ปัญหานักโทษล้นคุก-ทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษ ทำไทยเสียโอกาสทางเศรษฐกิจกว่า 3 แสนล้าน

เชื่อไหมครับว่าปัญหาเรื่องจำนวนผู้ต้องขังที่เพิ่มสูงขึ้นจนล้นเรือนจำไทย ไม่ใช่แค่เรื่องของความยุติธรรมเพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ฉุดรั้งตัวเลขการเติบโตของประเทศ ปัจจุบันเรากำลังเผชิญกับเงื่อนไขที่ซับซ้อนของ ปัญหานักโทษล้นคุก-ทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษ ทำไทยเสียโอกาสทางเศรษฐกิจกว่า 3 แสนล้าน ซึ่งเป็นประเด็นที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้หยิบยกขึ้นมาตีแผ่เพื่อหาทางออกที่ยั่งยืนให้แก่สังคมไทย

วิเคราะห์วิกฤต ปัญหานักโทษล้นคุก-ทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษ ทำไทยเสียโอกาสทางเศรษฐกิจกว่า 3 แสนล้าน

จากข้อมูลของกรมราชทัณฑ์ปี 2568 ชี้ให้เห็นว่ามีผู้ต้องขังกว่า 3 แสนคน ในขณะที่เรือนจำสามารถรองรับได้เพียง 2 แสนกว่าคนเท่านั้น ตัวเลขที่ล้นเกินนี้ไม่เพียงแต่ทำให้ระบบการดูแลฟื้นฟูไร้ประสิทธิภาพ แต่ยังส่งผลกระทบต่อกลุ่มเปราะบางที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษ ปัญหาความเหลื่อมล้ำและการเข้าไม่ถึงทรัพยากรพื้นฐานผลักให้หลายคนกลายเป็นผู้ต้องขัง ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับคดียาเสพติด ซึ่งเมื่อพ้นโทษออกไปแล้วถึง 80% กลับเข้าสู่เส้นทางเดิมจนเกิดปัญหาซ้ำซาก

ผลกระทบที่เกิดขึ้นจาก ปัญหานักโทษล้นคุก-ทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษ ทำไทยเสียโอกาสทางเศรษฐกิจกว่า 3 แสนล้าน

หากเรามองในมุมเศรษฐศาสตร์ แรงงาน 1 คนมีศักยภาพสร้างผลิตภาพให้ประเทศได้ถึง 1.1 ล้านบาท การที่คนจำนวนหลายแสนคนต้องอยู่ในเรือนจำโดยไม่ได้รับโอกาสพัฒนาทักษะอาชีพ หรือต้องวนกลับเข้าคุกเพราะไม่มีระบบติดตามที่ดีหลังพ้นโทษ เท่ากับว่าประเทศกำลังสูญเสียโอกาสทางรายได้มหาศาล เพื่อแก้ไขปัญหานี้อย่างเป็นรูปธรรม ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องควรเร่งดำเนินการใน 4 แนวทางหลัก:

• ปรับบทบาทเรือนจำ: เปลี่ยนจากการควบคุมให้เป็นสถานที่ฟื้นฟูและสร้างทักษะอาชีพ
• ดูแลเฉพาะกลุ่ม: มีมาตรการดูแลผู้ต้องขังที่มีความหลากหลาย ทั้งสุขภาพจิตและเพศสภาวะ
• พัฒนาทักษะชีวิต: มุ่งเน้นการให้ความรู้แทนการผลิตซ้ำวงจรความรุนแรง
• ระบบติดตามหลังพ้นโทษ: สร้างกลไกช่วยเหลืออย่างใกล้ชิดในช่วง 6 เดือนถึง 1 ปีแรก

นอกจากนี้ การให้ความรู้ทางกฎหมายแก่ประชาชนทั่วไปยังถือเป็นต้นทางที่ช่วยลดโอกาสในการทำความผิดโดยไม่ตั้งใจ การที่รัฐบาลและองค์กรอย่างมหาวิทยาลัยเข้ามาร่วมมือกันสร้างเครือข่ายสังคมสงเคราะห์ให้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพมากขึ้น จะเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้นักโทษกลายเป็นพลังทางเศรษฐกิจแทนที่เป็นภาระต่อรัฐ

บทเรียนนี้สอนให้เราเห็นว่า การลงโทษไม่ใช่คำตอบเดียว แต่การสร้างโอกาสและการบูรณาการระบบยุติธรรมให้สอดประสานกับเศรษฐกิจ คือหัวใจสำคัญสู่ความยั่งยืน หากเราละเลยปัญหานี้ต่อไป จะไม่ใช่แค่โอกาสรายได้ที่หายไป แต่คือการสูญเสียศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ที่ควรจะกลับมามีค่าต่อประเทศอีกครั้ง

ที่มา – ปัญหานักโทษล้นคุก-ทำผิดซ้ำหลังพ้นโทษ ทำไทยเสียโอกาสเศรษฐกิจกว่า 3 แสนล้าน