ยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผล เชื่อมเกษตรพลังงาน

ราคาสินค้าเกษตรไทยกำลังได้รับความสนใจอย่างมาก หลังพืชเศรษฐกิจสำคัญหลายชนิดมีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะยางพารา มันสำปะหลัง ปาล์มน้ำมัน และข้าว สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงโอกาสของเศรษฐกิจฐานราก และทำให้หลายฝ่ายจับตาแนวทางของรัฐบาลในการสร้างตลาดรองรับผลผลิตอย่างต่อเนื่อง

ผศ.ดร.เชษฐา ทรัพย์เย็น นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช มองว่า ปัจจัยที่ทำให้ราคาพืชผลปรับตัวดีขึ้นไม่ได้เกิดจากความต้องการในตลาดโลกเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับนโยบายภาครัฐที่พยายามเพิ่มการใช้สินค้าเกษตรภายในประเทศด้วย แนวคิดนี้สอดคล้องกับ ยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผล ซึ่งมุ่งเชื่อมโยงภาคเกษตรเข้ากับพลังงานและอุตสาหกรรม

ยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผล เชื่อมเกษตรกับพลังงาน

หัวใจสำคัญของแนวทางนี้คือการสร้างความต้องการใช้ผลผลิตทางการเกษตรผ่านพลังงานชีวภาพ โดยเฉพาะเชื้อเพลิง E20 และ B20 รัฐบาลสามารถใช้มาตรการลดภาษีสรรพสามิตหรือมาตรการจูงใจอื่น เพื่อสนับสนุนให้ประชาชนและภาคขนส่งหันมาใช้เชื้อเพลิงชีวภาพมากขึ้น เมื่อการใช้เชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น ความต้องการวัตถุดิบที่อยู่ในห่วงโซ่การผลิตก็มีโอกาสขยายตัวตาม

ยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผลผ่าน E20 และ B20

E20 เป็นน้ำมันที่มีเอทานอลผสมอยู่ โดยเอทานอลสามารถผลิตจากอ้อยและมันสำปะหลัง ส่วน B20 มีไบโอดีเซลเป็นส่วนประกอบสำคัญ และใช้น้ำมันปาล์มเป็นวัตถุดิบหลัก ดังนั้นการส่งเสริมเชื้อเพลิงทั้งสองประเภทจึงอาจช่วยสร้างตลาดภายในประเทศให้กับอ้อย มันสำปะหลัง และปาล์มน้ำมันได้

อย่างไรก็ตาม การเชื่อมโยงภาคพลังงานกับภาคเกษตรจำเป็นต้องบริหารอย่างรอบคอบ เพราะราคาพืชผลยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ปริมาณผลผลิต สภาพอากาศ ต้นทุนการผลิต ความต้องการของตลาดโลก และความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ การเพิ่มความต้องการจากภาคพลังงานจึงควรดำเนินควบคู่กับการวางแผนวัตถุดิบและการดูแลเสถียรภาพด้านราคา

พลังงานชีวภาพสร้างตลาดใหม่ให้เกษตรกร

การสร้างตลาดในประเทศถือเป็นแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาการส่งออกเพียงช่องทางเดียว หากประเทศไทยสามารถผลักดันให้พลังงานชีวภาพเป็นหนึ่งในเชื้อเพลิงหลักได้จริง เกษตรกรจะมีโอกาสจำหน่ายผลผลิตให้กับอุตสาหกรรมที่มีความต้องการสม่ำเสมอมากขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยสนับสนุนการหมุนเวียนรายได้ในชุมชน และเพิ่มความมั่นคงให้กับห่วงโซ่การผลิต

ประโยชน์ของการใช้พลังงานชีวภาพไม่ได้จำกัดอยู่ที่ราคาผลผลิตเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ การสร้างงานในภาคอุตสาหกรรม และการเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบทางการเกษตร หากมีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตอย่างต่อเนื่อง ไทยอาจต่อยอดจากการขายวัตถุดิบไปสู่การผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพและผลิตภัณฑ์แปรรูปที่มีมูลค่าสูงขึ้น

• อ้อยและมันสำปะหลัง: เป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับผลิตเอทานอลและเชื้อเพลิงชีวภาพ
• ปาล์มน้ำมัน: เป็นวัตถุดิบหลักในการผลิตไบโอดีเซลและผลิตภัณฑ์พลังงานอื่น
• เกษตรกร: มีโอกาสเข้าถึงตลาดรับซื้อที่หลากหลายและมีความต่อเนื่อง
• ประเทศ: ลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้าและเพิ่มความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

มาตรการเสริมเพื่อเพิ่มรายได้เกษตรกร

นอกจากการเพิ่มความต้องการใช้ผลผลิตผ่านภาคพลังงานแล้ว รัฐบาลควรเดินหน้ามาตรการลดต้นทุนการผลิตอย่างจริงจัง การส่งเสริมปุ๋ยสั่งตัดจะช่วยให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยได้เหมาะสมกับสภาพดินและชนิดพืช ขณะที่การลดภาระค่าไฟฟ้าและการสนับสนุนเทคโนโลยีการเกษตรจะช่วยรักษารายได้สุทธิของเกษตรกรให้ดีขึ้น

การเจรจาการค้าและการขยายตลาดส่งออกก็ยังมีความสำคัญ เพราะสินค้าเกษตรไทยมีโอกาสเติบโตในตลาดต่างประเทศ หากภาครัฐช่วยพัฒนามาตรฐานสินค้า ระบบตรวจสอบย้อนกลับ และช่องทางการตลาดออนไลน์ เกษตรกรและผู้ประกอบการจะสามารถเข้าถึงผู้ซื้อได้มากขึ้น ทั้งยังช่วยสร้างภาพลักษณ์สินค้าเกษตรไทยให้มีคุณภาพและแข่งขันได้

ในระยะยาว รัฐควรลงทุนกับระบบข้อมูลการผลิตที่แม่นยำ เพื่อให้รู้ว่าพื้นที่ใดปลูกพืชชนิดใด มีปริมาณผลผลิตเท่าไร และตลาดต้องการสินค้าในช่วงเวลาใด ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยลดปัญหาผลผลิตล้นตลาดและทำให้การวางแผนเพาะปลูกมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้ การเพิ่มโอกาสเข้าถึงเงินทุน ระบบชลประทาน และเครื่องจักรการเกษตร จะช่วยให้เกษตรกรลดต้นทุนและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

มุมมองต่อยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผล

แนวทางดังกล่าวถือเป็นการเปลี่ยนวิธีบริหารเศรษฐกิจเกษตร จากเดิมที่มักเข้าไปแก้ปัญหาเมื่อราคาตกต่ำ มาเป็นการสร้างความต้องการใช้ผลผลิตล่วงหน้า ผ่านภาคอุตสาหกรรมและพลังงาน หากรัฐบาลดำเนินนโยบายอย่างต่อเนื่อง โปร่งใส และประเมินผลเป็นระยะ ก็จะช่วยให้ตลาดมีความสมดุลมากขึ้น

ถึงแม้ราคาพืชผลในช่วงนี้จะได้รับแรงสนับสนุนจากหลายปัจจัย แต่เกษตรกรยังต้องเผชิญความไม่แน่นอนจากสภาพอากาศ ต้นทุนปุ๋ย ราคาพลังงาน และความผันผวนของตลาดโลก การสร้างตลาดรับซื้อระยะยาวจึงเป็นเรื่องจำเป็น ขณะเดียวกันควรเปิดโอกาสให้เกษตรกรมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางนโยบาย เพื่อให้มาตรการต่าง ๆ ตอบโจทย์การทำเกษตรในพื้นที่จริง

โดยสรุป ยุทธศาสตร์อนุทินหนุนราคาพืชผล มีจุดเด่นที่การเชื่อมภาคเกษตรกับพลังงานและอุตสาหกรรม ผ่านการส่งเสริม E20 และ B20 นโยบายนี้อาจช่วยเพิ่มตลาดให้ผลผลิตไทย ลดการพึ่งพาการส่งออก และสร้างรายได้ให้เกษตรกรได้ในระยะยาว แต่ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้เมื่อมีมาตรการลดต้นทุน พัฒนาการแปรรูป ดูแลเสถียรภาพราคา และสนับสนุนเกษตรกรอย่างเป็นระบบ

หากภาครัฐเดินหน้าสร้างตลาดใหม่ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานอย่างจริงจัง เกษตรกรไทยจะมีโอกาสยกระดับจากผู้ผลิตวัตถุดิบไปสู่ผู้มีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมมูลค่าสูง นี่จึงเป็นจังหวะสำคัญที่ทุกฝ่ายควรร่วมกันผลักดันให้พลังงานชีวภาพกลายเป็นตลาดหลักที่เติบโตไปพร้อมกับภาคเกษตรไทย

ที่มา – ‘เชษฐา’เปิดยุทธศาสตร์’อนุทิน’ หนุนราคาพืชผล เชื่อม’เกษตร’กับ’พลังงาน’