สสส.ปฏิเสธฝ่ายการเมืองแทรกแซงงบประมาณ
ประเด็นการใช้งบประมาณของกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. กลายเป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร หลังมีคำถามว่าฝ่ายการเมืองเข้ามาขอหรือมีส่วนแทรกแซงการจัดสรรงบประมาณของกองทุนหรือไม่ โดยผู้จัดการกองทุน สสส. ออกมาชี้แจงว่า เรื่องดังกล่าวไม่ได้เป็นการที่ฝ่ายการเมืองเข้ามาของบประมาณโดยตรง แต่เป็นข้อเสนอจากคณะกรรมการกองทุนฯ เพื่อให้การทำงานด้านสุขภาพเข้าถึงประชาชนในระดับพื้นที่มากขึ้น
เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในการพิจารณารับทราบรายงานตามมาตรา 36 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ. 2544 ประจำปี 2567 และประจำปี 2568 ที่รัฐสภา โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้อภิปรายและตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับทิศทางการใช้งบประมาณของ สสส. รวมถึงความเหมาะสมและความโปร่งใสของการจัดสรรเงินกองทุน
สสส.ปฏิเสธฝ่ายการเมืองแทรกแซงงบประมาณ
นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ได้ตั้งคำถามในช่วงท้ายของการประชุมว่า ก่อนหน้านี้มีกระแสข่าวพูดถึงฝ่ายการเมืองของบประมาณจาก สสส. ทั้งที่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาไม่เคยมีประเด็นลักษณะนี้เกิดขึ้น จึงต้องการให้กองทุนชี้แจงว่าข่าวดังกล่าวเป็นข้อเท็จจริงหรือไม่ และจะปฏิเสธได้หรือไม่ว่าไม่มีเหตุการณ์เช่นนั้นเกิดขึ้น
คำถามดังกล่าวสะท้อนความสนใจของสังคมต่อบทบาทของกองทุน สสส. ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีภารกิจสำคัญในการสนับสนุนโครงการสร้างเสริมสุขภาพ ทั้งด้านการลดปัจจัยเสี่ยง การส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพ และการทำงานร่วมกับชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาสังคม การใช้งบประมาณจึงจำเป็นต้องอยู่บนหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ตรวจสอบได้ และตอบโจทย์ประโยชน์สาธารณะ
สสส.ปฏิเสธฝ่ายการเมืองแทรกแซงงบประมาณ พร้อมชี้แจงแนวคิดทำงานระดับจังหวัด
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. ชี้แจงว่า เรื่องนี้ไม่ใช่ฝ่ายการเมืองเข้ามาของบประมาณโดยตรง แต่เป็นความเห็นของคณะกรรมการกองทุนฯ ซึ่งมีรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมายทำหน้าที่เป็นประธาน โดยคณะกรรมการเห็นว่าน่าจะมีเงินกองทุนส่วนหนึ่งที่สามารถนำไปสนับสนุนการทำงานในพื้นที่ได้อย่างเป็นระบบ
แนวคิดดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อเปิดโอกาสให้แต่ละจังหวัดออกแบบโครงการที่สอดคล้องกับปัญหาและบริบทของประชาชนในพื้นที่ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานการทำงานร่วมกับภาคประชาสังคม ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การทำงานรูปแบบนี้จะช่วยให้การแก้ปัญหาสุขภาพไม่จำกัดอยู่เฉพาะส่วนกลาง แต่สามารถลงไปถึงชุมชนได้มากขึ้น
ขณะนี้มีการพิจารณาเสนอวงเงินประมาณ 510 ล้านบาท โดยอาจแบ่งสรรตามจำนวนประชากรของแต่ละจังหวัด อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนการจัดทำรายละเอียด ไม่ใช่งบประมาณที่อนุมัติและนำไปใช้ได้ทันที ทุกโครงการจะต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบและพิจารณาตามหลักเกณฑ์ก่อน
แนวทางจัดสรรงบประมาณต้องโปร่งใสและตรวจสอบได้
ผู้จัดการกองทุน สสส. ระบุว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการร่างข้อบังคับเพิ่มเติม เพื่อกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับการพิจารณาโครงการ โดยจะมีการแต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิเข้ามาตรวจสอบและประเมินว่าโครงการที่เสนอมีประโยชน์ต่อประชาชนหรือไม่ ขั้นตอนนี้มีความสำคัญ เพราะจะช่วยคัดกรองโครงการให้เป็นไปตามเป้าหมายของกองทุน และลดความกังวลเรื่องการใช้เงินที่ไม่ตรงวัตถุประสงค์
การจัดสรรงบประมาณในระดับจังหวัดอาจสร้างประโยชน์หลายด้าน หากดำเนินการอย่างรอบคอบ จังหวัดต่าง ๆ จะสามารถเลือกประเด็นสุขภาพที่เหมาะกับพื้นที่ของตนเอง เช่น การลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การส่งเสริมกิจกรรมทางกาย การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ การป้องกันอุบัติเหตุ หรือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพของคนในชุมชน
- ตอบโจทย์พื้นที่: แต่ละจังหวัดสามารถพัฒนาโครงการให้สอดคล้องกับปัญหาสุขภาพที่แตกต่างกัน
- เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วม: ภาคประชาสังคมและประชาชนสามารถร่วมเสนอแนวทางแก้ปัญหาได้
- เพิ่มความรับผิดชอบ: หน่วยงานที่รับงบประมาณต้องแสดงผลลัพธ์และรายงานการดำเนินงาน
- สร้างระบบตรวจสอบ: ผู้ทรงคุณวุฒิจะช่วยประเมินความเหมาะสมและประโยชน์ของแต่ละโครงการ
แม้แนวคิดการกระจายงบประมาณลงสู่พื้นที่จะมีข้อดี แต่ก็ต้องให้ความสำคัญกับกลไกป้องกันการใช้งบประมาณเพื่อประโยชน์ทางการเมือง ทุกโครงการควรมีหลักเกณฑ์เดียวกัน มีการเปิดเผยข้อมูล และสามารถตรวจสอบได้ตั้งแต่ขั้นตอนการเสนอ การอนุมัติ การเบิกจ่าย ไปจนถึงการประเมินผลหลังดำเนินงาน
ในมุมของประชาชน สิ่งที่ต้องติดตามต่อไปคือรายละเอียดของข้อบังคับเพิ่มเติม รวมถึงรายชื่อคณะผู้ทรงคุณวุฒิ หลักเกณฑ์การแบ่งวงเงิน และวิธีประเมินผลโครงการ หากข้อมูลเหล่านี้เปิดเผยอย่างชัดเจน ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นว่าเงินกองทุนถูกนำไปใช้เพื่อสร้างประโยชน์ด้านสุขภาพอย่างแท้จริง
กรณีสสส.ปฏิเสธฝ่ายการเมืองแทรกแซงงบประมาณจึงควรพิจารณาจากกระบวนการทั้งหมด ไม่ใช่เฉพาะคำชี้แจงว่าใครเป็นผู้เสนอแนวคิด การมีคณะกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิ และระบบติดตามผลที่เข้มแข็ง จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำให้การจัดสรรงบประมาณมีความโปร่งใสและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน
โดยสรุป ประเด็นนี้ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาและจัดทำกติกาเพิ่มเติม การติดตามข้อมูลอย่างต่อเนื่องจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงเป็นเรื่องสำคัญ หาก สสส. สามารถเปิดเผยรายละเอียดและผลลัพธ์ของโครงการได้อย่างเป็นรูปธรรม ก็จะช่วยยืนยันว่าการทำงานระดับจังหวัดมุ่งสร้างเสริมสุขภาพ ไม่ใช่การเปิดช่องให้ฝ่ายใดเข้ามาแทรกแซงงบประมาณ
มุมมอง: การกระจายงบประมาณไปสู่พื้นที่เป็นแนวทางที่น่าสนใจ แต่ควรมาพร้อมความโปร่งใส การมีส่วนร่วม และการตรวจสอบที่เข้มงวด เพื่อให้เงินทุกบาทตอบโจทย์สุขภาพของประชาชนอย่างแท้จริง