อาลัย ‘เสริมศักดิ์ นาคบัว’ บรมครูเซรามิกไทย

วงการศิลปะไทยต้องสูญเสียครั้งใหญ่ เมื่อ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ เสริมศักดิ์ นาคบัว ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (การออกแบบอุตสาหกรรม) ได้ถึงแก่กรรมแล้วเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2568 ด้วยอาการปอดติดเชื้อ ณ โรงพยาบาลนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม กำหนดการจัดพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพจะมีขึ้นในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 ณ วัดกลางบางแก้ว จังหวัดนครปฐม

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ เสริมศักดิ์ นาคบัว เป็นที่รู้จักในฐานะผู้บุกเบิกเซรามิกสมัยใหม่ในประเทศไทย ผลงานของท่านสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ศิลปินรุ่นหลังอย่างมากมาย และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) ได้แจ้งถึงสวัสดิการที่ศิลปินแห่งชาติผู้เสียชีวิตจะได้รับ ซึ่งรวมถึงเงินช่วยเหลือเมื่อเสียชีวิต ค่าเครื่องเคารพศพ และเงินค่าจัดพิมพ์หนังสือเผยแพร่ผลงาน

อาลัย ‘เสริมศักดิ์ นาคบัว’ ศิลปินแห่งชาติ ‘ผู้บุกเบิกเซรามิกสมัยใหม่ในไทย’

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ เสริมศักดิ์ นาคบัว เกิดเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2478 ที่จังหวัดชัยนาท ท่านสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยศิลปากร และ University of Hawaii U.S.A. ท่านได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และได้รับทุนการศึกษาจากหลายสถาบัน

ผลงานของศาสตราจารย์เกียรติคุณเสริมศักดิ์โดดเด่นด้วยแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นใบไม้ กิ่งไม้ หรือเมล็ดพืช ท่านได้นำสัจธรรมรอบตัวมาถ่ายทอดลงบนเครื่องเคลือบดินเผาได้อย่างลงตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเคลือบด้วยขี้เถ้าพืช ที่ให้ความรู้สึกสงบเงียบ สง่างาม และซ่อนความขลังเอาไว้ เป็นเอกลักษณ์ที่หาได้ยากในการเคลือบชนิดอื่นๆ

ผลงานที่โดดเด่นของ ‘เสริมศักดิ์ นาคบัว’

ท่านยังเป็นผู้ที่ศึกษาค้นคว้าและทดลองส่วนผสมของเนื้อดินปั้นอยู่เสมอ และได้ออกแบบเครื่องผสมดินเหนียว รวมถึงคิดค้นเตาเผาเซรามิกแบบต่อเนื่อง (Periodic) ชนิดทางเดินลมร้อนลง (Downdraught) โดยใช้แก๊สปิโตรเลียมเหลวเป็นเชื้อเพลิง ซึ่งถือเป็นเตาแรกในประเทศไทย นอกจากนี้ งานวิจัยเรื่องเคลือบขี้เถ้าพืชของท่านก็ได้รับการยอมรับในระดับโลก เพราะเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่าโดยไม่ทำลายป่า

ศาสตราจารย์เกียรติคุณเสริมศักดิ์ นาคบัว ถือเป็นบุคคลแรกที่นำเซรามิกสมัยใหม่เข้ามาในประเทศไทย และมีบทบาทสำคัญในการผลักดันและยกระดับการศึกษาเครื่องปั้นดินเผาของไทย ท่านเป็นผู้ริเริ่มเปิดสอนรายวิชาเครื่องเคลือบดินเผาในคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และพัฒนาจนกลายเป็นภาควิชาเครื่องเคลือบดินเผาแห่งแรกของประเทศไทย

ด้วยความมุ่งมั่นและทุ่มเทอย่างไม่หยุดนิ่ง ทำให้ท่านได้รับรางวัลนักออกแบบแห่งปี ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้แก่นักออกแบบไทยที่มีประสบการณ์สูงและมีผลงานต่อเนื่องยาวนาน เป็นแบบอย่างที่ดีและสร้างคุณูปการต่อวงการออกแบบ สังคม และประเทศชาติ

การจากไปของศาสตราจารย์เกียรติคุณ เสริมศักดิ์ นาคบัว นับเป็นการสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของวงการศิลปะไทย แต่ผลงานและคุณูปการของท่านจะยังคงอยู่ตลอดไป เป็นแรงบันดาลใจให้ศิลปินรุ่นหลังสร้างสรรค์ผลงานดีๆ ต่อไป

ที่มา – อาลัย ‘เสริมศักดิ์ นาคบัว’ ศิลปินแห่งชาติ ‘ผู้บุกเบิกเซรามิกสมัยใหม่ในไทย’ ถึงแก่กรรมแล้ว