รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน เดินหน้าพลังงาน

รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน เป็นอีกหนึ่งนโยบายสำคัญที่สะท้อนความพยายามของไทยในการผลักดันความร่วมมือด้านพลังงานของภูมิภาคให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม โดยไทยได้เสนอให้กลุ่มธนาคารโลกเข้ามาช่วยสนับสนุนการแก้ไขข้อจำกัดด้านกฎระเบียบและสัญญา ซึ่งถือเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเชื่อมโยงระบบไฟฟ้าระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน

ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นในการประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอาเซียนร่วมกับประธานกลุ่มธนาคารโลก เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ระหว่างการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF และกลุ่มธนาคารโลก ประจำปี 2569

รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน เพื่อความมั่นคงด้านพลังงาน

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ระบุว่า อาเซียนเป็นภูมิภาคที่มีศักยภาพทางเศรษฐกิจสูง แต่ยังมีข้อจำกัดในการเปลี่ยนศักยภาพให้กลายเป็นการลงทุนและการใช้เทคโนโลยีอย่างเต็มประสิทธิภาพ โดยเฉพาะโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ซึ่งเป็นรากฐานของภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม และการดำรงชีวิตของประชาชน

การเชื่อมโยงโครงข่ายไฟฟ้าจะช่วยให้ประเทศสมาชิกสามารถแลกเปลี่ยนพลังงานระหว่างกันได้อย่างยืดหยุ่นมากขึ้น ประเทศที่มีพลังงานส่วนเกินอาจส่งต่อให้ประเทศที่มีความต้องการสูงกว่า ช่วยลดความเสี่ยงจากการขาดแคลนไฟฟ้า และเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรของภูมิภาค นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้เกิดการลงทุนในพลังงานสะอาด เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม และพลังงานน้ำ

รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน ต้องปลดล็อกกฎระเบียบ

แม้แนวคิดโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียนจะมีประโยชน์อย่างมาก แต่การดำเนินงานยังเผชิญความท้าทายหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นกฎระเบียบของแต่ละประเทศ มาตรฐานการซื้อขายไฟฟ้า เงื่อนไขของสัญญาระหว่างประเทศ รวมถึงความรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุขัดข้องในระบบ ปัจจัยเหล่านี้ทำให้โครงการเชื่อมโยงพลังงานต้องใช้เวลาในการเจรจาและวางกรอบความร่วมมืออย่างรอบคอบ

ไทยจึงเสนอให้กลุ่มธนาคารโลกเข้ามามีบทบาทมากกว่าการให้เงินทุน โดยควรสนับสนุนความรู้ด้านกฎหมาย การออกแบบสัญญา การกำหนดมาตรฐานร่วม และการสร้างกลไกประสานงานระหว่างหน่วยงานของประเทศสมาชิก ความช่วยเหลือในลักษณะนี้จะช่วยให้การลงทุนมีความชัดเจน ลดความเสี่ยง และสร้างความเชื่อมั่นให้กับภาคเอกชน

• พัฒนากฎระเบียบและมาตรฐานการซื้อขายไฟฟ้าร่วมกัน
• จัดทำสัญญาระหว่างประเทศที่มีความชัดเจนและเป็นธรรม
• สนับสนุนการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและระบบสายส่ง
• ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีเพื่อบริหารจัดการพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
• พัฒนาบุคลากรและความรู้ด้านพลังงานของประเทศสมาชิก

โอกาสใหม่ของการลงทุนพลังงานในอาเซียน

การผลักดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียนไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการสร้างสายส่งหรือโรงไฟฟ้าเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัล ระบบกักเก็บพลังงาน และโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับพลังงานหมุนเวียน เมื่อระบบไฟฟ้าของแต่ละประเทศเชื่อมโยงกันมากขึ้น จะช่วยให้สามารถบริหารความผันผวนของพลังงานสะอาดได้ดีขึ้น และลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในระยะยาว

สำหรับภาคธุรกิจ การมีระบบพลังงานที่มั่นคงและมีต้นทุนเหมาะสมจะช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน ดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ และสนับสนุนการขยายตัวของอุตสาหกรรมใหม่ เช่น ดาต้าเซ็นเตอร์ ยานยนต์ไฟฟ้า อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ และธุรกิจเทคโนโลยีสะอาด ขณะเดียวกันประชาชนก็มีโอกาสได้รับประโยชน์จากระบบไฟฟ้าที่มีเสถียรภาพมากขึ้น

ความร่วมมือครั้งนี้ยังสะท้อนบทบาทเชิงรุกของไทยในเวทีอาเซียน เพราะไทยไม่ได้เสนอเพียงการขอรับการสนับสนุนทางการเงิน แต่ต้องการให้เกิดการพัฒนาขีดความสามารถในการใช้เงินทุน เทคโนโลยี และองค์ความรู้ไปพร้อมกัน แนวทางดังกล่าวอาจทำให้อาเซียนกลายเป็นต้นแบบของการบูรณาการพลังงานสำหรับประเทศกำลังพัฒนาในภูมิภาคอื่น

ก้าวต่อไปของโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน

สิ่งที่ต้องติดตามหลังจากนี้คือการแปลงข้อเสนอเชิงนโยบายให้เป็นแผนปฏิบัติที่ชัดเจน ทั้งการกำหนดโครงการนำร่อง การจัดทำกรอบกฎหมายร่วม และการระบุแหล่งเงินทุนสำหรับโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็น หากทุกฝ่ายสามารถลดข้อจำกัดด้านกฎระเบียบและสร้างความเข้าใจร่วมกันได้ การเชื่อมโยงพลังงานในภูมิภาคก็มีโอกาสเดินหน้าได้เร็วขึ้น

รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน จึงไม่ใช่เพียงข่าวความร่วมมือระหว่างประเทศ แต่เป็นสัญญาณสำคัญต่ออนาคตเศรษฐกิจและพลังงานของภูมิภาค ความสำเร็จของโครงการจะขึ้นอยู่กับการทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่องและโปร่งใส หากไทยสามารถผลักดันให้เกิดผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ก็จะช่วยสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน เพิ่มโอกาสการลงทุน และวางรากฐานการเติบโตอย่างยั่งยืนได้ในระยะยาว

มุมมอง: การเชื่อมโยงพลังงานควรเดินหน้าไปพร้อมกับการเปิดเผยข้อมูลและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เพราะระบบไฟฟ้าที่ดีไม่เพียงต้องมีความมั่นคง แต่ต้องเข้าถึงได้ เป็นธรรม และรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดด้วย

ที่มา – รัฐบาลดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน เสนอธนาคารโลกช่วยปลดล็อกเชื่อมพลังงาน