ศิริกัญญาสงสัยข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ
ประเด็น ศิริกัญญาสงสัยข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ กำลังได้รับความสนใจจากสังคมอย่างมาก หลังมีข้อสังเกตว่าการลงนามข้อตกลงระหว่างรัฐบาลไทยกับสหรัฐอเมริกาครั้งล่าสุดยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดสาระสำคัญอย่างชัดเจนต่อสาธารณะ ความไม่แน่นอนดังกล่าวทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับเงื่อนไขทางการค้า ภาษีนำเข้า และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคเกษตรกรรมและผู้ประกอบการไทย
น.ส.ศิริกัญญา ตันสกุล สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาชน ให้สัมภาษณ์ที่รัฐสภาว่า การลงนามข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ Agreement on Reciprocal Trade ครั้งนี้มีความแตกต่างจากกรอบข้อตกลงเดิมที่เคยเปิดเผยมาก่อน เนื่องจากยังไม่พบเอกสารที่ระบุรายละเอียดสำคัญบนเว็บไซต์ของทำเนียบขาวหรือรัฐบาลไทยอย่างครบถ้วน
ศิริกัญญาสงสัยข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ
ข้อสงสัยสำคัญคือ รัฐบาลไทยยังไม่ได้ชี้แจงว่าไทยตกลงจะเปิดตลาดให้สินค้าจากสหรัฐฯ ในรายการใดบ้าง และอัตราภาษีสุดท้ายที่ไทยจะเรียกเก็บหรือยกเลิกมีจำนวนเท่าใด ก่อนหน้านี้กรอบข้อตกลงเดิมเคยระบุรายละเอียดเกี่ยวกับการลดภาษี รวมถึงการซื้อสินค้าเกษตร พลังงาน และเครื่องบินจากสหรัฐฯ มูลค่าหลายแสนล้านบาท แต่ข้อตกลงฉบับล่าสุดกลับไม่มีข้อมูลให้ประชาชนตรวจสอบได้อย่างเพียงพอ
ขณะเดียวกัน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เคยกล่าวว่าไทยจะยกเลิกภาษีให้กับสินค้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมด แต่ฝ่ายรัฐบาลไทยออกมาปฏิเสธว่าไม่ใช่ข้อเท็จจริงทั้งหมด จึงยิ่งทำให้ประชาชนและภาคธุรกิจต้องการคำอธิบายว่า ข้อความจากผู้นำสหรัฐฯ ส่วนใดเป็นเงื่อนไขที่ตกลงกันจริง และส่วนใดเป็นเพียงการสื่อสารทางการเมือง
ประเด็นภาษีและเงื่อนไขที่ยังไม่มีคำตอบ
น.ส.ศิริกัญญามองว่า สถานการณ์การเจรจาในปัจจุบันเปลี่ยนไปจากเดิม หลังศาลสูงสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัยจำกัดอำนาจประธานาธิบดีภายใต้กฎหมาย IEEPA ไม่ให้สามารถขึ้นภาษีได้ตามอำเภอใจ ส่งผลให้ฝ่ายไทยอาจมีอำนาจต่อรองมากขึ้น และควรใช้โอกาสนี้ขอข้อมูลที่ชัดเจนจากรัฐบาล
รัฐบาลควรชี้แจงว่าในการเจรจาครั้งล่าสุดมีการเพิ่มหรือตัดเงื่อนไขใดออกจากกรอบเดิม รวมถึงควรเปิดเผยอัตราภาษีที่ไทยจะต้องรับภาระในท้ายที่สุด เพราะข้อมูลเหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อราคาสินค้า ต้นทุนการผลิต ความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการ และรายได้ของเกษตรกร
- อัตราภาษีสินค้าส่งออกและนำเข้าที่แท้จริง
- รายการสินค้าเกษตรและพลังงานที่ไทยอาจต้องนำเข้า
- เงื่อนไขการซื้อเครื่องบินหรือสินค้าจากสหรัฐฯ
- มาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการและเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ
- กรอบเวลาการบังคับใช้และหน่วยงานที่รับผิดชอบ
อีกประเด็นที่น่ากังวลคือ การนำเข้าเนื้อหมูจากสหรัฐฯ ซึ่งมีคำถามเกี่ยวกับสารเร่งเนื้อแดงตกค้าง โดยในเอกสารที่ปรากฏต่อสาธารณะยังไม่ได้กล่าวถึงเรื่องนี้อย่างชัดเจน มีเพียงรายละเอียดเกี่ยวกับสินค้าประเภทสัตว์ปีกเท่านั้น หากรัฐบาลมีนโยบายเปิดตลาดสินค้าอาหารเพิ่มเติม ก็ควรให้ข้อมูลเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยและการตรวจสอบอย่างละเอียด เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ผู้บริโภคไทย
ความโปร่งใสของรัฐบาลกับข้อตกลงการค้า
น.ส.ศิริกัญญายังตั้งคำถามถึงการทำข้อตกลงรักษาความลับ หรือ NDA ว่า หากรัฐบาลไทยไม่สามารถเปิดเผยข้อมูลได้เพราะติดเงื่อนไขดังกล่าว เหตุใดผู้นำสหรัฐฯ จึงสามารถออกมาเปิดเผยรายละเอียดบางส่วนได้ และข้อมูลที่กล่าวถึงยังไม่ตรงกับคำชี้แจงของรัฐบาลไทยอีกด้วย ความไม่สอดคล้องนี้ทำให้ประชาชนยิ่งสับสนและไม่สามารถประเมินผลดีผลเสียของข้อตกลงได้
อย่างไรก็ตาม การมี NDA ไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลจะไม่สามารถสื่อสารกับประชาชนได้เลย รัฐบาลอาจเปิดเผยข้อมูลในระดับหลักการ แจ้งรายการสินค้าที่ได้รับผลกระทบ หรืออธิบายกรอบการคุ้มครองเกษตรกรโดยไม่เปิดเผยรายละเอียดที่เป็นความลับทางการเจรจา การให้ข้อมูลอย่างเป็นระบบจะช่วยลดข่าวลือและทำให้สังคมเข้าใจข้อจำกัดของรัฐบาลมากขึ้น
ประเด็นนี้มีความสำคัญเพราะข้อตกลงการค้าลักษณะดังกล่าวอาจสามารถบังคับใช้ได้ภายหลังผ่านความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี โดยไม่จำเป็นต้องผ่านการทำประชาพิจารณ์หรือขออนุมัติจากรัฐสภาก่อน หากเป็นเช่นนั้น ประชาชนและกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบอาจมีโอกาสจำกัดในการเสนอความคิดเห็นหรือคัดค้านเงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรม
น.ส.ศิริกัญญาระบุว่า แม้แต่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ก็ยังไม่ทราบรายละเอียดทั้งหมด จึงเกิดความกังวลว่ารัฐบาลอาจไม่มีมาตรการเยียวยาที่เพียงพอ โดยเฉพาะหากต้องนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ ในปริมาณมาก สินค้าเหล่านี้อาจกดดันราคาผลผลิตในประเทศ และทำให้เกษตรกรไทยสูญเสียรายได้
ผลกระทบต่อเกษตรกรและการลงทุนไทย
หนึ่งในเงื่อนไขที่ถูกจับตามองคือ การนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หากไทยต้องรับซื้อสินค้าในจำนวนมากโดยไม่มีมาตรการควบคุมช่วงเวลาและปริมาณนำเข้า อาจกระทบต่อเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศ รวมถึงผู้ประกอบการที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานอาหารสัตว์
การเปิดตลาดการค้าไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเสียหายเสมอไป หากมีการกำหนดเงื่อนไขที่รอบคอบและคุ้มครองผู้ผลิตรายย่อยอย่างเหมาะสม ไทยอาจได้ประโยชน์จากการส่งออกที่เพิ่มขึ้น การเข้าถึงพลังงานในราคาที่แข่งขันได้ หรือการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ แต่ผลประโยชน์ดังกล่าวจะเกิดขึ้นจริงก็ต่อเมื่อรัฐบาลเปิดเผยข้อมูลและมีแผนรองรับผลกระทบอย่างเป็นรูปธรรม
- กำหนดโควตานำเข้าสินค้าเกษตรให้เหมาะสมกับผลผลิตในประเทศ
- จัดกองทุนหรือมาตรการชดเชยสำหรับเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ
- ยกระดับมาตรฐานสินค้าไทยเพื่อเพิ่มโอกาสในการส่งออก
- เปิดเผยข้อตกลงส่วนที่ไม่เป็นความลับให้ประชาชนตรวจสอบ
- รายงานผลกระทบต่อรัฐสภาและสังคมอย่างต่อเนื่อง
สำหรับคำพูดของนายกรัฐมนตรีเกี่ยวกับการกรวดน้ำให้ผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์ น.ส.ศิริกัญญาระบุว่า สิ่งที่ตนเรียกร้องไม่ได้เกินไปกว่าการเปิดเผยข้อมูลตามกลไกตรวจสอบและถ่วงดุลของรัฐสภา การตั้งคำถามต่อข้อตกลงระหว่างประเทศจึงควรถือเป็นหน้าที่ตามปกติของฝ่ายนิติบัญญัติ ไม่ใช่การป้ายสีหรือการให้ร้ายรัฐบาล
ในเวลาต่อมา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องทยอยออกมาให้ข้อมูลเกี่ยวกับข้อตกลงดังกล่าว โดยหลายฝ่ายมองว่าเป็นผลจากแรงกดดันของสังคม อย่างไรก็ตาม คำชี้แจงที่ออกมายังไม่ได้ลงลึกถึงสาระสำคัญด้านการค้าและการลงทุน โดยเฉพาะเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับสินค้าเกษตร ทำให้คำถามหลักยังไม่ได้รับคำตอบครบถ้วน
ภาพรวมของ ศิริกัญญาสงสัยข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องความขัดแย้งทางการเมือง แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิของประชาชนในการรับรู้ข้อมูลที่อาจส่งผลต่อเศรษฐกิจในระยะยาว รัฐบาลควรแสดงเอกสารหรือสรุปสาระสำคัญให้ชัดเจน พร้อมอธิบายผลดี ผลเสีย และมาตรการป้องกันผลกระทบอย่างตรงไปตรงมา
ท้ายที่สุด การเจรจาการค้ากับประเทศมหาอำนาจควรตั้งอยู่บนผลประโยชน์ของประเทศและประชาชนเป็นหลัก ความโปร่งใสจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับเกษตรกร นักลงทุน และผู้บริโภค หากรัฐบาลเปิดเผยข้อมูลอย่างเหมาะสมและรับฟังเสียงจากทุกภาคส่วน ก็จะช่วยให้ข้อตกลงการค้าครั้งนี้เดินหน้าได้อย่างมีความรับผิดชอบมากขึ้น
ที่มา – ‘ศิริกัญญา’สงสัย ปมลงนามข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ ไร้รายละเอียด