ประธานไมโครซอฟท์ชี้ “นม” ยังมีกฎหมายควบคุมมากกว่า “เอไอ”

ประเด็นเรื่องการกำกับดูแลเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือเอไอ กำลังได้รับความสนใจจากทั่วโลก เพราะระบบเหล่านี้พัฒนาอย่างรวดเร็วและเริ่มเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น ตั้งแต่การทำงาน การศึกษา การแพทย์ ไปจนถึงการให้บริการลูกค้า ล่าสุด แบรด สมิธ รองประธานกรรมการบริหารและประธานของไมโครซอฟท์ แสดงความคิดเห็นว่า โลกควรมีกฎความปลอดภัยสำหรับเอไอที่ชัดเจนและใช้งานได้จริง

คำกล่าวที่สร้างความสนใจอย่างมากคือการเปรียบเทียบว่า ผลิตภัณฑ์ใกล้ตัวอย่างนมและเครื่องซักผ้ายังมีกฎหมายควบคุมด้านความปลอดภัยมากกว่าเอไอในหลายพื้นที่ ประเด็นนี้ไม่ได้หมายความว่านมมีความสำคัญมากกว่าเทคโนโลยี แต่สะท้อนให้เห็นว่า สังคมมีกระบวนการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ทั่วไปมานาน ขณะที่กติกาสำหรับเอไอยังอยู่ในช่วงพัฒนาและต้องปรับให้ทันกับความเปลี่ยนแปลง

ประธานไมโครซอฟท์ชี้ “นม” ยังมีกฎหมายควบคุมมากกว่า “เอไอ”

ในการให้สัมภาษณ์กับสถานีโทรทัศน์บีบีซี แบรด สมิธ ระบุว่า ควรมีชุดกฎเกณฑ์ความปลอดภัยระดับโลกสำหรับเอไอ โดยเฉพาะระบบที่ทำงานผ่านเอเจนต์เอไอ ซึ่งสามารถดำเนินการต่าง ๆ ได้โดยอัตโนมัติ หากระบบเกิดความผิดพลาด ถูกเจาะระบบ หรือทำงานนอกเหนือจากที่ผู้พัฒนาควบคุม ผู้ที่ได้รับผลกระทบควรได้รับการแจ้งเตือนอย่างรวดเร็วและโปร่งใส

นอกจากนี้ เขายังเสนอให้มี “เบรกฉุกเฉิน” หรือกลไกหยุดการทำงานของระบบเมื่อพบความเสี่ยงร้ายแรง แนวคิดนี้มีความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะเอไอรุ่นใหม่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงตอบคำถาม แต่ยังสามารถเชื่อมต่อกับฐานข้อมูล โปรแกรม และเครื่องมือออนไลน์ การมีระบบหยุดฉุกเฉินจึงช่วยลดความเสียหายก่อนที่เหตุการณ์จะลุกลาม

ประธานไมโครซอฟท์ชี้ “นม” ยังมีกฎหมายควบคุมมากกว่า “เอไอ” กับความปลอดภัยที่ต้องเร่งสร้าง

อีกข้อเสนอหนึ่งคือการกำหนดให้บริษัทเทคโนโลยีจัดทำรายงานเหตุการณ์ผิดปกติอย่างเป็นระบบ ปัจจุบันหลายบริษัทมีการรายงานช่องโหว่หรือปัญหาของผลิตภัณฑ์บางประเภทอยู่แล้ว แต่สำหรับเอไอ รายงานควรครอบคลุมรายละเอียดมากกว่าเดิม เช่น ระบบทำงานผิดพลาดอย่างไร ใครได้รับผลกระทบ บริษัทแก้ไขปัญหาอย่างไร และจะป้องกันไม่ให้เหตุการณ์เดิมเกิดซ้ำได้อย่างไร

การมีรายงานเหตุการณ์ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อทำให้บริษัทถูกลงโทษทุกครั้งที่เกิดข้อผิดพลาด แต่ช่วยสร้างมาตรฐานความรับผิดชอบและทำให้สังคมเรียนรู้จากปัญหาร่วมกัน หากบริษัทต่าง ๆ เปิดเผยข้อมูลอย่างเหมาะสม นักพัฒนา หน่วยงานกำกับดูแล และผู้ใช้งานก็จะสามารถช่วยกันยกระดับความปลอดภัยได้ดีขึ้น

• การแจ้งเตือนผู้เสียหาย: ผู้ใช้งานควรรู้เมื่อระบบเอไอถูกละเมิดหรือทำงานผิดปกติ
• เบรกฉุกเฉิน: ระบบควรหยุดการทำงานได้เมื่อพบความเสี่ยงที่อาจสร้างความเสียหายรุนแรง
• รายงานเหตุการณ์: บริษัทควรบันทึกและเปิดเผยเหตุผิดปกติตามหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน
• การตรวจสอบอิสระ: ระบบที่มีความเสี่ยงสูงควรผ่านการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญภายนอก
• ความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้: ต้องระบุให้ชัดเจนว่าใครมีหน้าที่ดูแลเมื่อเอไอเกิดปัญหา

ทำไมกฎของเอไอยังตามไม่ทันการใช้งานจริง

สาเหตุหนึ่งที่การกำกับดูแลเอไอทำได้ยาก คือเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงเร็วกว่ากระบวนการออกกฎหมาย กฎหมายทั่วไปต้องผ่านการศึกษา รับฟังความคิดเห็น และพิจารณาหลายขั้นตอน ขณะที่โมเดลเอไอสามารถเปลี่ยนความสามารถได้ภายในเวลาไม่กี่เดือน นอกจากนี้ เอไอยังถูกนำไปใช้ในหลายอุตสาหกรรม ทำให้กฎชุดเดียวอาจไม่เหมาะกับทุกกรณี

ตัวอย่างเช่น การใช้เอไอช่วยเขียนข้อความอาจมีความเสี่ยงไม่เท่ากับการใช้เอไอช่วยวิเคราะห์ภาพทางการแพทย์ หรือการใช้เอไอตัดสินใจเรื่องสินเชื่อและการจ้างงาน ดังนั้น กฎที่ดีควรพิจารณาตามระดับความเสี่ยง ไม่ใช่ควบคุมทุกระบบด้วยมาตรฐานเดียวกันทั้งหมด แนวทางนี้จะช่วยรักษาสมดุลระหว่างการคุ้มครองประชาชนกับการเปิดโอกาสให้นวัตกรรมเดินหน้าต่อ

บทบาทของสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรป

แบรด สมิธ ยกสหราชอาณาจักรเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความพร้อมสำหรับการเป็นผู้นำด้านกฎระเบียบเอไอ เนื่องจากมีการจัดตั้งสถาบันความปลอดภัยด้านเอไอในสมัยอดีตนายกรัฐมนตรีริชิ ซูนัก สถาบันลักษณะนี้มีบทบาทในการศึกษาความเสี่ยงของระบบเอไอ ทดสอบความสามารถของโมเดล และสนับสนุนการพัฒนามาตรฐานด้านความปลอดภัย

ขณะเดียวกัน สหภาพยุโรปเลือกใช้แนวทางอ้างอิงตามระดับความเสี่ยงผ่านกฎหมายปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI Act ระบบที่มีความเสี่ยงสูงจะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เข้มงวดกว่า ส่วนการใช้งานที่มีความเสี่ยงต่ำอาจมีข้อบังคับน้อยกว่า แนวคิดนี้ทำให้ผู้พัฒนาสามารถออกแบบระบบให้สอดคล้องกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ในสหรัฐอเมริกายังมีมุมมองที่แตกต่างกันต่อรูปแบบการกำกับดูแลของสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรป ความแตกต่างระหว่างแต่ละประเทศสะท้อนว่า การสร้างกติกาเอไอระดับโลกอาจต้องอาศัยความร่วมมือและการประสานมาตรฐานระหว่างประเทศอย่างจริงจัง

ผู้ใช้งานควรเตรียมตัวอย่างไร

แม้การออกกฎหมายจะเป็นหน้าที่ของภาครัฐและผู้กำกับดูแล แต่ผู้ใช้งานทั่วไปก็สามารถเริ่มสร้างความปลอดภัยให้ตัวเองได้ด้วยการตรวจสอบข้อมูลก่อนนำไปใช้ ไม่ควรเชื่อคำตอบจากเอไอทันที โดยเฉพาะข้อมูลด้านสุขภาพ การเงิน กฎหมาย และข่าวสาร นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการป้อนข้อมูลส่วนตัวหรือข้อมูลลับลงในระบบที่ไม่ทราบแน่ชัดว่าจัดเก็บและนำไปใช้อย่างไร

สำหรับองค์กร ควรกำหนดนโยบายการใช้เอไอให้ชัดเจน อบรมพนักงานเรื่องการตรวจสอบผลลัพธ์ และมีผู้รับผิดชอบดูแลเมื่อระบบทำงานผิดพลาด การนำเอไอมาใช้อย่างมีประโยชน์ไม่ใช่เพียงการเลือกเครื่องมือที่เก่งที่สุด แต่ต้องเลือกเครื่องมือที่เหมาะสม ปลอดภัย และตรวจสอบได้ด้วย

ประเด็นที่ว่า ประธานไมโครซอฟท์ชี้ “นม” ยังมีกฎหมายควบคุมมากกว่า “เอไอ” จึงเป็นคำเปรียบเทียบที่ช่วยให้เห็นภาพช่องว่างด้านกฎระเบียบได้ชัดเจนขึ้น ในอนาคต กฎหมายอาจไม่ได้มุ่งหยุดยั้งการพัฒนาเอไอ แต่ควรทำให้บริษัทและผู้ใช้งานมีความรับผิดชอบมากขึ้น หากทุกฝ่ายร่วมกันสร้างมาตรฐานที่โปร่งใส มีระบบแจ้งเตือน และมีกลไกหยุดฉุกเฉิน เอไอก็จะเติบโตไปพร้อมกับความไว้วางใจของสังคมได้อย่างยั่งยืน

ติดตามข่าวเทคโนโลยีและเรียนรู้แนวทางใช้เอไออย่างปลอดภัยอยู่เสมอ เพราะความเข้าใจของผู้ใช้งานคืออีกหนึ่งเกราะสำคัญที่จะช่วยให้เราใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีได้เต็มที่ โดยไม่มองข้ามความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

ที่มา – ประธานไมโครซอฟท์ชี้ “นม” ยังมีกฎหมายควบคุมมากกว่า “เอไอ”