าและสร้างสมดุลระหว่างคนกับสัตว์ป่า โดยหลายหน่วยงานร่วมมือกับจิตอาสา ลงพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤๅไน อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา เพื่อฟื้นฟูแหล่งน้ำและเพิ่มแหล่งอาหารตามธรรมชาติให้ช้างป่าและสัตว์ป่านานาชนิด
กิจกรรมครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการปรับปรุงพื้นที่ให้มีน้ำใช้ในช่วงฤดูแล้งเท่านั้น แต่ยังเป็นการวางรากฐานให้ระบบนิเวศกลับมามีความอุดมสมบูรณ์อย่างต่อเนื่อง เมื่อป่ามีแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และพื้นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม สัตว์ป่าก็มีโอกาสดำรงชีวิตอยู่ภายในผืนป่าได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น ลดความจำเป็นในการออกมาหากินใกล้ชุมชนหรือพื้นที่เกษตรกรรม
ฉะเชิงเทราผนึกกำลังฟื้นฟูแหล่งน้ำและอาหารสัตว์ป่า
โครงการนี้ได้รับความร่วมมือจากสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) มูลนิธิพัชรสุธาคชานุรักษ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) รวมถึงหน่วยงานในพื้นที่ ทีมมูลนิธิทองทศฯ อาสาสมัครจากประเทศเยอรมนี อังกฤษ และฝรั่งเศส ตลอดจนจิตอาสาจากภาคส่วนต่าง ๆ ทุกคนมาร่วมกันด้วยเป้าหมายเดียวกัน คือการฟื้นฟูธรรมชาติให้สามารถดูแลสัตว์ป่าได้ด้วยตัวเอง
ในพิธีเปิดโครงการ พลอากาศเอก สมคิด สุขบาง กรมวังผู้ใหญ่ประจำพระองค์สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี และกรรมการมูลนิธิพัชรสุธาคชานุรักษ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นประธานเปิดงาน โดยมีนายมนต์สิทธิ์ ไพศาลธนวัฒน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา พร้อมด้วยผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ และประชาชนจิตอาสา ร่วมต้อนรับและทำกิจกรรมในพื้นที่
ฉะเชิงเทราผนึกกำลังฟื้นฟูแหล่งน้ำและอาหารสัตว์ป่าอย่างเป็นรูปธรรม
หลังจากพิธีเปิด คณะผู้บริหารและจิตอาสาเดินทางไปยังโครงการอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งน้ำช้างป่าหลังต้นน้ำภูไท เพื่อร่วมกันฟื้นฟูระบบนิเวศ โดยมีกิจกรรมสำคัญที่ลงมือทำได้จริงและส่งผลต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ป่าในระยะยาว ทั้งการทำโป่งเทียม การปลูกพืชอาหาร และการดูแลพื้นที่ต้นน้ำ
- ทำโป่งเทียม: เพิ่มแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกายของช้างป่าและสัตว์ป่า ช่วยให้สัตว์สามารถเข้าถึงสารอาหารจากธรรมชาติได้มากขึ้น
- ปลูกพืชอาหาร: เพิ่มพืชที่เป็นอาหารของช้างป่าและสัตว์ชนิดต่าง ๆ เพื่อสร้างแหล่งอาหารในพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง
- ฟื้นฟูแหล่งน้ำ: ดูแลพื้นที่กักเก็บน้ำและเส้นทางน้ำ เพื่อให้สัตว์ป่ามีน้ำกินในช่วงที่สภาพอากาศร้อนหรือฝนทิ้งช่วง
- ดูแลระบบนิเวศ: ส่งเสริมให้ผืนป่ามีความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งพืช สัตว์ และสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ช่วยเกื้อหนุนกัน
การทำโป่งเทียมถือเป็นกิจกรรมที่มีความสำคัญ เพราะแร่ธาตุบางชนิดจำเป็นต่อการเจริญเติบโตและสุขภาพของสัตว์ป่า โดยเฉพาะช้างป่าที่ต้องการเกลือแร่เพื่อเสริมความแข็งแรงของร่างกาย ขณะเดียวกัน การปลูกพืชอาหารยังช่วยให้สัตว์มีทางเลือกในการหาอาหารมากขึ้น ไม่ต้องเดินทางไกลเกินไป และลดแรงกดดันต่อพื้นที่ธรรมชาติส่วนอื่น
แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำตามแนวพระราชดำริด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ปี 2569 ซึ่งมุ่งใช้ข้อมูล ความรู้ และนวัตกรรมมาช่วยจัดการทรัพยากรธรรมชาติให้เหมาะกับสภาพพื้นที่ การทำงานจึงไม่ได้เน้นเฉพาะการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ยังให้ความสำคัญกับการติดตามผล การวางแผน และการสร้างความร่วมมือในระยะยาว
ทำไมการฟื้นฟูแหล่งน้ำจึงสำคัญต่อช้างป่า
ช้างป่าเป็นสัตว์ขนาดใหญ่ที่ต้องใช้น้ำและอาหารจำนวนมากในแต่ละวัน หากแหล่งน้ำตามธรรมชาติลดลงหรือแหล่งอาหารไม่เพียงพอ ช้างอาจต้องเคลื่อนย้ายออกจากพื้นที่ป่าเพื่อหาอาหารในพื้นที่เกษตรหรือชุมชน สถานการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่ความเสียหายต่อผลผลิต และทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า
การสร้างแหล่งน้ำและเพิ่มพืชอาหารไว้ในพื้นที่ที่เหมาะสม จึงเป็นวิธีช่วยให้ช้างป่าใช้ชีวิตอยู่ในป่าได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยกระจายการใช้พื้นที่ของสัตว์ ลดการรวมตัวกันในจุดใดจุดหนึ่ง และลดโอกาสเกิดปัญหาการแย่งชิงน้ำหรืออาหารระหว่างสัตว์ป่าหลายชนิด การดูแลธรรมชาติอย่างเข้าใจจึงเป็นประโยชน์ทั้งต่อสัตว์ป่า คนในชุมชน และเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน
พลังจิตอาสากับการสร้างบ้านที่สมบูรณ์ให้สัตว์ป่า
สิ่งที่น่าชื่นชมของโครงการนี้คือการเปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วม ตั้งแต่หน่วยงานภาครัฐ องค์กรเอกชน มูลนิธิ นักวิชาการ อาสาสมัครจากต่างประเทศ ไปจนถึงประชาชนในพื้นที่ การร่วมแรงกันทำงานทำให้ภารกิจฟื้นฟูป่ามีพลังมากขึ้น และทำให้ผู้เข้าร่วมได้เห็นความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติอย่างใกล้ชิด
จิตอาสาแต่ละคนอาจช่วยงานได้ไม่เหมือนกัน บางคนมีความรู้ด้านน้ำและระบบนิเวศ บางคนช่วยเตรียมพื้นที่ ปลูกพืช หรือดูแลอุปกรณ์ แต่เมื่อทุกความสามารถมารวมกันก็สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายได้ นี่คือหัวใจสำคัญของการอนุรักษ์ยุคใหม่ที่ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเจ้าหน้าที่ป่าไม้ แต่เป็นภารกิจที่ทุกคนมีส่วนช่วยได้
ในมุมของชุมชน การมีแหล่งน้ำและอาหารในป่าที่เพียงพอยังช่วยลดความเสี่ยงจากการที่สัตว์ป่าออกนอกพื้นที่ การลดปัญหาตั้งแต่ต้นเหตุย่อมดีกว่าการรอแก้ไขเมื่อเกิดความเสียหายแล้ว ขณะเดียวกัน ชุมชนยังสามารถมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวัง แจ้งข้อมูลการพบสัตว์ป่า และร่วมดูแลพื้นที่โดยเคารพกติกาการใช้ประโยชน์จากป่า
บทเรียนจากการอนุรักษ์ที่ทุกคนมีส่วนร่วมได้
โครงการฟื้นฟูแหล่งน้ำและแหล่งอาหารสัตว์ป่าแสดงให้เห็นว่า การอนุรักษ์ที่ยั่งยืนต้องทำอย่างต่อเนื่องและอาศัยความร่วมมือหลายด้าน ไม่ใช่เพียงการเข้าไปทำกิจกรรมครั้งเดียวแล้วจบลง สิ่งสำคัญคือการติดตามว่าแหล่งน้ำยังใช้งานได้หรือไม่ พืชอาหารเติบโตดีเพียงใด สัตว์ป่าเข้ามาใช้พื้นที่อย่างไร และมีผลต่อชุมชนโดยรอบในด้านใดบ้าง
สำหรับประชาชนทั่วไป การช่วยดูแลธรรมชาติสามารถเริ่มต้นได้จากเรื่องใกล้ตัว เช่น ลดการใช้พลาสติก ไม่ทิ้งขยะในพื้นที่ป่า ไม่ให้อาหารสัตว์ป่าโดยพลการ ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่เมื่อเดินทางไปท่องเที่ยว และสนับสนุนโครงการอนุรักษ์ที่มีข้อมูลชัดเจน หากมีโอกาสก็สามารถเข้าร่วมกิจกรรมจิตอาสาหรือช่วยเผยแพร่ความรู้ให้คนรอบข้างเข้าใจการอยู่ร่วมกับสัตว์ป่ามากขึ้น
ฉะเชิงเทราผนึกกำลังฟื้นฟูแหล่งน้ำและอาหารสัตว์ป่า จึงเป็นภาพสะท้อนของการลงมือทำเพื่อสร้างบ้านที่สมบูรณ์ให้ช้างป่าและสัตว์ป่า เมื่อทุกฝ่ายช่วยกันดูแลป่าอย่างจริงจัง ธรรมชาติก็จะมีโอกาสฟื้นตัว และคนกับสัตว์ป่าจะสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างเกื้อกูล ในความเห็นของเรา การอนุรักษ์ที่ดีที่สุดไม่ใช่การรอให้ปัญหาเกิดขึ้น แต่คือการร่วมกันป้องกันและฟื้นฟูตั้งแต่วันนี้ เพื่อส่งต่อผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์ให้คนรุ่นต่อไป
ที่มา – ฉะเชิงเทรา ผนึกกำลังทุกภาคส่วนและจิตอาสา ฟื้นฟูแหล่งน้ำ–แหล่งอาหารสัตว์ป่า เพิ่มความอุดมสมบูรณ์
