ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด รู้ทันสัญญาณอันตราย
ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด หรือ Sepsis เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้ออย่างรุนแรง จนส่งผลกระทบต่อการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ การติดเชื้ออาจเริ่มจากหลายตำแหน่ง เช่น ปอด ทางเดินปัสสาวะ ช่องท้อง ผิวหนัง หรือแผลต่าง ๆ จากนั้นเชื้อและสารก่อการอักเสบอาจกระตุ้นให้ร่างกายทำงานผิดปกติ หากไม่ได้รับการตรวจและรักษาอย่างรวดเร็ว ผู้ป่วยอาจมีความดันโลหิตต่ำ อวัยวะล้มเหลว และเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
หลายคนอาจเข้าใจว่าการติดเชื้อเป็นเพียงไข้หวัดหรืออาการไม่สบายทั่วไป จึงรอดูอาการอยู่ที่บ้าน แต่ในบางกรณีอาการสามารถทรุดลงได้ภายในเวลาไม่นาน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ เด็กเล็ก ผู้ที่มีโรคประจำตัว ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้ที่เพิ่งเข้ารับการผ่าตัด ดังนั้นการสังเกตความผิดปกติและตัดสินใจไปโรงพยาบาลให้เร็ว จึงเป็นเรื่องสำคัญมาก
ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดคืออะไร
ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ไม่ได้หมายถึงการมีเชื้อแบคทีเรียอยู่ในเลือดเพียงอย่างเดียวเสมอไป แต่เป็นภาวะที่การตอบสนองต่อการติดเชื้อของร่างกายรุนแรงจนทำให้ระบบต่าง ๆ ทำงานผิดปกติ เชื้อที่เป็นต้นเหตุอาจเป็นแบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา หรือจุลชีพชนิดอื่น ๆ แพทย์จะประเมินจากอาการ ประวัติสุขภาพ การตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อค้นหาต้นตอของการติดเชื้อและประเมินความรุนแรง
เมื่อร่างกายเกิดการอักเสบอย่างมาก หลอดเลือดอาจขยายตัว ความดันโลหิตอาจลดลง และเลือดอาจไหลเวียนไปเลี้ยงสมอง หัวใจ ไต และอวัยวะสำคัญอื่น ๆ ได้ไม่เพียงพอ ผู้ป่วยบางรายจึงมีอาการซึม สับสน หายใจเร็ว ปัสสาวะน้อย หรือมือเท้าเย็น อาการเหล่านี้ควรได้รับการประเมินโดยบุคลากรทางการแพทย์ทันที ไม่ควรซื้อยารับประทานเองแล้วรอดูอาการเป็นเวลานาน
ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดมีสัญญาณเตือนอะไรบ้าง
อาการอาจแตกต่างกันไปตามอายุ สุขภาพเดิม และตำแหน่งที่ติดเชื้อ แต่สัญญาณที่ควรเฝ้าระวังมีดังนี้
- มีไข้สูง หนาวสั่น ตัวร้อนผิดปกติ หรือบางรายมีอุณหภูมิร่างกายต่ำ
- หายใจเร็ว หายใจเหนื่อย หอบ หรือรู้สึกหายใจไม่อิ่ม
- หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น หน้ามืด หรือมีความดันโลหิตต่ำ
- อ่อนเพลียมาก ซึมลง สับสน พูดไม่รู้เรื่อง หรือปลุกตื่นยาก
- ปัสสาวะลดลงอย่างเห็นได้ชัด หรือไม่ปัสสาวะเป็นเวลานาน
- รับประทานอาหารและดื่มน้ำได้น้อย คลื่นไส้ หรืออาเจียน
- มีอาการทางลำไส้ เช่น ปวดท้อง ถ่ายเหลว หรือถ่ายผิดปกติ
- ผิวหนังซีด เย็น ชื้น หรือมีสีคล้ำผิดปกติ
ในผู้สูงอายุอาจไม่มีไข้สูงเหมือนคนทั่วไป แต่อาจแสดงอาการด้วยการซึมลง เดินเซ รับประทานอาหารน้อยลง หรือสับสนกะทันหัน ส่วนเด็กเล็กอาจดูดนมน้อย ร้องกวนผิดปกติ หายใจเร็ว หรือไม่ค่อยตอบสนอง ผู้ดูแลจึงควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงจากพฤติกรรมเดิมร่วมด้วย
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูง
ทุกคนมีโอกาสเกิดภาวะรุนแรงจากการติดเชื้อได้ แต่ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นในผู้สูงอายุ ทารกและเด็กเล็ก ผู้ป่วยเบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคหัวใจ หรือโรคปอดเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ป่วยมะเร็ง และผู้ที่มีบาดแผลหรือเพิ่งผ่านการผ่าตัด นอกจากนี้ผู้ที่มีสายสวน อุปกรณ์ทางการแพทย์ หรือมีการติดเชื้อเดิมที่ยังรักษาไม่หาย ก็ควรได้รับการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด
การป้องกันเริ่มได้จากการล้างมือให้สะอาด ดูแลแผลให้แห้งและสะอาด รับประทานอาหารที่ปรุงสุก ใช้ยาปฏิชีวนะตามคำสั่งแพทย์ และไม่หยุดยาเอง แม้รู้สึกดีขึ้นแล้ว หากมีโรคประจำตัวควรควบคุมโรคและมาตรวจตามนัด เพราะสุขภาพโดยรวมที่ดีช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อ
ควรทำอย่างไรเมื่อสงสัยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด
หากพบผู้ป่วยมีไข้ร่วมกับหายใจเหนื่อย ซึมลง สับสน ปัสสาวะน้อย หน้ามืด หรืออาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ควรรีบพาไปโรงพยาบาลหรือโทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที ระหว่างรอความช่วยเหลือให้จัดผู้ป่วยในท่าที่ปลอดภัย คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น และเฝ้าสังเกตการหายใจ ไม่ควรให้ผู้ป่วยที่ซึมหรือกลืนลำบากรับประทานอาหาร น้ำ หรือยาเอง เพราะอาจสำลักได้
แพทย์อาจตรวจเลือด ปัสสาวะ เอกซเรย์ หรือการตรวจอื่น ๆ เพื่อหาตำแหน่งติดเชื้อและประเมินการทำงานของอวัยวะ การรักษาอาจประกอบด้วยยาต้านเชื้อที่เหมาะสม การให้น้ำเกลือ ออกซิเจน การควบคุมความดันโลหิต และการรักษาต้นเหตุ เช่น ระบายหนองหรือดูแลแผล ทั้งนี้แนวทางรักษาขึ้นอยู่กับอาการและดุลยพินิจของแพทย์ การไปโรงพยาบาลเร็วช่วยให้ทีมรักษาประเมินและเริ่มดูแลได้ทันท่วงที
จำง่าย ๆ ว่า หากมีการติดเชื้อร่วมกับอาการผิดปกติหลายอย่าง โดยเฉพาะซึมลง หายใจเร็ว ความดันต่ำ หรือปัสสาวะน้อย อย่ารอให้อาการหายเอง ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด เป็นภัยเงียบที่ต้องอาศัยความใส่ใจจากผู้ป่วยและครอบครัว หากสงสัยควรรีบพบแพทย์ทันที เพราะการตัดสินใจเร็วอาจช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้
สุขภาพของคนที่เรารักเริ่มต้นจากการสังเกตสิ่งเล็ก ๆ ในแต่ละวัน หากเห็นอาการเตือน อย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือจากโรงพยาบาล การตรวจเร็ว รักษาเร็ว และทำตามคำแนะนำของทีมแพทย์ คือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด
ที่มา – ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด