เรื่องน่ารู้ จิงจูฉ่าย ลักษณะและสรรพคุณ
วันนี้เราจะมาพูดถึง จิงจูฉ่าย พืชสมุนไพรที่น่าสนใจและพบได้ทั่วไปในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ชื้นแฉะ จิงจูฉ่าย หรือที่รู้จักในชื่อปลาดาว เอื้องแสม หรือกุหรา เป็นไม้พุ่มอายุหลายปีที่เจริญเติบโตเป็นกอใหญ่ ลำต้นมีสีม่วงแดงเรื่อ สวยงามและโดดเด่น ใบของจิงจูฉ่ายมีลักษณะหยักเว้าเป็นพู คล้ายใบประกอบแบบขนนก ขอบใบหยักเว้าไม่สม่ำเสมอ ก้านใบสีม่วงแดงเช่นกัน ทำให้ดูมีเอกลักษณ์มาก
จิงจูฉ่าย คืออะไร
จิงจูฉ่าย (Houttuynia cordata Thunb.) จัดอยู่ในวงศ์จิงจูฉ่าย (Saururaceae) เป็นพืชล้มลุกที่ชื่นชอบน้ำและความชื้นสูง มักขึ้นตามริมหนอง คลอง หรือที่นาที่มีน้ำขัง พบได้ทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงไทย จิงจูฉ่ายมีกลิ่นหอมอ่อนๆ คล้ายปลาสดเมื่อใบโดนบดขยี้ จึงได้ชื่อว่าปลาดาว นอกจากความสวยงามแล้ว จิงจูฉ่ายยังมีสรรพคุณทางยาและเป็นผักสมุนไพรที่ใช้ในอาหารพื้นบ้านอีกด้วย
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของจิงจูฉ่าย
ดอกของจิงจูฉ่ายมีขนาดเล็ก ยาวประมาณ 3.5-5 มิลลิเมตร ประกอบด้วยกลีบดอก 2 ชั้น โดยดอกวงนอกสั้นเพียง 1 มิลลิเมตร ดอกวงในมีโคนเชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง กลีบดอกสีขาว โคนดอกเป็นท่อปลายหยักแฉก 2-3 แฉก ตรงกลางดอกมีเกสรยาวโผล่พ้นกลีบดอกออกมา ผลเป็นผลแห้งขนาดเล็กมาก เมล็ดรูปไข่ ผิวเลี้ยงเรียบ สามารถกระจายพันธุ์ได้ง่ายผ่านเหง้าใต้ดิน ทำให้จิงจูฉ่ายขยายกองได้รวดเร็ว
ประโยชน์และสรรพคุณของจิงจูฉ่าย
นอกจากลักษณะทางกายภาพที่สวยงาม จิงจูฉ่าย ยังอุดมไปด้วยสารอาหารและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ เช่น ฟลาโวนอยด์ แคลเซียม วิตามินซี และสารต้านอนุมูลอิสระ สรรพคุณเด่นๆ ได้แก่ แก้ไอ บรรเทาอาการหวัด ลดการอักเสบ ช่วยขับปัสสาวะ และต้านเชื้อแบคทีเรีย ในอาหาร จิงจูฉ่ายใช้ปรุงยำ ลวกจิ้มน้ำพริก หรือต้มจิ้มก๋วยเตี๊ยว รสชาติเปรี้ยวสดชื่น หอมเฉพาะตัว
- ช่วยระบบทางเดินหายใจ: กินสดหรือต้มดื่ม แก้ไอแห้ง แก้เจ็บคอ
- บำรุงไต: ขับปัสสาวะ ลดบวมน้ำ
- ผิวพรรณ: สมุนไพรล้างหน้า ลดสิวจากสารต้านแบคทีเรีย
- ลดน้ำหนัก: แคลอรีต่ำ กินแทนผักใบเขียว
- ต้านมะเร็ง: สารในใบช่วยยับยั้งเซลล์มะเร็ง
วิธีปลูกจิงจูฉ่ายง่ายๆ ที่บ้าน
การปลูกจิงจูฉ่ายไม่ยาก เลือกกระถางหรือแปลงที่มีน้ำขังเสมอ ใส่ดินร่วนปนทราย ใส่ปุ๋ยคอก เอาส่วนเหง้ามาตัดปลูก ให้น้ำสม่ำเสมอ แสงแดดรำไร 30-40 วันเก็บเกี่ยวได้ ดูแลง่าย ทนแล้งได้บ้าง เหมาะสำหรับสวนครัวหลังบ้าน
จิงจูฉ่ายไม่เพียงเป็นพืชสวยงาม แต่ยังเป็นสมุนไพรเพื่อสุขภาพที่เข้าถึงง่าย ลองหามาปลูกหรือกินดู แล้วคุณจะติดใจในรสชาติและประโยชน์ หากสนใจ ลองแชร์ประสบการณ์การใช้จิงจูฉ่ายในคอมเมนต์ด้านล่างนะครับ!
ที่มา – เรื่องน่ารู้ : จิงจูฉ่าย