โครงการบ้านปลา: เครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่มร่วมปตท.สผ.

ในยุคที่ทรัพยากรทางทะเลกำลังถูกคุกคามจากมลพิษและการประมง过度 เครือข่ายอนุรักษ์ฯ 40 กลุ่มในจังหวัดสงขลาได้รวมพลังกันกับฐานสนับสนุนการพัฒนาปิโตรเลียมสงขลา และบริษัท ปตท.สผ. เพื่อเดินหน้าโครงการบ้านปลาโครงการสำคัญที่มุ่งฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลสาบสงขลาและชายฝั่งอ่าวไทยให้อุดมสมบูรณ์อีกครั้ง โครงการนี้ไม่เพียงช่วยเพิ่มปริมาณสัตว์น้ำ แต่ยังยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนประมงพื้นบ้านกว่า 1,200 คนในพื้นที่

โครงการบ้านปลาเครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่ม

นายนพพร นิลพงศ์ ประธานกลุ่มธนาคารสัตว์น้ำชุมชนประมงพื้นบ้าน (ธนาคารปูบ้านเลค่าย) ต.ระวะ อ.ระโนด จ.สงขลา เปิดเผยว่า เครือข่ายอนุรักษ์ฯ 40 กลุ่มนี้ประกอบด้วยชาวบ้านและชาวประมงพื้นบ้านที่ทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด เพื่อสร้างบ้านปลาในพื้นที่ทะเลสาบสงขลาและชายฝั่งทะเลอ่าวไทยใกล้ชุมชน โดยมีสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง สำนักงานประมงจังหวัด และศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล (ศรชล.) เป็นที่ปรึกษาที่สำคัญ โครงการบ้านปลาเครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่มนี้ช่วยกำหนดข้อตกลงแนวเขตอนุรักษ์ร่วมกัน เพื่อปกป้องและฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล

ในปี พ.ศ. 2568 โครงการบ้านปลาเครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่มประสบความสำเร็จอย่างมาก โดยได้ปล่อยลูกปูม้ากว่า 7 พันล้านตัว และกุ้งก้ามกรามกว่า 14 ล้านตัวคืนสู่ธรรมชาติ ข้อตกลงแนวเขตอนุรักษ์ครอบคลุมพื้นที่กว่า 27 ตารางกิโลเมตร ใน 2 จังหวัด 9 อำเภอ ได้แก่ หัวไทร ระโนด กระแสสินธุ์ สทิงพระ สิงหนคร เมืองสงขลา จะนะ เทพา และควนเนียง ซึ่งมีประชากรราว 5 แสนคนที่จะได้รับประโยชน์ทั้งทางตรงและทางอ้อมจากการเพิ่มขึ้นของสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลาและอ่าวไทย

การดำเนินงานและผลกระทบต่อชุมชน

โครงการบ้านปลานี้ผสมผสานการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเข้ากับการพัฒนาชุมชน โดยดำเนินการโดยเครือข่ายกลุ่มอนุรักษ์ชายฝั่งอ่าวไทยและริมทะเลสาบสงขลา ภายใต้การสนับสนุนจากบริษัท ปตท.สผ. และ ปตท.สผ.อีดี ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โครงการนี้ช่วยฟื้นฟูทะเลอ่าวไทยและทะเลสาบสงขลาให้กลับมาอุดมสมบูรณ์ ชาวประมงพื้นบ้านสามารถจับสัตว์น้ำได้มากขึ้น มีรายได้เพิ่ม และคุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

นายนพพร กล่าวเพิ่มเติมว่า “โครงการบ้านปลา จะช่วยให้ชุมชนชายฝั่งมีเศรษฐกิจที่มั่นคงยั่งยืน โดยผสานพลังจากทุกภาคส่วน” นอกจากนี้ นายประจวบ สุกทอง สมาชิกเครือข่ายกลุ่มอนุรักษ์และฟื้นฟูโลมาอิรวดี บ้านแหลมคูลา ทะเลสาบสงขลา ยังเล่าว่า สมาชิกกลุ่มจะตกลงกันเว้นการทำประมงในพื้นที่แนวเขตอนุรักษ์ ร่วมเพาะฟักลูกกุ้ง ลูกปู และลูกปลาที่ศูนย์เพาะฟักของแต่ละกลุ่ม จากนั้นนัดหมายปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำในวัยที่เหมาะสมใกล้แนวเขตอนุรักษ์และบ้านปลา เพื่อให้สัตว์น้ำเติบโตในธรรมชาติได้อย่างปลอดภัย

จากรายงานผลการศึกษาของ มทร.ศรีวิชัย ที่เปรียบเทียบรายได้ในปี 2560 กับ 2563 พบว่าปริมาณสัตว์น้ำที่เพิ่มขึ้นทำให้รายได้ครัวเรือนของชาวประมงพื้นบ้านเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่า อัตราผลตอบแทนจากการทำประมงสูงขึ้นหลายเท่า เช่น การจับปูเพิ่มจาก 2.35% เป็น 28.93% การจับปลาเพิ่มจาก 9.96% เป็น 20.27% และการจับกุ้งเพิ่มจาก 2.86% เป็น 30.44% ในปัจจุบัน การปล่อยลูกปูม้าและกุ้งก้ามกรามลงสู่ทะเลสาบสงขลาทำให้ชาวประมงจับได้มากขึ้น รายได้และความเป็นอยู่ดีขึ้น สร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและความพึงพอใจในคุณภาพชีวิต การรวมตัวของเครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่มยังก่อให้เกิดความภาคภูมิใจและความสามัคคีในชุมชนอีกด้วย

นอกจากนี้ โครงการบ้านปลายังส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ โดยชุมชนสามารถนำเสนอกิจกรรมปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำให้ผู้สนใจเข้าร่วม ซึ่งช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่น โครงการนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการพัฒนาที่ยั่งยืน ที่ผสานระหว่างภาคเอกชน ชุมชน และหน่วยงานรัฐ หากขยายไปยังพื้นที่อื่นๆ จะช่วยแก้ปัญหาการสูญเสียทรัพยากรทะเลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ประโยชน์หลัก: เพิ่มสัตว์น้ำและรายได้ชุมชน
• ผู้มีส่วนร่วม: เครือข่าย 40 กลุ่ม, ปตท.สผ., หน่วยงานรัฐ
• ผลสำเร็จ: ปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำนับพันล้านตัว

โครงการบ้านปลาเครือข่ายอนุรักษ์ 40 กลุ่มนี้เป็นแรงบันดาลใจให้ชุมชนอื่นๆ ลุกขึ้นอนุรักษ์ หากคุณสนใจเข้าร่วมหรือสนับสนุน สามารถติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟูทะเลไทยได้

ที่มา – เครือข่ายอนุรักษ์ฯ 40 กลุ่มร่วมกับฐานสนับสนุนการพัฒนาปิโตรเลียมสงขลา ปตท.สผ.เดินหน้าโครงการบ้านปลา