ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง สกัดขยะพิษข้ามแดน

ปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์และของเสียอันตรายที่อาจถูกลักลอบนำเข้ามาปะปนกับสินค้ารีไซเคิล กำลังเป็นประเด็นที่หน่วยงานภาครัฐให้ความสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะบริเวณท่าเรือแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นศูนย์กลางการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ กรมศุลกากรจึงร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ กรมโรงงานอุตสาหกรรม และกรมควบคุมมลพิษ ลงพื้นที่ตรวจสอบตู้คอนเทนเนอร์กลุ่มเสี่ยง เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศไทยกลายเป็นแหล่งรองรับขยะพิษจากต่างประเทศ

แนวทางที่ถูกจับตามองคือข้อเสนอ ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง และกำหนดให้ผู้ส่งออกต้องคัดแยกหรือหลอมเศษโลหะให้เป็นแท่งจากต้นทางก่อนนำเข้าประเทศ มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อปิดช่องว่างที่ผู้ประกอบการบางรายอาจใช้สำแดงสินค้าเป็นเศษเหล็ก เศษทองแดง หรือเศษอะลูมิเนียม ทั้งที่ภายในตู้สินค้าอาจมีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ แบตเตอรี่ หรือของเสียอันตรายปะปนอยู่

ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง เพื่อป้องกันขยะพิษข้ามแดน

ที่ผ่านมา ประเทศไทยมีประกาศห้ามนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์ ของเสียอันตราย และขยะเทศบาลอยู่แล้ว แต่ยังไม่มีข้อกำหนดที่ชัดเจนเกี่ยวกับรูปแบบของเศษโลหะที่นำเข้ามาเพื่อรีไซเคิล ช่องว่างดังกล่าวทำให้การตรวจสอบทำได้ยาก และอาจเปิดโอกาสให้สินค้าต้องห้ามถูกซ่อนรวมมากับวัตถุดิบที่ถูกกฎหมาย

กรมศุลกากรระบุว่า อุตสาหกรรมรีไซเคิลของไทยมีการนำเข้าเศษโลหะมาใช้เป็นวัตถุดิบตั้งแต่ปี 2559 การนำเข้าในลักษณะดังกล่าวไม่ใช่เรื่องผิดกฎหมายทั้งหมด หากสินค้ามีแหล่งที่มาชัดเจน ผ่านการคัดแยกอย่างเหมาะสม และโรงงานปลายทางมีระบบจัดการของเสียที่ได้มาตรฐาน อย่างไรก็ตาม หากโรงงานไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ สารพิษจากกระบวนการผลิตอาจตกค้างในดิน น้ำ และอากาศ รวมถึงส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในพื้นที่โดยตรง

ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง กับการยกระดับการตรวจสินค้า

การใช้เครื่องเอกซเรย์เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับแยกแยะสิ่งของที่ถูกซุกซ่อนอยู่ในตู้คอนเทนเนอร์ เนื่องจากเศษโลหะมีความหนาแน่นสูงและอาจบดบังวัตถุชนิดอื่น เจ้าหน้าที่จึงต้องใช้ข้อมูลด้านการข่าว ประวัติของผู้ส่งออกและผู้นำเข้า รวมถึงพฤติกรรมการสำแดงสินค้า เพื่อประเมินความเสี่ยง ก่อนตัดสินใจเปิดตรวจทางกายภาพ

การเปิดตรวจทุกตู้คอนเทนเนอร์อาจทำให้การขนส่งสินค้าล่าช้า และกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานของประเทศ ดังนั้น กรมศุลกากรจึงต้องจัดลำดับความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ โดยให้ความสำคัญกับตู้สินค้าที่มีข้อมูลผิดปกติ เส้นทางขนส่งน่าสงสัย หรือมีประวัติเกี่ยวข้องกับการนำเข้าสินค้าต้องห้าม แนวทางนี้ช่วยให้เจ้าหน้าที่ใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ได้อย่างคุ้มค่า พร้อมรักษาความคล่องตัวของการค้าระหว่างประเทศ

ข้อเสนอเชิงนโยบายที่หน่วยงานต่าง ๆ กำลังหารือกัน มีรายละเอียดสำคัญดังนี้

• กำหนดให้เศษโลหะที่นำเข้าต้องผ่านการคัดแยกและทำความสะอาดจากต้นทาง
• พิจารณาให้ผู้ส่งออกหลอมเศษโลหะเป็นแท่ง เพื่อลดความเสี่ยงในการซุกซ่อนขยะอิเล็กทรอนิกส์
• เพิ่มเอกสารรับรองแหล่งกำเนิดสินค้าและกระบวนการคัดแยกก่อนส่งออก
• ยกระดับระบบตรวจสอบโรงงานปลายทาง รวมถึงความสามารถในการจัดการกากอุตสาหกรรม
• เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกรมศุลกากร กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมควบคุมมลพิษ และกรมการค้าต่างประเทศ
• ดำเนินคดีอย่างจริงจังกับผู้ประกอบการหรือผู้เกี่ยวข้องที่หลีกเลี่ยงกฎหมาย

นอกจากการป้องกันที่ท่าเรือแล้ว การตรวจสอบโรงงานที่รับซื้อและแปรรูปเศษโลหะก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน หากพบโรงงานที่ดำเนินกิจการโดยไม่มีใบอนุญาต ใช้ระบบกำจัดของเสียไม่ได้มาตรฐาน หรือรับสินค้าที่มีแหล่งที่มาไม่ชัดเจน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเร่งตรวจสอบและดำเนินการตามกฎหมาย เพื่อไม่ให้ปัญหาขยายตัวจนกระทบต่อชุมชนโดยรอบ

สำหรับกรณีที่มีการเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับบริษัทจำนวน 7 ราย และข้อร้องเรียนว่าเจ้าหน้าที่รัฐบางรายอาจมีส่วนเกี่ยวข้อง กรมศุลกากรได้ตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นแล้ว และเตรียมส่งมอบพยานหลักฐานให้กรมสอบสวนคดีพิเศษดำเนินการต่อ การตรวจสอบอย่างโปร่งใสจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนและผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎหมาย

มาตรการ ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง อาจทำให้ผู้ประกอบการต้องปรับตัวและมีต้นทุนเพิ่มขึ้นในระยะแรก แต่ในระยะยาวจะช่วยยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรมรีไซเคิลของไทย ลดความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม และทำให้การแข่งขันเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรม ผู้ประกอบการที่มีระบบคัดแยกและกำจัดของเสียที่ดีจะสามารถสร้างความน่าเชื่อถือให้กับธุรกิจได้มากขึ้น

ประชาชนเองก็มีส่วนช่วยป้องกันปัญหานี้ได้ หากพบการลักลอบนำเข้าสินค้าต้องสงสัย โรงงานที่มีกลิ่นหรือควันผิดปกติ หรือการขนถ่ายของเสียที่ไม่ชัดเจน ควรแจ้งเบาะแสต่อกรมศุลกากรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การมีส่วนร่วมของประชาชนจะช่วยให้เจ้าหน้าที่เข้าถึงข้อมูลในพื้นที่ได้รวดเร็ว และสามารถหยุดยั้งความเสียหายก่อนจะเกิดผลกระทบในวงกว้าง

โดยสรุป การผลักดันนโยบาย ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง เป็นแนวทางที่สะท้อนความพยายามของภาครัฐในการปิดช่องโหว่การนำเข้าขยะพิษข้ามแดน หากทุกหน่วยงานทำงานร่วมกันอย่างจริงจัง ควบคู่กับการตรวจสอบที่โปร่งใสและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเท่าเทียม ประเทศไทยก็จะสามารถพัฒนาอุตสาหกรรมรีไซเคิลที่ปลอดภัย และไม่ต้องรับภาระจากขยะอันตรายของประเทศอื่น

ที่มา – กรมศุล ชงนโยบายเข้ม! ห้ามนำเข้าเศษโลหะเทกอง-บังคับหลอมแท่งจากต้นทาง สกัดขยะพิษข้ามแดน