รถไฟไหม้ได้เอง เกิดจากอะไรและป้องกันอย่างไร

รถไฟไหม้ได้เอง เป็นเหตุการณ์ที่หลายคนอาจรู้สึกกังวล โดยเฉพาะเมื่อนำรถไปจอดทิ้งไว้แล้วไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานาน แม้ความเป็นไปได้จะอยู่ในระดับต่ำมาก แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีโอกาสเกิดขึ้นเลย สาเหตุส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้า อุปกรณ์เสริมที่ติดตั้งไม่ได้มาตรฐาน สิ่งของไวไฟภายในห้องโดยสาร รวมถึงความเสียหายที่เจ้าของรถอาจมองไม่เห็นจากภายนอก

การทำความเข้าใจว่า รถไฟไหม้ได้เอง เพราะอะไร จะช่วยให้เจ้าของรถประเมินความเสี่ยงและป้องกันเหตุได้ตรงจุดมากขึ้น รถยนต์ทุกประเภทมีระบบไฟฟ้าและชิ้นส่วนที่อาจสะสมความร้อน แม้ดับเครื่องยนต์แล้วบางวงจรยังคงมีกระแสไฟเลี้ยงอยู่ ดังนั้นการดูแลรถอย่างสม่ำเสมอจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

รถไฟไหม้ได้เอง เกิดจากอะไร

สาเหตุแรกที่พบได้คือการทิ้งสิ่งของไวไฟไว้ในห้องโดยสาร เช่น พาวเวอร์แบงก์ ไฟแช็ก สเปรย์กระป๋อง เจลแอลกอฮอล์ หรือแบตเตอรี่สำรอง สิ่งของเหล่านี้อาจรับความร้อนสะสมเมื่อจอดรถกลางแดด โดยเฉพาะในวันที่อากาศร้อนจัด อุณหภูมิภายในรถสามารถสูงขึ้นมากจนทำให้แบตเตอรี่เสื่อม บวม ระเบิด หรือเกิดประกายไฟได้

ขวดน้ำพลาสติกใสก็เป็นสิ่งที่ควรระวังเช่นกัน หากวางไว้บนเบาะหรือบริเวณที่แสงแดดส่องถึง ขวดน้ำอาจทำหน้าที่คล้ายเลนส์นูนและรวมแสงไปยังจุดเดียว ความร้อนที่เกิดขึ้นอาจทำให้วัสดุหุ้มเบาะหรือชิ้นส่วนพลาสติกไหม้จนลุกลามได้ แม้เหตุการณ์ลักษณะนี้จะไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย แต่การนำขวดน้ำออกจากรถทุกครั้งก็เป็นวิธีป้องกันที่ทำได้ง่าย

อีกปัจจัยสำคัญคือสายไฟชำรุดหรือระบบไฟฟ้าที่ถูกดัดแปลงอย่างไม่ถูกต้อง การติดตั้งกล้องติดรถยนต์ เครื่องเสียง ไฟตกแต่ง หรืออุปกรณ์เสริมอื่นโดยไม่มีฟิวส์และอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม อาจทำให้สายไฟร้อนเกินไปและเกิดไฟฟ้าลัดวงจรได้ หากสายไฟสัมผัสกับวัสดุไวไฟ คราบน้ำมัน หรือชิ้นส่วนที่มีความร้อนสูง ก็อาจกลายเป็นต้นเหตุของเพลิงไหม้

รถไฟไหม้ได้เองจากสายไฟและสัตว์แทะ

หนูและสัตว์แทะเป็นอีกสาเหตุที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเข้าไปทำรังในห้องเครื่องแล้วกัดฉนวนสายไฟจนเสียหาย เมื่อสายไฟเปลือยสัมผัสกับตัวถังโลหะหรือสายไฟเส้นอื่น อาจเกิดประกายไฟและความร้อนสะสม หากบริเวณนั้นมีคราบน้ำมันหรือเชื้อเพลิงรั่วซึม ก็มีโอกาสทำให้ไฟลุกลามอย่างรวดเร็ว เจ้าของรถที่จอดในพื้นที่รกร้างหรือบริเวณที่มีหนูจำนวนมากควรตรวจหาสัญญาณผิดปกติเป็นประจำ

ความเสี่ยงของรถแต่ละประเภท

รถยนต์ใช้น้ำมันมีความเสี่ยงจากแบตเตอรี่ 12 โวลต์ สายไฟ ระบบเชื้อเพลิง และคราบน้ำมันที่อาจรั่วซึม แม้ดับเครื่องแล้ววงจรไฟฟ้าบางส่วนยังทำงานอยู่ หากสายไฟชำรุดหรืออุปกรณ์เสริมใช้กระแสไฟมากเกินไป อาจทำให้เกิดความร้อนและลัดวงจรได้ การตรวจเช็กแบตเตอรี่ ขั้วแบตเตอรี่ และสายไฟในห้องเครื่องจึงช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

รถยนต์ไฮบริดมีทั้งระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำและแบตเตอรี่แรงดันสูง โดยทั่วไปผู้ผลิตออกแบบระบบให้ตัดการทำงานเมื่อดับรถหรือพบความผิดปกติ แต่ส่วนประกอบต่าง ๆ ยังคงต้องได้รับการตรวจสอบตามระยะ ความเสียหายของสายไฟ ระบบควบคุม หรือโมดูลแบตเตอรี่ แม้จะพบไม่บ่อย ก็อาจทำให้เกิดความร้อนผิดปกติได้

สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า โอกาสเกิดไฟไหม้ขณะจอดอยู่ในระดับต่ำมาก และไม่มีเชื้อเพลิงเหลวแบบรถยนต์ทั่วไป อย่างไรก็ตาม แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนอาจเกิดภาวะความร้อนพุ่งสูงต่อเนื่อง หรือ Thermal Runaway ได้ในกรณีที่เซลล์แบตเตอรี่เสียหายหรือระบบจัดการแบตเตอรี่ทำงานผิดพลาด เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นได้ยาก แต่หากเกิดแล้วอาจใช้เวลาควบคุมและดับไฟนาน เจ้าของรถจึงควรปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ผลิตอย่างเคร่งครัด

สัญญาณเตือนก่อนเกิดไฟไหม้

ก่อนเกิดเพลิงไหม้ รถมักมีสัญญาณผิดปกติที่เจ้าของสามารถสังเกตได้ หากพบกลิ่นไหม้ของพลาสติกหรือสายไฟ กลิ่นสารเคมีฉุน ควันสีขาวหรือสีเทาจากฝากระโปรงและช่องแอร์ ควรหยุดใช้งานและนำรถเข้าตรวจสอบทันที นอกจากนี้ อาการไฟเตือนบนแผงหน้าปัดกะพริบผิดปกติ ไฟหน้าติดเอง สัญญาณกันขโมยดังโดยไม่มีสาเหตุ หรือแบตเตอรี่หมดเร็วกว่าปกติ อาจบ่งบอกถึงปัญหาระบบไฟฟ้า

หากพบว่าบริเวณฝากระโปรงหรือใต้ท้องรถร้อนผิดปกติ ไม่ควรเปิดฝากระโปรงทันที เพราะอากาศที่ไหลเข้าไปอาจทำให้ไฟลุกแรงขึ้น ควรดับเครื่องยนต์ ออกจากรถ พาผู้โดยสารไปอยู่ในจุดปลอดภัย และโทรแจ้งหน่วยฉุกเฉิน หากมีไฟลุกแล้วไม่ควรเสี่ยงเข้าไปเก็บของหรือใช้น้ำดับไฟ โดยเฉพาะรถไฮบริดและรถไฟฟ้าที่อาจมีพลังงานคงเหลือในระบบ

วิธีป้องกันรถไฟไหม้ได้เอง

• นำพาวเวอร์แบงก์ ไฟแช็ก สเปรย์ เจลแอลกอฮอล์ และสิ่งของไวไฟออกจากรถทุกครั้ง
• ไม่วางขวดน้ำใส แว่นตา หรือวัตถุที่อาจรวมแสงไว้บนเบาะและคอนโซล
• ติดตั้งกล้อง เครื่องเสียง และอุปกรณ์เสริมกับช่างที่มีความเชี่ยวชาญ โดยใช้ฟิวส์และสายไฟมาตรฐาน
• หลีกเลี่ยงการตัดต่อสายไฟเดิมของรถ และไม่ใช้สายไฟที่มีขนาดเล็กกว่าที่ระบบกำหนด
• ตรวจสอบร่องรอยหนูกัด ฉนวนสายไฟขาด คราบน้ำมัน และกลิ่นไหม้ในห้องเครื่อง
• จอดรถในพื้นที่อากาศถ่ายเท ไม่ใกล้กองขยะ หญ้าแห้ง หรือวัสดุไวไฟ
• นำรถเข้าศูนย์หรืออู่มาตรฐานเมื่อมีไฟเตือนหรืออาการผิดปกติ แม้รถยังขับได้ตามปกติ
• หากจอดรถเป็นเวลานาน ควรตรวจสภาพรถเป็นระยะ และปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะของรถแต่ละประเภท

โดยสรุปแล้ว รถไฟไหม้ได้เอง สามารถเกิดขึ้นได้แต่มีโอกาสไม่สูง สาเหตุที่ป้องกันได้มักมาจากสิ่งของไวไฟ สายไฟชำรุด การติดตั้งอุปกรณ์เสริมผิดวิธี และการละเลยสัญญาณเตือน การตรวจรถอย่างสม่ำเสมอและนำสิ่งของเสี่ยงออกจากห้องโดยสารจึงเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดความเสียหายได้มาก หากพบกลิ่นไหม้ ควัน หรือความร้อนผิดปกติ ควรหยุดใช้รถและให้ช่างผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบทันที เพราะการป้องกันตั้งแต่วันนี้ย่อมดีกว่ารอให้เกิดเหตุแล้วค่อยแก้ไข

ที่มา – รถไฟไหม้ได้เอง เกิดจากอะไร? รู้วิธีป้องกัน ลดความเสี่ยงก่อนเกิดเหตุ