ปราบโรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนปราจีนบุรี

ประเด็น โรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนปราจีนบุรี กลายเป็นเรื่องที่สังคมให้ความสนใจอย่างมาก หลังนายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม พร้อมคณะผู้บริหารและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ลงพื้นที่ตรวจสอบบริษัท เอ็มวาย เมทัล จำกัด ในตำบลกรอกสมบูรณ์ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งถูกกล่าวหาว่าฝ่าฝืนคำสั่ง ลักลอบขยายเครื่องจักร และประกอบกิจการรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์โดยไม่ได้รับอนุญาต

โรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนปราจีนบุรี กับปัญหาที่ต้องเร่งจัดการ

จากการลงพื้นที่ เจ้าหน้าที่พบกองขยะอิเล็กทรอนิกส์จำนวนมากภายในบริเวณโรงงาน ทั้งชิ้นส่วนอุปกรณ์ไฟฟ้า เศษพลาสติก และวัสดุที่ต้องได้รับการกำจัดตามขั้นตอนที่ถูกต้อง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมระบุว่า สภาพที่เห็นสร้างความสลดใจ เพราะหลายส่วนไม่เป็นไปตามกฎหมายและอาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

นอกจากข้อสงสัยเรื่องการประกอบกิจการโดยไม่ได้รับอนุญาตแล้ว เจ้าหน้าที่ยังอยู่ระหว่างตรวจสอบว่าพื้นที่ดังกล่าวมีการรุกล้ำป่าสงวนหรือไม่ รวมถึงตรวจสอบการนำดินและเศษวัสดุที่ปะปนกันไปใช้หรือทิ้งในพื้นที่อื่น เพราะขยะอิเล็กทรอนิกส์อาจมีสารเคมีและโลหะหนักที่เป็นอันตราย หากจัดการไม่เหมาะสม สารเหล่านี้สามารถปนเปื้อนดิน น้ำ และอากาศได้

โรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนปราจีนบุรี ต้องตรวจสอบรอบด้าน

การตรวจสอบครั้งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะตัวโรงงานเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมเส้นทางการเงิน ผู้ประกอบการ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมด เจ้าหน้าที่ตำรวจและหน่วยงานด้านกฎหมายกำลังรวบรวมข้อมูลเพื่อดำเนินคดี หากพบการกระทำผิดจริง อาจมีการประสานสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กรมสอบสวนคดีพิเศษ และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน เพื่อพิจารณามาตรการติดตาม ยึดทรัพย์ หรือดำเนินการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

นายวราวุธย้ำว่า กระทรวงอุตสาหกรรมจะไม่ปล่อยให้โรงงานที่ทำผิดกฎหมายดำเนินกิจการต่อไป โดยจะบูรณาการความร่วมมือกับกระทรวงมหาดไทย กระทรวงการคลัง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำนักงานตำรวจแห่งชาติ รวมถึงหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมและความมั่นคง เพื่อเร่งตรวจสอบโรงงานทั่วประเทศ

มาตรการตรวจโรงงานรีไซเคิลทั่วประเทศ

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานที่ได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการประเภท 105 และ 106 เกือบ 3,000 แห่ง โรงงานกลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับการคัดแยกและรีไซเคิลวัสดุหรือของเสีย จึงจำเป็นต้องมีระบบกำกับดูแลที่รัดกุม ตั้งแต่การรับวัตถุดิบ การจัดเก็บ การขนส่ง การบำบัด ไปจนถึงการกำจัดกากอุตสาหกรรม

การมีใบอนุญาตเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากโรงงานไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขหรือแอบขยายกำลังการผลิตโดยไม่แจ้งต่อหน่วยงานรัฐ ดังนั้น การลงพื้นที่ตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะพื้นที่ที่ชุมชนร้องเรียนเรื่องกลิ่น ฝุ่น น้ำเสีย การจราจร หรือการลักลอบนำของเสียเข้ามาเก็บไว้

• ตรวจสอบใบอนุญาตและเงื่อนไขการประกอบกิจการให้ตรงกับการดำเนินงานจริง
• ตรวจเส้นทางการนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และแหล่งที่มาของวัสดุ
• ตรวจระบบป้องกันการรั่วไหลของสารเคมีและการปนเปื้อนสู่ชุมชน
• ติดตามการขนส่งและสถานที่ปลายทางของกากอุตสาหกรรม
• ดำเนินคดีอย่างจริงจังกับผู้ประกอบการที่ฝ่าฝืนหรือทำผิดซ้ำ

บทเรียนจากกรณีน้ำมันรั่วและความรับผิดชอบของโรงงาน

นอกจากกรณีโรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์แล้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมยังลงพื้นที่บริษัท กรีน เอนไวรอนเม้นท์ เทคโนโลยี จำกัด หลังเกิดคราบน้ำมันรั่วไหลในช่วงน้ำท่วม โดยพบว่ากองวัสดุที่เตรียมฝังกลบไม่ได้ปิดคลุมด้วยพลาสติกตามเงื่อนไข และถังเก็บน้ำมันไม่ได้ปิดอย่างรัดกุม ทำให้น้ำฝนและน้ำท่วมเข้าไปในพื้นที่จนเกิดการรั่วไหล

กรณีดังกล่าวอาจเข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติโรงงาน และโรงงานต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นอย่างเต็มที่ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเดินสำรวจพื้นที่หลังน้ำลด พร้อมเก็บตัวอย่างคราบน้ำมันและดินไปตรวจสอบ โดยกรมโรงงานอุตสาหกรรมและกรมควบคุมมลพิษจะทำงานร่วมกัน เพื่อให้ผลตรวจมีความชัดเจนและเป็นธรรม

หากพบว่าประชาชนได้รับผลกระทบ บริษัทจะต้องเยียวยาความเสียหายตามข้อเท็จจริง รวมถึงตรวจสอบว่าการดำเนินงานเป็นไปตามรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA หรือไม่ เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่าโรงงานทุกแห่งต้องเตรียมแผนรับมือเหตุฉุกเฉิน ไม่ใช่รอแก้ปัญหาเมื่อเกิดความเสียหายแล้ว

เพิ่มโทษโรงงานทำผิดซ้ำและตัดวงจรผู้ประกอบการเถื่อน

กระทรวงอุตสาหกรรมอยู่ระหว่างผลักดันการแก้ไขพระราชบัญญัติโรงงาน โดยเสนอให้เพิ่มบทลงโทษให้เหมาะสมกับความเสียหายที่เกิดขึ้น รวมถึงพิจารณาให้คดีบางประเภทเป็นคดีทางการเงิน เพื่อเปิดทางให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถติดตามทรัพย์สินของผู้กระทำผิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อีกแนวทางหนึ่งคือระบบตัดคะแนนใบอนุญาต หากโรงงานกระทำผิดซ้ำหลายครั้ง อาจถูกพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต และห้ามกลับมาเปิดกิจการอีก มาตรการนี้จะช่วยสร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการปฏิบัติตามกฎหมายจริงจังขึ้น และลดปัญหาการเปลี่ยนชื่อบริษัทหรือย้ายสถานที่เพื่อหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ

สำหรับประชาชน หากพบโรงงานต้องสงสัยว่าลักลอบประกอบกิจการ มีการกองขยะผิดปกติ มีกลิ่นสารเคมี น้ำเสีย หรือขนย้ายของเสียในช่วงเวลาผิดสังเกต ควรเก็บข้อมูลอย่างปลอดภัย เช่น วันเวลา สถานที่ ภาพถ่าย หรือข้อมูลรถขนส่ง แล้วแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทันที โดยไม่ควรเข้าไปเผชิญหน้าหรือเสี่ยงอันตรายด้วยตัวเอง

กรณี โรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนปราจีนบุรี เป็นสัญญาณเตือนว่า การรีไซเคิลจะเกิดประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมได้ก็ต่อเมื่อทำอย่างถูกต้อง โปร่งใส และมีระบบควบคุมที่ชัดเจน ทุกฝ่ายควรร่วมกันติดตามให้การบังคับใช้กฎหมายเดินหน้าอย่างจริงจัง เพื่อไม่ให้พื้นที่อุตสาหกรรมกลายเป็นแหล่งสะสมมลพิษ และเพื่อปกป้องสุขภาพของคนในชุมชนอย่างยั่งยืน

ที่มา – ‘วราวุธ’ เดือดโรงงานรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์เถื่อนเกลื่อน ปราจีนบุรี อย่าทำหนักแผ่นดิน