นักวิจัยมวล. พัฒนาแอปฯ IE Fall Risk
ปัญหาการหกล้มในผู้สูงอายุเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอุบัติเหตุเพียงครั้งเดียวอาจนำไปสู่กระดูกหัก การบาดเจ็บ ความพิการ หรือทำให้ผู้สูงอายุสูญเสียความมั่นใจในการใช้ชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังสร้างภาระให้กับครอบครัว ผู้ดูแล และระบบสาธารณสุขในระยะยาว ปัจจัยที่ทำให้เกิดการหกล้มไม่ได้มาจากสภาพร่างกายเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อมภายในบ้าน เช่น พื้นลื่น พรมที่ไม่ยึดติด แสงสว่างไม่เพียงพอ ห้องน้ำไม่มีราวจับ และสิ่งของวางกีดขวางทางเดิน
ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์จึงร่วมกันพัฒนานวัตกรรม แอปพลิเคชัน IE Fall Risk เพื่อช่วยประเมินความเสี่ยงหกล้มได้อย่างครอบคลุมและเข้าถึงง่ายมากขึ้น โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จารุภา เลขทิพย์ อาจารย์ประจำหลักสูตรกายภาพบำบัด สำนักวิชาสหเวชศาสตร์ และทีมนักวิจัยจากศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์การเคลื่อนไหวและการออกกำลังกาย หรือ MoveSE รวมถึงศูนย์ความเป็นเลิศด้านนวัตกรรมสารสนเทศ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ร่วมกันดำเนินงาน
นักวิจัยมวล. พัฒนาแอปฯ IE Fall Risk
จุดเด่นของแอปพลิเคชันนี้คือการรวบรวมการประเมินความเสี่ยงไว้ในระบบเดียว ผู้ใช้งานสามารถประเมินทั้งปัจจัยด้านร่างกายและปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมภายในบ้านได้อย่างเป็นขั้นตอน เมื่อกรอกข้อมูลครบถ้วน ระบบจะประมวลผลและแสดงคำแนะนำเฉพาะบุคคลโดยอัตโนมัติ ช่วยให้ผู้สูงอายุ ผู้ดูแล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือบุคลากรสุขภาพเข้าใจความเสี่ยงได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
IE Fall Risk ประเมินอะไรได้บ้าง
การประเมินในแอปพลิเคชันอ้างอิงเครื่องมือที่ได้รับการพัฒนาและปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของคนไทย โดยครอบคลุมหัวข้อสำคัญดังต่อไปนี้
- การประเมินสภาพร่างกาย: ใช้แบบประเมิน Stay Independent Brochure ฉบับภาษาไทย เพื่อสำรวจปัจจัยที่อาจเพิ่มโอกาสหกล้ม เช่น การเคลื่อนไหว การทรงตัว สุขภาพโดยรวม และประวัติการหกล้ม
- การประเมินสภาพแวดล้อม: ใช้แบบประเมิน Thai-HFHAT จำนวน 44 ข้อ เพื่อตรวจสอบความปลอดภัยภายในบ้านและค้นหาจุดเสี่ยงที่ควรปรับปรุง
- คำแนะนำเฉพาะบุคคล: ระบบวิเคราะห์ข้อมูลและให้ข้อเสนอแนะที่เหมาะกับระดับความเสี่ยงของผู้ใช้งานแต่ละคน
- การจัดลำดับการดูแล: บุคลากรสุขภาพสามารถนำผลประเมินไปวางแผนติดตามผู้สูงอายุและกำหนดแนวทางช่วยเหลือได้ตรงจุด
การประเมินผ่านแอปช่วยลดข้อจำกัดของรูปแบบเดิมที่ต้องเดินทางไปสถานพยาบาลเพียงอย่างเดียว ผู้ใช้งานสามารถเริ่มต้นสำรวจความเสี่ยงจากบ้านของตนเอง และนำข้อมูลไปพูดคุยกับบุคลากรสุขภาพต่อได้ อย่างไรก็ตาม ผลการประเมินควรใช้เป็นข้อมูลประกอบการดูแล ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ นักกายภาพบำบัด และผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ
ผลทดสอบการใช้งานอยู่ในระดับดีเยี่ยม
ทีมวิจัยรายงานว่าแอปพลิเคชัน IE Fall Risk ผ่านการทดสอบความสะดวกในการใช้งานด้วยแบบประเมิน System Usability Scale หรือ SUS ได้คะแนนเฉลี่ย 85.2 คะแนน ซึ่งอยู่ในระดับดีเยี่ยม นอกจากนี้ยังมีความเชื่อมั่นในการประเมินซ้ำอยู่ในเกณฑ์ดี แสดงให้เห็นว่าแอปพลิเคชันมีศักยภาพในการนำไปใช้สนับสนุนงานคัดกรองและการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน
ประโยชน์ของแอปไม่ได้จำกัดอยู่ที่ผู้สูงอายุเท่านั้น อสม. และบุคลากรสุขภาพสามารถใช้ข้อมูลจากระบบเพื่อช่วยจัดลำดับความเร่งด่วนของการดูแล วางแผนเยี่ยมบ้าน และให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปรับปรุงบ้านได้อย่างเหมาะสม ตัวอย่างเช่น หากพบว่าห้องน้ำมีพื้นลื่นและไม่มีราวจับ ผู้ดูแลอาจเริ่มจากการติดตั้งอุปกรณ์ช่วยพยุง ปรับพื้นผิวให้กันลื่น และเพิ่มแสงสว่างในบริเวณที่จำเป็น
ปัจจุบันมีการทดลองใช้แอปพลิเคชันกับบุคลากรสุขภาพและผู้สูงอายุในพื้นที่อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราชแล้ว ถือเป็นก้าวสำคัญในการนำงานวิจัยไปประยุกต์ใช้จริงในชุมชน โดยข้อมูลจากการใช้งานจะช่วยให้ทีมพัฒนามองเห็นข้อจำกัดและความต้องการที่แท้จริงของผู้ใช้งานมากขึ้น
แผนพัฒนาแอปให้เหมาะกับผู้สูงอายุยิ่งขึ้น
ในระยะต่อไป ทีมวิจัยมีแผนพัฒนาแอปพลิเคชันให้ใช้งานง่ายและเป็นมิตรกับผู้สูงอายุมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มขนาดตัวอักษร ระบบเสียงบรรยาย วิดีโอแนะนำ และการปรับรูปแบบเมนูให้เข้าใจง่าย นอกจากนี้ยังเตรียมขยายพื้นที่ทดลองใช้งานไปยังชุมชนอื่น เพื่อเก็บข้อมูลและประเมินประสิทธิภาพในบริบทที่หลากหลาย
ทีมงานอยู่ระหว่างประสานงานกับอุทยานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เพื่อเตรียมจดแจ้งลิขสิทธิ์โปรแกรมคอมพิวเตอร์และยื่นขออนุสิทธิบัตรต่อไป งานวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ภายใต้ทุนพัฒนาศักยภาพในการทำงานวิจัยของอาจารย์รุ่นใหม่ ปี 2568 รวมถึงศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ศูนย์วิจัย MoveSE และหลักสูตรกายภาพบำบัด สำนักวิชาสหเวชศาสตร์
สำหรับผู้สูงอายุและครอบครัว การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา ลองสำรวจจุดเสี่ยงภายในบ้านและพูดคุยกับบุคลากรสุขภาพตั้งแต่วันนี้ หากมีโอกาสใช้งานแอปพลิเคชัน IE Fall Risk ควรใช้ผลประเมินเป็นแนวทางเริ่มต้นในการปรับบ้านและวางแผนดูแลอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัยและมั่นใจมากขึ้น
ที่มา – นักวิจัยมวล. พัฒนาแอปฯ “IE Fall Risk” นวัตกรรมประเมินความเสี่ยงหกล้มครบวงจร