แพทย์ไร้พรมแดนห่วง อีโบลายังคุมไม่ได้

สถานการณ์การระบาดของโรคอีโบลาในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกยังคงเป็นเรื่องที่น่ากังวล แม้เวลาจะผ่านไปแล้ว 6 เดือน โดยมีรายงานผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันมากกว่า 11,000 ราย องค์การแพทย์ไร้พรมแดน หรือเอ็มเอสเอฟ ระบุว่า ความช่วยเหลือและทรัพยากรจำนวนมากยังไม่สามารถเข้าถึงผู้ที่ต้องการได้อย่างทั่วถึง ทำให้การควบคุมโรคเป็นไปอย่างยากลำบาก

ประเด็นสำคัญที่ถูกตั้งคำถามคือ เหตุใดงบประมาณจำนวนมหาศาลจึงยังไม่สามารถเปลี่ยนเป็นการสนับสนุนที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ได้ เจ้าหน้าที่ด่านหน้าหลายคนยังขาดอุปกรณ์ป้องกัน ขาดการฝึกอบรมที่เหมาะสม และบางส่วนไม่ได้รับค่าตอบแทนตามสมควร ปัญหาเหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของการค้นหาผู้ป่วย การติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด และการส่งตัวผู้ป่วยเข้าสู่ศูนย์รักษา

แพทย์ไร้พรมแดนห่วง อีโบลายังคุมไม่ได้

ดร.จาวิด อับเดลโมเนม ประธานระหว่างประเทศขององค์การแพทย์ไร้พรมแดน เปิดเผยว่า แม้จะมีการระดมเงินทุนและความช่วยเหลือจากหลายฝ่าย แต่เจ้าหน้าที่ที่ทำงานอยู่แนวหน้ายังคงขาดแคลนทรัพยากรที่จำเป็น ทีมงานของเอ็มเอสเอฟพบข้อบกพร่องด้านการปฏิบัติงานในหลายพื้นที่ จนรู้สึกตกตะลึงกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นหลังการระบาดดำเนินมานานถึง 6 เดือน

นอกจากอุปกรณ์ทางการแพทย์แล้ว ระบบขนส่งก็เป็นอีกปัญหาหนึ่ง รถพยาบาลบางพื้นที่ไม่มีน้ำมันเชื้อเพลิงเพียงพอ ทำให้ไม่สามารถรับผู้ป่วยหรือส่งต่อผู้ป่วยได้อย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกัน ทีมเฝ้าระวังโรคยังมีจำนวนไม่เพียงพอ ส่งผลให้ผู้ติดเชื้อบางรายไม่ได้รับการตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก และอาจแพร่เชื้อไปยังสมาชิกในครอบครัวหรือคนในชุมชน

แพทย์ไร้พรมแดนห่วง อีโบลายังคุมไม่ได้จากปัญหาหน้างาน

โรคอีโบลาต้องอาศัยระบบสาธารณสุขที่ทำงานอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การตรวจคัดกรอง การแยกผู้ป่วย การติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด ไปจนถึงการดูแลผู้เสียชีวิตอย่างปลอดภัย แต่ในหลายจังหวัดของดีอาร์คองโก ระบบดังกล่าวยังเผชิญข้อจำกัดหลายด้าน โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความขัดแย้งและการเดินทางไม่ปลอดภัย

จังหวัดอิตูริเป็นตัวอย่างของพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่ต้องทำงานท่ามกลางความท้าทาย ผู้ป่วยอีโบลาที่เข้ารับการรักษากับเอ็มเอสเอฟมีเพียง 9% ที่เป็นผู้สัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยซึ่งได้รับการยืนยันแล้ว ตัวเลขนี้สะท้อนว่าเจ้าหน้าที่อาจยังติดตามหาต้นตอของการติดเชื้อได้ไม่ครบถ้วน และมีความเป็นไปได้ว่าผู้ป่วยจำนวนมากได้รับเชื้อจากแหล่งที่ยังไม่สามารถระบุได้

ในช่วงเดือนที่ผ่านมา เกือบสองในสามของผู้เสียชีวิตจากโรคอีโบลาที่มีการรายงาน เสียชีวิตภายในชุมชนแทนที่จะเสียชีวิตในศูนย์รักษา สถานการณ์ดังกล่าวทำให้การควบคุมโรคมีความซับซ้อนมากขึ้น เพราะผู้ป่วยที่ไม่ได้เข้าสู่ระบบการรักษาอาจไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม และสมาชิกในครอบครัวหรือผู้ดูแลอาจมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

อุปสรรคด้านน้ำสะอาดและอุปกรณ์ป้องกัน

การป้องกันโรคอีโบลาไม่ได้ขึ้นอยู่กับยาและเตียงผู้ป่วยเท่านั้น สถานพยาบาลยังจำเป็นต้องมีน้ำสะอาด คลอรีน อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล และระบบกำจัดของเสียที่ได้มาตรฐาน หากสิ่งเหล่านี้ขาดแคลน สถานพยาบาลอาจกลายเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อการแพร่เชื้อแทนที่จะเป็นสถานที่ที่ช่วยหยุดการระบาด

ในเขตสาธารณสุขเบนี จังหวัดคิวูเหนือ มีการประเมินว่าผู้ป่วยอีโบลาเกือบสามในสี่อาจได้รับเชื้อจากสถานที่บางแห่งที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการสาธารณสุข ข้อมูลนี้ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการยกระดับมาตรฐานสุขอนามัย จัดหาน้ำสะอาด และสนับสนุนอุปกรณ์ให้เพียงพอกับเจ้าหน้าที่ทุกระดับ

• จัดส่งอุปกรณ์ป้องกันและเวชภัณฑ์ไปยังพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงอย่างต่อเนื่อง
• ฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นให้สามารถตรวจพบและรับมือกับผู้ป่วยได้อย่างถูกต้อง
• สนับสนุนรถพยาบาล น้ำมันเชื้อเพลิง และระบบส่งต่อผู้ป่วย
• เพิ่มทีมเฝ้าระวังโรคและการติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด
• ปรับปรุงน้ำสะอาด คลอรีน และระบบควบคุมการติดเชื้อในสถานพยาบาล

เอ็มเอสเอฟเรียกร้องให้รัฐบาลคองโก หน่วยงานของสหประชาชาติ และองค์การอนามัยโลก ร่วมกันตรวจสอบว่าทรัพยากรที่ระดมมาได้ถูกนำไปใช้ในพื้นที่จริงอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ การประกาศงบประมาณเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากความช่วยเหลือยังติดอยู่ในขั้นตอนการบริหารจัดการและไม่ถึงมือเจ้าหน้าที่ที่กำลังปฏิบัติงาน

บทเรียนจากเหตุการณ์นี้คือ การรับมือโรคระบาดจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับระบบพื้นฐานพอ ๆ กับการรักษาผู้ป่วย ทั้งบุคลากรที่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม การสื่อสารกับชุมชน และการจัดสรรทรัพยากรอย่างโปร่งใส หากทุกฝ่ายสามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้เป็นการลงมือทำได้อย่างรวดเร็ว โอกาสในการลดการแพร่ระบาดและปกป้องชีวิตประชาชนก็จะเพิ่มขึ้น

ข้อคิดเห็น: การควบคุมอีโบลาไม่ควรเป็นภาระของเจ้าหน้าที่ด่านหน้าเพียงฝ่ายเดียว ทุกหน่วยงานควรร่วมกันแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริง และประชาชนควรติดตามข้อมูลจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ หากพบอาการผิดปกติหรือสงสัยว่ามีความเสี่ยง ควรรีบติดต่อบุคลากรสาธารณสุขโดยเร็ว

ที่มา – แพทย์ไร้พรมแดนห่วง “อีโบลา” ยังคุมไม่ได้ แม้ระบาดมาแล้ว 6 เดือน