สุชาติสั่ง คพ.เกาะติดสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำสายเชียงราย

สถานการณ์คุณภาพน้ำในพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กลายเป็นประเด็นที่ประชาชนต้องติดตามอย่างใกล้ชิด หลังพบแม่น้ำสายมีสีแดงน้ำตาล ขุ่นผิดปกติ และตรวจพบสารหนูปนเปื้อนในน้ำดิบ เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาและประชาชนในพื้นที่รวม 14 หมู่บ้าน ทำให้หน่วยงานภาครัฐต้องเร่งวางมาตรการดูแลความปลอดภัยและจัดหาแหล่งน้ำสำรองอย่างเป็นระบบ

สุชาติสั่ง คพ.เกาะติดสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำสายเชียงราย

นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แสดงความห่วงใยต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น พร้อมสั่งการให้กรมควบคุมมลพิษ หรือ คพ. ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง รวมถึงประสานงานกับจังหวัดเชียงราย การประปาส่วนภูมิภาค และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน การดำเนินงานครั้งนี้มุ่งเน้นทั้งการเฝ้าระวัง การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า และการค้นหาแหล่งกำเนิดมลพิษให้ได้โดยเร็ว

จากการตรวจสอบของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 พบแม่น้ำสายบริเวณชุมชนหัวฝาย อำเภอแม่สาย มีน้ำสีน้ำตาลแดง ขุ่นเข้ม และมีตะกอนโคลนจำนวนมาก ค่าความขุ่นวัดได้สูงถึง 14,000 NTU ซึ่งเกินขีดความสามารถของระบบกรองน้ำประปา การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สายที่รองรับได้ประมาณ 6,000 NTU ส่งผลให้ต้องหยุดผลิตและจ่ายน้ำประปาชั่วคราว

ตรวจพบสารหนูสูงกว่ามาตรฐานหลายเท่า

การตรวจคัดกรองเบื้องต้นเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พบสารหนูในน้ำบริเวณบ้านหัวฝายที่ระดับ 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่มาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินกำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือสูงกว่าค่ามาตรฐานถึง 25 เท่า เจ้าหน้าที่จึงเก็บตัวอย่างน้ำจากแม่น้ำสาย 3 จุด ได้แก่ บ้านหัวฝาย สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 และบ้านป่าซางงาม ตำบลเกาะช้าง เพื่อส่งตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการอย่างละเอียด

การตรวจเพิ่มเติมมีเป้าหมายเพื่อยืนยันการปนเปื้อนของสารหนูและโลหะหนัก รวมทั้งประเมินแนวโน้มคุณภาพน้ำในแต่ละจุด ข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญต่อการกำหนดมาตรการป้องกัน เพราะคุณภาพน้ำอาจเปลี่ยนแปลงตามปริมาณฝน การไหลของน้ำ และกิจกรรมที่อยู่บริเวณต้นน้ำ ประชาชนจึงควรติดตามประกาศจากหน่วยงานรัฐ และหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายไปบริโภคหรือใช้ประกอบอาหารจนกว่าจะมีผลยืนยันด้านความปลอดภัย

ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 7 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า การประปาส่วนภูมิภาคสามารถกลับมาผลิตและจ่ายน้ำได้ตามปกติ โดยตรวจพบค่าความขุ่นในน้ำดิบลดลงเหลือ 1,164 NTU อย่างไรก็ตาม ยังพบสารหนูในระดับ 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งสูงกว่าค่ามาตรฐาน จึงยังจำเป็นต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง และต้องเตรียมแผนรับมือหากคุณภาพน้ำกลับมาแย่ลงอีกครั้ง

มาตรการรับมือเพื่อดูแลประชาชน 14 หมู่บ้าน

จังหวัดเชียงรายกำหนดแนวทางดำเนินงาน 3 ระยะ เพื่อรองรับความเสี่ยงจากสารหนูปนเปื้อนและความขุ่นของน้ำ โดยระยะเร่งด่วนจะตรวจสอบสารหนูและโลหะหนักในน้ำดิบก่อนเข้าสู่ระบบผลิตน้ำประปา หากค่าความขุ่นสูงเกิน 6,000 NTU จะหยุดระบบผลิตทันที เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำที่ไม่ได้มาตรฐานเข้าสู่ระบบจ่ายน้ำ

• เตรียมแหล่งน้ำสำรองจากระบบประปาตำบลเกาะช้าง 1 แห่ง
• ประสานแหล่งน้ำขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอีก 5 แห่ง
• จัดเตรียมรถบรรทุกน้ำและรถผลิตน้ำดื่มเคลื่อนที่
• เตรียมชุดผลิตน้ำประปาสนามสำหรับสถานการณ์ฉุกเฉิน
• แจ้งเตือนประชาชนให้ติดตามข้อมูลจากหน่วยงานทางการ

สำหรับมาตรการระยะกลาง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเร่งพัฒนาแหล่งน้ำดิบจากอำเภอเชียงแสน เพื่อสนับสนุนการผลิตน้ำประปาในอำเภอแม่สาย พร้อมพัฒนาระบบน้ำบาดาลและถังเก็บน้ำสำรองให้มีความพร้อมมากขึ้น การมีแหล่งน้ำหลายรูปแบบจะช่วยลดความเสี่ยงหากแม่น้ำสายไม่สามารถนำมาใช้ผลิตน้ำได้ชั่วคราว

ส่วนแผนระยะยาวจะพัฒนาแหล่งน้ำสำรองเพิ่มเติม เช่น อ่างเก็บน้ำดอยหัวแม่คำ เพื่อไม่ให้พื้นที่แม่สายต้องพึ่งพาแม่น้ำสายเพียงแหล่งเดียว นอกจากนี้ยังมีแนวคิดติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก เพื่อให้สามารถติดตามค่าความขุ่น สารหนู และโลหะหนักแบบใกล้เคียงเวลาจริง รวมทั้งแจ้งเตือนประชาชนได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

อีกประเด็นสำคัญคือการประสานความร่วมมือกับประเทศเมียนมา เนื่องจากแม่น้ำสายเป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับปัญหามลพิษข้ามพรมแดน การตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษจึงควรดำเนินการร่วมกันอย่างจริงจังและต่อเนื่อง เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ไม่ใช่เพียงการแก้ไขเฉพาะหน้าหลังเกิดผลกระทบแล้ว

สำหรับประชาชนในพื้นที่ ควรใช้น้ำประปาตามคำแนะนำของหน่วยงานรัฐ และงดใช้น้ำจากแม่น้ำหรือแหล่งน้ำธรรมชาติที่ยังไม่มีผลตรวจรับรองความปลอดภัย หากพบว่าน้ำมีสี กลิ่น หรือตะกอนผิดปกติ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ทันที การสื่อสารข้อมูลที่ชัดเจนและรวดเร็วจะช่วยลดความกังวล รวมถึงช่วยให้ชุมชนเตรียมตัวได้เหมาะสม

กรณีสุชาติสั่ง คพ.เกาะติดสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำสายเชียงราย สะท้อนให้เห็นว่าการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำต้องทำอย่างต่อเนื่องและเชื่อมโยงหลายหน่วยงาน ทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น ชุมชน และประเทศเพื่อนบ้าน การมีระบบตรวจวัดที่ทันสมัย แหล่งน้ำสำรองที่เพียงพอ และการแจ้งเตือนที่เข้าถึงประชาชน จะเป็นหัวใจสำคัญในการสร้างความมั่นคงด้านน้ำและลดผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว

ประชาชนควรติดตามประกาศอย่างเป็นทางการเป็นหลัก และร่วมกันสอดส่องความผิดปกติของแหล่งน้ำ เพราะข้อมูลจากชุมชนสามารถช่วยให้เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบได้เร็วขึ้น ความร่วมมือของทุกฝ่ายจะช่วยให้การแก้ปัญหาสารหนูปนเปื้อนมีประสิทธิภาพ และทำให้คนในพื้นที่กลับมาใช้น้ำสะอาดได้อย่างมั่นใจมากขึ้น

ที่มา – ‘สุชาติ’สั่งคพ.เกาะติด สารหนูปนเปื้อน’แม่น้ำสายเชียงราย’ รับห่วง’14 หมู่บ้าน’