ปลาหมอคางดำเพิ่ม 13 ตัว เกษตรกรกาฬสินธุ์เฝ้าระวัง

สถานการณ์ ปลาหมอคางดำ ในเขื่อนลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ ยังคงเป็นประเด็นที่เกษตรกรและชาวบ้านติดตามอย่างใกล้ชิด หลังมีรายงานพบเพิ่มอีก 13 ตัว เมื่อวันที่ 17 กันยายนที่ผ่านมา ทำให้หลายฝ่ายกังวลว่า ปลาต่างถิ่นชนิดนี้อาจหลุดเข้าสู่คลองชลประทานและบ่อเลี้ยงปลาของเกษตรกรในพื้นที่ อำเภอกมลาไสย โดยเฉพาะตำบลกมลาไสยและตำบลธัญญา ซึ่งใช้น้ำจากเขื่อนลำปาวในการทำเกษตรและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งจังหวัดกาฬสินธุ์ กรมประมง ฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน และชาวประมงพื้นบ้าน จึงร่วมกันค้นหาและกำจัดปลาหมอคางดำอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน เกษตรกรผู้เลี้ยงปลาดุก ปลานิล และปลาหมอ ต่างเพิ่มมาตรการเฝ้าระวัง เพื่อป้องกันไม่ให้ปลาชนิดนี้ปะปนเข้ามาในระบบเพาะเลี้ยง

ปลาหมอคางดำ

สำหรับ ปลาหมอคางดำ เป็นปลาที่สร้างความกังวลให้กับผู้เลี้ยงสัตว์น้ำ เนื่องจากสามารถปรับตัวได้ดี กินสัตว์น้ำขนาดเล็ก และอาจแย่งอาหารหรือพื้นที่กับปลาท้องถิ่น เดิมมักพบในพื้นที่น้ำกร่อยของจังหวัดสมุทรปราการ สมุทรสาคร และสมุทรสงคราม รวมถึงบางจังหวัดในภาคกลาง การพบในเขื่อนลำปาวซึ่งเป็นแหล่งน้ำจืด จึงถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนในพื้นที่

นายนคร สรรพศรี ผู้ประกอบการเพาะพันธุ์ลูกปลาในบ้านโปโล ตำบลกมลาไสย มองว่า การพบปลาหมอคางดำในเขื่อนลำปาวน่าจะไม่ได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่มีความเป็นไปได้ว่าเกิดจากการนำมาปล่อยโดยฝีมือมนุษย์ อย่างไรก็ตาม เขายังไม่ได้ตื่นตระหนกจนเกินไป เพราะฟาร์มมีระบบป้องกัน โดยเฉพาะการควบคุมแหล่งน้ำที่จะนำเข้าสู่บ่อเลี้ยง

เกษตรกรกาฬสินธุ์วางระบบป้องกันรอบด้าน

ผู้ประกอบการรายนี้ระบุว่า ฟาร์มเพาะพันธุ์ลูกปลาเองทั้งปลาดุก ปลานิล และปลาหมอ จึงสามารถควบคุมสายพันธุ์และตรวจสอบลูกปลาได้ตั้งแต่ต้นทาง ความเสี่ยงเรื่องปลาหมอคางดำปะปนมากับลูกปลาจึงมีไม่มาก สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือแหล่งน้ำ เพราะอาจมีไข่ ลูกปลา หรือปลาขนาดเล็กติดมากับน้ำโดยไม่รู้ตัว

ด้านนายสมพร มูลเอก เกษตรกรผู้เลี้ยงปลาดุกบ้านสงยาง กล่าวว่า เขาติดตามข่าวการพบปลาหมอคางดำในเขื่อนลำปาวมาโดยตลอด แม้จะมีการพบปลาเพิ่มขึ้น แต่จากข้อมูลในพื้นที่ยังพบอยู่ในจุดเดิมเป็นหลัก และยังไม่กระจายไปทั่วเขื่อน จึงมองว่าโอกาสที่จะแพร่ลงมาถึงพื้นที่ใต้เขื่อนหรือลุ่มน้ำลำปาวในเวลานี้ยังมีไม่มากนัก

อย่างไรก็ตาม การไม่ประมาทเป็นสิ่งสำคัญ เกษตรกรในพื้นที่มีวิธีป้องกันหลายขั้นตอน เริ่มจากการเตรียมบ่ออนุบาลและใช้ปูนขาวหว่านให้ทั่วบ่อ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากไข่ปลาหรือสิ่งมีชีวิตที่อาจติดมากับน้ำ จากนั้นจึงกรองน้ำหลายชั้นก่อนสูบเข้าสู่บ่อเลี้ยง นอกจากนี้ ยังมีการกางตาข่ายหรือมุ้งเขียวชนิดถี่รอบบ่อ เพื่อป้องกันปลาและสัตว์น้ำชนิดอื่นเข้ามาในช่วงฝนตกหรือช่วงที่น้ำไหลบ่า

• ตรวจสอบแหล่งน้ำก่อนสูบเข้าสู่บ่อเลี้ยง
• กรองน้ำหลายชั้นเพื่อดักไข่และลูกปลาขนาดเล็ก
• ใช้ปูนขาวในบ่ออนุบาลตามความเหมาะสม
• กางตาข่ายหรือมุ้งเขียวรอบบ่อเพื่อป้องกันสัตว์น้ำหลุดรอดเข้ามา
• หมั่นสังเกตปลาแปลกปลอมและแจ้งเจ้าหน้าที่หากพบสิ่งผิดปกติ

นายสมพรยังมองว่า หากมีปลาหมอคางดำหลุดเข้ามาในบ่อปลาดุก ก็อาจถูกปลาดุกซึ่งมีนิสัยดุและกินปลาเล็กเป็นอาหารจัดการได้ แต่การพึ่งพาธรรมชาติเพียงอย่างเดียวไม่ใช่แนวทางที่ควรทำ เกษตรกรยังจำเป็นต้องป้องกันตั้งแต่ต้นทาง เพราะการควบคุมไม่ให้ปลาต่างถิ่นเข้าสู่บ่อ ย่อมดีกว่าการแก้ปัญหาหลังเกิดการแพร่พันธุ์แล้ว

ข้อมูลล่าสุดระบุว่า จุดที่พบปลาหมอคางดำเพิ่มอยู่บริเวณบ้านคำเขื่อนแก้ว ตำบลสำราญใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์น้ำวัดเกาะแก้ว มีอาหารอุดมสมบูรณ์และเป็นบริเวณน้ำตื้นเหนือเขื่อน ลักษณะดังกล่าวอาจเหมาะกับการดำรงชีวิตของปลาชนิดนี้ โดยมีรายงานพบรวมในจุดดังกล่าว 45 ตัว และเมื่อรวมข้อมูลจากทั้ง 3 อำเภอ มียอดสะสมปลาหมอคางดำในเขื่อนลำปาว 54 ตัว

แม้ชาวบ้านบางส่วนยังไม่เคยพบปลาหมอคางดำจากการทอดแหหรือหาปลาในเขื่อนด้วยตัวเอง แต่สถานการณ์นี้ยังควรได้รับการติดตามอย่างต่อเนื่อง เพราะจำนวนปลาที่พบอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามการสำรวจและระดับน้ำ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือช่วยกันแจ้งเบาะแส ไม่ปล่อยปลาต่างถิ่นลงแหล่งน้ำ และปฏิบัติตามคำแนะนำของกรมประมงอย่างเคร่งครัด

บทเรียนจากกรณีนี้สะท้อนว่า การป้องกันที่ดีเริ่มได้จากความร่วมมือของทุกคน ตั้งแต่หน่วยงานรัฐ เกษตรกร ไปจนถึงประชาชนทั่วไป หากพบปลาต้องสงสัย ไม่ควรนำไปปล่อยต่อหรือเคลื่อนย้ายเอง แต่ควรถ่ายภาพและแจ้งเจ้าหน้าที่ เพื่อช่วยกันสกัดการแพร่กระจายของ ปลาหมอคางดำ ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

สำหรับเกษตรกรกาฬสินธุ์ การตรวจน้ำ กรองน้ำ และดูแลตาข่ายรอบบ่ออย่างสม่ำเสมอถือเป็นเกราะป้องกันที่ทำได้จริง ส่วนประชาชนก็ควรช่วยกันเฝ้าระวังและไม่เพิ่มความเสี่ยงด้วยการปล่อยสัตว์น้ำโดยขาดความรับผิดชอบ หากทุกฝ่ายร่วมมือกัน ปัญหาปลาต่างถิ่นในเขื่อนลำปาวก็มีโอกาสควบคุมได้มากขึ้น

ที่มา – จับเพิ่มอีก 13 ตัว ‘ปลาหมอคางดำ’ เกษตรกรกาฬสินธุ์หวั่นหลุดลงบ่อเลี้ยงปลา