สหัสวัตผลักดันปฏิรูปประกันสังคม
ประเด็น สหัสวัตผลักดันปฏิรูปประกันสังคม กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังนายสหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี พรรคประชาชน แถลงถึงความคืบหน้าการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกันสังคมในสภาผู้แทนราษฎร โดยสภามีมติรับหลักการร่างกฎหมาย 4 จาก 5 ฉบับ ประกอบด้วยร่างของพรรคประชาชน 2 ฉบับ ร่างของพรรคเพื่อไทย และร่างของคณะรัฐมนตรี ขณะที่ร่างอีก 1 ฉบับไม่ได้รับหลักการ
สาระสำคัญของข้อเสนอครั้งนี้ไม่ได้มุ่งแก้ไขเพียงสิทธิประโยชน์บางรายการ แต่ต้องการปรับโครงสร้างสำนักงานประกันสังคมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น พร้อมเพิ่มบทบาทของผู้ประกันตน ซึ่งเป็นผู้จ่ายเงินสมทบและเป็นเจ้าของกองทุน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและตรวจสอบการบริหารกองทุนอย่างเป็นรูปธรรม
สหัสวัตผลักดันปฏิรูปประกันสังคม
นายสหัสวัตอธิบายว่า พรรคประชาชนเสนอร่างกฎหมายหลายฉบับ เพราะแต่ละฉบับมีเป้าหมายแตกต่างกัน ร่างฉบับใหญ่เน้นการปฏิรูปโครงสร้างประกันสังคมในภาพรวม ส่วนร่างฉบับอื่นมุ่งแก้ไขเฉพาะประเด็น เพื่อเพิ่มโอกาสให้ข้อเสนอสำคัญสามารถเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของสภาได้ เนื่องจากร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเงินซึ่งเสนอโดย สส. จำเป็นต้องได้รับการรับรองจากนายกรัฐมนตรีก่อน
แนวทางปฏิรูปที่ผู้ประกันตนควรติดตาม
หัวใจของข้อเสนอคือการนำสำนักงานประกันสังคมออกจากระบบราชการ เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดด้านการบริหารและทำให้การตัดสินใจมีความคล่องตัวมากขึ้น แนวคิดนี้ยังมาพร้อมกับการเพิ่มอำนาจให้ผู้ประกันตนมีส่วนร่วมในการบริหารกองทุน ซึ่งจะช่วยให้การจัดสรรเงินสมทบสะท้อนความต้องการของผู้ใช้สิทธิได้มากกว่าเดิม
- ปรับโครงสร้างสำนักงานประกันสังคม ให้มีความคล่องตัว โปร่งใส และตรวจสอบได้
- เพิ่มอำนาจผู้ประกันตน ให้มีส่วนร่วมในการบริหารและกำกับทิศทางกองทุน
- ปรับสิทธิประโยชน์ให้ยืดหยุ่น รองรับการเปลี่ยนแปลงสถานะระหว่างมาตรา 33 มาตรา 39 และมาตรา 40
- พัฒนาระบบบำนาญ ให้สอดคล้องกับรูปแบบการส่งเงินสมทบและรายได้ของแต่ละคน
- สร้างระบบร้องเรียนและเยียวยา ที่เข้าถึงง่ายและมีกรอบเวลาการดำเนินงานชัดเจน
อีกประเด็นที่น่าสนใจคือการออกแบบสิทธิประโยชน์ให้สอดคล้องกับรูปแบบการทำงานยุคใหม่ ผู้ประกันตนจำนวนมากไม่ได้ทำงานในสถานะเดิมตลอดชีวิต แต่อาจเปลี่ยนจากลูกจ้างในมาตรา 33 ไปเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 39 หรือมาตรา 40 การมีระบบที่เชื่อมโยงสิทธิอย่างต่อเนื่องจะช่วยลดปัญหาสิทธิขาดช่วง และทำให้ผู้ประกันตนวางแผนชีวิตได้ง่ายขึ้น
นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้ผู้ประกันตนสามารถปรับระดับการส่งเงินสมทบให้เหมาะสมกับรายได้และสถานะการทำงานในแต่ละช่วงเวลา รวมถึงการช่วยเหลือด้านรายได้สำหรับผู้ที่ต้องหยุดงานเพื่อดูแลบุตร บิดา มารดา หรือสมาชิกในครอบครัว แนวทางดังกล่าวสะท้อนว่าระบบประกันสังคมควรดูแลความเสี่ยงในชีวิตจริง ไม่ใช่จำกัดอยู่เพียงสถานการณ์การทำงานแบบเดิม
ประเด็นที่ยังผลักดันต่อในชั้นกรรมาธิการ
แม้ร่างปฏิรูปฉบับใหญ่จะไม่ได้รับหลักการ แต่ประเด็นสำคัญหลายเรื่องยังสามารถนำไปหารือและผลักดันต่อในชั้นกรรมาธิการได้ โดยเฉพาะการปรับโครงสร้างอำนาจบริหารสำนักงานประกันสังคม ข้อเสนอหนึ่งคือให้ประธานคณะกรรมการมาจากการเลือกตั้งของกรรมการ แทนการดำรงตำแหน่งโดยปลัดกระทรวงตามตำแหน่ง วิธีนี้อาจช่วยให้โครงสร้างการบริหารสะท้อนเสียงของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมากขึ้น
ยังมีแนวคิดให้คณะกรรมการมีอำนาจกำกับดูแลและประเมินผลเลขาธิการสำนักงานประกันสังคม ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบงานบริหารโดยตรง ทั้งด้านกองทุน การให้บริการผู้ประกันตน และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ การกำหนดบทบาทและความรับผิดชอบที่ชัดเจนจะช่วยให้การตรวจสอบประสิทธิภาพทำได้จริง และทำให้ผู้บริหารต้องตอบคำถามต่อผลการดำเนินงานมากขึ้น
- จัดรับฟังความคิดเห็นจากผู้ประกันตนอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
- จัดทำระบบร้องเรียนและเยียวยาที่มีประสิทธิภาพ
- รายงานผลการลงทุนของกองทุนต่อสาธารณะทุกปี
- ลดเพดานค่าใช้จ่ายบริหารกองทุนจากไม่เกินร้อยละ 10 เหลือร้อยละ 4 ของเงินสมทบต่อปี
- พิจารณาให้แพลตฟอร์มมีส่วนร่วมรับผิดชอบเงินสมทบของไรเดอร์ที่เข้าเงื่อนไข
- ทบทวนสิทธิประโยชน์กรณีชราภาพให้เหมาะสมกับรูปแบบการทำงานที่หลากหลาย
สำหรับสิทธิประโยชน์กรณีลาคลอด มีข้อเสนอให้ปรับจำนวนวันลาให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงานที่แก้ไขแล้ว พร้อมกำหนดกลไกปรับสิทธิประโยชน์โดยอัตโนมัติเมื่อกฎหมายแรงงานมีการเปลี่ยนแปลง วิธีนี้จะช่วยป้องกันไม่ให้กฎหมายประกันสังคมล้าหลัง และลดความจำเป็นในการแก้ไขกฎหมายทุกครั้งที่มีการปรับมาตรฐานแรงงาน
ภาพรวมของข้อเสนอ สหัสวัตผลักดันปฏิรูปประกันสังคม จึงไม่ได้มีเพียงเรื่องการเปลี่ยนหน่วยงานออกจากระบบราชการ แต่ยังครอบคลุมการเพิ่มความโปร่งใส การออกแบบสิทธิประโยชน์ให้เหมาะกับชีวิตคนทำงาน และการทำให้ผู้ประกันตนมีเสียงในการบริหารเงินของตนเอง หากข้อเสนอเหล่านี้ได้รับการพิจารณาอย่างรอบด้าน ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นของระบบประกันสังคมที่ยืดหยุ่นและตอบโจทย์ประชาชนมากขึ้น
การปฏิรูปจะเกิดขึ้นได้จริงเมื่อผู้ประกันตนติดตามข้อมูล แสดงความคิดเห็น และตรวจสอบกระบวนการทำงานของฝ่ายนิติบัญญัติอย่างต่อเนื่อง จึงควรติดตามการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เสียงของผู้จ่ายเงินสมทบถูกนำไปใช้ในการออกแบบอนาคตของกองทุนอย่างแท้จริง